ایران بازیگر «عقلانی» و آمریکا بازیگری «بیرحم»
هیچ گزینه «جنگ محدود» علیه ایران وجود ندارد؛ هر حملهای به جنگ تمامعیار و طولانی تبدیل میشود.
ادعاهای اصلی جان مرشایمر:۱. حمله آمریکا به ایران بعید است اما ممکن؛ترامپ به دنبال راه خروج (off-ramp) است نه جنگ تمامعیار. ۲. ایران بازیگر عقلانی (rational actor) است، نه fanatic یا غیرمنطقی؛ تصویر غیرعقلانی بودن ایران پروپاگاندای اسرائیل و لابی آن در آمریکا است. ۳. توسعه سلاح هستهای برای ایران کاملاً عقلانی و بهترین بازدارنده (ultimate deterrent) است. ۴. فشار برای جنگ با ایران عمدتاً از سوی اسرائیل و لابی آن در آمریکا میآید، نه تهدید واقعی ایران. ۵. سیاست خارجی آمریکا در غرب آسیا تعادل قدرت را نقض میکند و روسیه، چین و ایران را به هم نزدیکتر میکند، که به ضرر آمریکا در رقابت با چین است. ۶. هیچ گزینه «جنگ محدود» علیه ایران وجود ندارد؛ هر حملهای به جنگ تمامعیار و طولانی تبدیل میشود.
استدلالهای پشتیبان
۱. ترامپ تحت فشار شدید اسرائیل است اما مشاوران نظامیاش مثل «ژنرال کین» میگویند هیچ استراتژی برد وجود ندارد؛ جنگ طولانی باعث کمبود مهمات و ریسک impeachment میشود. ۲. ایران هرگز جنگ مدرن را شروع نکرده، عراق به ایران حمله کرد؛ اقداماتش همیشه واکنشی و منطقی بوده (مثل حملات تلافیجویانه به اسرائیل). ۳. سلاح هستهای بازدارنده نهایی است: اسرائیل، پاکستان و کره شمالی پس از هستهای شدن امنتر شدند؛ لیبی و عراق پس از کنار گذاشتن برنامه هستهای نابود شدند. ایران هم با تهدید نابودی از سوی آمریکا، منطقاً باید هستهای شود. ۴. اسرائیل ایران را تهدید وجودی میبیند و میخواهد رژیمچنج و تجزیه ایران، مثل سوریه، رخ دهد؛ اکنون پنجره فرصت بسته میشود چون چین - روسیه به ایران کمک میکنند و موشکهای ایران پیشرفتهتر میشوند. ۵. آمریکا باید offshore balancer باشد (تعادل از دور حفظ کند)، نه اینکه خودش درگیر شود و روسیه-چین-ایران را متحد کند؛ جنگ با ایران آمریکا را در خاورمیانه گیر میاندازد و pivot به آسیا را غیرممکن میکند. ۶. حملات محدود شکست میخورند چون ایران قول تلافی شدید، حمله به اسرائیل، بستن تنگه هرمز، را داده و آمریکا مجبور به escalation میشود.
شواهد و مثالهای کلیدی
۱. سخنرانی وضعیت اتحادیه ترامپ: فقط بر «ایران نباید هستهای شود» تمرکز کرد و دیگر شروط قبلی (توقف غنیسازی، موشکها، حمایت از حزبالله/حماس/حوثیها) را حذف کرد؛ وزیر خارجه ایران گفت «ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد ساخت»؛ این میتواند پایه معاملهای مثل برجام باشد. ۲. تاریخ: جنگ عراق ۲۰۰۳ عمدتاً به خاطر فشار اسرائیل/لابی بود (کتاب مرشایمر-والت این را مستند کرد)؛ جنگ ۱۲ روزه ژوئن ۲۰۲۴: اسرائیل به خاطر کمبود موشک مجبور به پایان شد و ایران نفوذ کرد. ۳. هستهای: اسرائیل هستهای است و عقلانی؛ کره شمالی پس از هستهای شدن امن شد؛ لیبی/عراق پس از کنار گذاشتن برنامه نابود شدند. ۴. وضعیت فعلی: نتانیاهو در ژانویه مخالف حمله بود (اسرائیل آسیبپذیر بود)؛ حالا با حمایت آمریکا میخواهد جنگ کند و آمریکا بار اصلی را بکشد. ۵. چندقطبی: جنگ اوکراین آمریکا را pinned کرد، تسلیحات را خالی کرد، روسیه را به چین نزدیک کرد؛ کره شمالی در اوکراین با روسیه میجنگد؛ فشار آمریکا بر هند برای قطع رابطه با ایران ــ چین را قویتر میکند.
نتایج و پیامدهای ژئوپلیتیک
۱. اگر ایران تضمین عدم هستهای بدهد، معاملهای مثل برجام ممکن است و ترامپ میتواند از جعبه دیپلماتیک خارج شود؛ اما فشار اسرائیل/لابی (نتانیاهو و روابط Epstein) میتواند جنگ را اجباری کند. ۲. در صورت جنگ: escalation به «جنگ ابدی» مثل اوکراین، هزینههای سنگین آمریکا (پایگاهها زده میشوند، تنگه هرمز بسته، اقتصاد آسیب میبیند)، بدون پیروزی؛ اسرائیل آسیب میپذیرد اما ایران را نابود میکند. ۳. هستهای شدن ایران: احتمالاً رخ میدهد اگر تهدیدها ادامه یابد؛ تکثیر منطقهای (عربستان و دیگران)؛ تضعیف رژیم عدم اشاعه. ۴. استراتژی آمریکا: سیاست فعلی چندقطبی را علیه آمریکا تقویت میکند (محور چین-روسیه-ایران-کره شمالی قویتر)، اعتبار آمریکا را از بین میبرد و pivot به چین را غیرممکن میکند. ۵. نتیجه کلی: آمریکا باید با ایران آشتی کند و دیپلماسی را اولویت دهد؛ ادامه مسیر فعلی به overextension و شکست استراتژیک منجر میشود. مرشایمر با احتیاط خوشبین است که جنگ اجتناب شود، اما اعتماد کمی دارد.#ایران #مذاکره #جنگ #تحریم #موشک#انرژی_هستهای #آمریکا #دیپلماسی#ژئوپلیتیک #اسرائیل #نتانیاهو #ترامپ#چین #روسیه #عراق #غرب_آسیا #کره_شمالی #اقتصاد #تنگه_هرمز #خلیج_فارس #جنگ_محدود 12:26 - 7 اسفند 1404