هاروارد و روایت شکست امریکا
«آمریکا این جنگ را باخته است و راهی برای خروج ندارد.» جان مرشایمر در مناظره مونک تورنتو، در برابر چشمان ۳ هزار تماشاگر، این جمله را فریاد زد. استفن والت نیز با مستندات تاریخی، ادعای «شکار هیولا» را وارونه کرد. نتیجه نهایی: ۵۶ بر ۴۴ به نفع صلح و حقیقت.
گروه دیدهبان غرب: آمریکا در طول سه دهه گذشته در هیچ جنگی پیروز نشده است؛ اما نه در میدان نبرد که در معتبرترین پلتفرم مناظره جهان، شکست دیگری رقم خورد؛ این بار شکست روایت.در مناظره «مونک» تورنتو، دو تن از برجستهترین استادان روابط بینالملل جهان یعنی جان جی. مرشایمر از دانشگاه شیکاگو و استفن ام. والت از مدرسه کندی هاروارد، در برابر دو تن از معروفترین جنگافروزان سیاست خارجی آمریکا یعنی مایک پمپئو، وزیر خارجه اسبق، و ویکتوریا نولند، معاون پیشین وزیر خارجه، صف آرایی کردند. نظرسنجی اولیه نشان میداد ۵۵ درصد حاضران با مداخله نظامی آمریکا مخالف بودند؛ اما پس از دو ساعت مناظره فشرده، ۵۶ درصد به حمایت از موضع دو استاد رأی دادند و تنها ۴۴ درصد با پمپئو و نولند همراه شدند. این یعنی حتی مخاطبان مردد نیز پس از شنیدن استدلالها به سمت حقیقت حرکت کردند. نبرد دو روایت؛ شکار هیولا در برابر خلق هیولاموضوع مناظره، هشدار ۲۰۴ ساله جان کوئینسی آدامز بود: «آمریکا به دنبال هیولا برای نابودی به خارج از مرزها نرود». اما آنچه فراتر از متن، جهان را تکان داد، تقابل دو گفتمان بود. پمپئو و نولند برای دفاع از جنگ ایران، تلاش کردند چهرهای هراسانگیز از ایران ترسیم کنند؛ کشورهایی مانند روسیه، چین و ایران را «هیولا» خواندند و جنگ را «شکار هیولا» پیش از آنکه آنها به آمریکا حمله کنند، توجیه کردند.اما والت و مرشایمر نه تنها این چارچوب را نپذیرفتند، بلکه آن را وارونه کردند. در لحظهای که پمپئو از شلیک موشکهای ایران به امارات سخن گفت، والت پرسید: «مایک، تو میدانی که ما جنگ را شروع کردیم؟» پمپئو سعی کرد عقبنشینی کند: «نه، قطعاً نه. به هیچ وجه.» اما والت بینقاب حقیقت را گفت: «تا اسرائیل و آمریکا به ایران حمله نکرده بودند، آنها آن موشکها را شلیک نمیکردند. میفهمی دیگر؟».تاریخنگاری والت، نقطه پایانی بر تلاش برای قربانینمایی آمریکا بود: «میدانی که ما در سال ۱۹۵۳ دولت منتخب مردمی ایران را سرنگون کردیم؟ فکر نمیکنی ایران به یاد دارد که ما در جنگ ایران و عراق از صدام حسین حمایت کردیم؟» پمپئو ناچار شد اعتراف کند: «نه، گمان نمیکنم فراموش کرده باشد». این، «پیروزی روایت» بود؛ جایی که آمریکا دیگر «ناجی» نبود، بلکه «خالق هیولا» معرفی میشد.
«آمریکا این جنگ را باخته است»اما نکته مهمتر، جمعبندی صریح و تکاندهنده مرشایمر بود. او با نگاهی فراتر از یک مناظره، معمای استراتژیک واشنگتن را افشا کرد: «آمریکا این جنگ را باخته است. نمیداند چطور از این بحران خارج شود. و این عواقب بسیار منفی برای همه شما خواهد داشت. ما در ایران در وضعیت بسیار بدی هستیم، و این همان چیزی است که وقتی به دنبال کشتن هیولاها در سراسر جهان میروید اتفاق میافتد».مرشایمر که معمولاً با لحنی محافظهکار شناخته میشود، در این مناظره اعتراف کرد که جنگ ایران حتی از فاجعه عراق در ۲۰۰۳ نیز بزرگتر خواهد بود. او سه گزینه پیش روی واشنگتن را تشریح کرد: از سرگیری جنگ (که آن را غیرعملی خواند)، پذیرش آتشبس شرمآور (که به معنای پذیرش شکست است)، یا ادامه وضع موجود که هر روز اقتصاد جهانی را بیشتر فلج میکند. به گفته او، ترامپ تحت فشار زمان است و میداند اقتصاد جهانی در لبه پرتگاه قرار دارد.
واکنش جهانی؛ پایان «هیبت آمریکایی»رسانههای جهان این مناظره را پوشش ویژه دادند. شبکههای ایتالیایی و اسلواکی با تیتر «تحقیر پمپئو و نولند توسط دو استاد» از آن یاد کردند. در شبکههای اجتماعی، نقل قولهای والت و مرشایمر به سرعت ویروسی شد و هشتگهایی مانند #MunkDebate و #MearsheimerWalt میلیونها بازدید داشت. یک نظر مهم که در میان واکنشها برجسته بود، این جمله بود: «والت با ادب تمام به پمپئو یادآوری کرد که کتک خورده است».ساعاتی پس از مناظره، استفن والت در یادداشتی در نشریه فارین پالیسی نوشت: «هیچ یک از اهداف اعلامشده جنگ محقق نشده است: رژیم ایران فرو نپاشید، تسلیم ذخایر هستهای خود نشد و توان موشکی و پهپادیاش سالم است. ایران ثابت کرده که هر زمان بخواهد میتواند تنگه هرمز را ببندد و به همسایگانش آسیب بزند». والت پیشبینی کرد که دولت ترامپ «بشکههای رژ لب روی این خوک خواهد مالید و اصرار خواهد کرد که یک پیروزی استراتژیک است، اما تعداد کمی از ناظران قانع خواهند شد و چنین تلاشهایی فقط رئیسجمهور و اطرافیانش را احمق جلوه خواهد داد». یک پیروزی استراتژیک برای ایران و حقیقتمناظره مونک، فراتر از یک رقابت آکادمیک، یکی از مهمترین پیروزیهای روایت ایران در قلب نظام فکری غرب بود. در حالی که پنتاگون سعی دارد تصویری از «پیروزی قاطع» ارائه دهد، برجستهترین اساتید آمریکا اعتراف کردند: «نه، آمریکا جنگ را باخته است و راهی برای خروج ندارد».آنچه در تورنتو رقم خورد، نه فقط شکست پمپئو و نولند در یک مناظره، بلکه فروپاشی یک روایت بود. روایتی که دههها جهان را درگیر جنگهای بیپایان کرد. در برابر چشمان هزاران تماشاگر، پرده از چهره واقعی جنگافروزان آمریکایی برداشته شد و حقیقت تاریخی ایران به رسمیت شناخته شد. افکار عمومی جهان دیگر فریب نمیخورد.
برای دنبالکردن تحلیلها و گزارشهای مرتبط با حوزه غربشناسی، رسانه های معاند، پهلوی، اپوزیسیون و گروهکهای ضدانقلاب به صفحه «دیدهبان غرب» مراجعه کنید. 18:19 - 8 خرداد 1405