ترکیببند محتشم کاشانی مشهورترین سروده آیینی شعر فارسی
در تقویم ملی کشور، روز اول ماه محرمالحرام بهعنوان روز شعر و ادبیات آئینی و روز بزرگداشت محتشم کاشانی، نخستین مرثیهسرای تاریخ اسلام و تشییع نامگذاری شده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از کاشان، کمالالدین علی محتشم کاشانی شاعر ایرانی در سال ۹۰۵ هجری قمری در کاشان زاده شد و بیشتر دوران زندگی خود را در این شهر گذراند.این شاعر پارسیگوی مشهور ایرانی در دوره صفویان و در زمان پادشاهی شاه طهماسب اول صفوی میزیست و همچنین وی لقب شمسالشعرای کاشانی را داشت و از ۹۰۵ هجری قمری تا ربیعالاول ۹۹۶ ایرانی شاعر پارسیگوی سده دهم هجری بود.
نامآورترین شاعر مدیحهسرای شیعه
محتشم از پیروان مکتب وقوع و از مهمترین شاعران مرثیهسرای شیعه است. ترکیببند«باز این چه شورش است که در خلق عالم است» معروفترین مرثیه برای کشتگان واقعه کربلا در ادبیات فارسی است که در میان هواداران شیعه جایگاه ویژهای دارد.مجموعهٔ آثار این شاعر بزرگ عصر صفوی، در هفت کتاب جمعآوری شده که مشتمل بر غزلیات، قصاید، قطعات، رباعیات، مثنویات، و ترکیببندهای وی است. او فنون شاعری را از صدقی استرآبادی(ساکن کاشان) فراگرفت و خود شاگردانی مانند تقیالدین محمدحسینی صاحب«خلاصهالشعار» صرفی ساوجی، وحشتی جوشقانی و حسرتی کاشانی را پرورش داد.وی در جوانی به دربار شاه طهماسب صفوی راه یافت و به مناسبت قصیده و غزلهای زیبایش مورد لطف شاه قرار گرفت؛ محتشم پس از مدتی در زمره شعرای معروف عصر خود جای گرفت ولی نظر به معتقدات دینی خود و احساسات شیعی دربار شاهان صفوی که در صدد تقویت این مذهب(در مقابل مذاهب اهلسنت) بودند به سرایش اشعار مذهبی و مصائب اهلبیت که در نوع خود تازه و بیبدیل بود پرداخت. محتشم پس از چندی به یکی از بزرگترین شعرای ایران در سبک اشعار مذهبی و مصائب ائمهاطهار شیعه بدل گشت و اشعارش در سرتاسر ایران معروفیت خاصی یافت، بهطوری که میتوان وی را معروفترین شاعر مرثیه گوی ایران دانست که برای اولینبار سبک جدیدی در سرودن اشعار مذهبی به وجود آورد. یکی از معروفترین و قدیمیترین اشعاری که در عزای اباعبدالله الحسین(علیهالسلام) استفاده میشود، اشعار محتشم کاشانی است.این اشعار علاوه بر خواندهشدن توسط مداحان و سخنرانان، بر روی کتیبهها و کاشیکاریهای حسینیهها و ظروف آب و غذا، استکان و نعلبکی چای و غیره نگاشته میشوند.
ثبت ملی ۱۲ بند محتشم کاشانی در فهرست آثار ناملموس
️حمیدرضا محمدی فشارکی، فرماندار کاشان با بیان اینکه شاعران متعهد شیعی ما تاریخ سرخ تشیع در یک بابی از مفاهیم و عبارات پرمحتوا به نظم درآوردند، افزود: اشعار حماسی در واقعه کربلا یکی از دلایل ماندگاری این نهضت است و خلوص شعرای ما نیز یکی دیگر از ماندگاری این حماسه عاشورایی است.وی ضمن اشاره به اشعار حماسی و عاشورایی محتشم کاشانی، خاطرنشان کرد: اشعار این شاعر کاشانی یک انعکاس فوقالعاده در تاریخ ادبیات بعد از دوره صفویه بینظیر است، درحالیکه شعرای دیگر نیز در این زمینه اشعاری داشتند.محمدی فشارکی با بیان اینکه انسجام، ماندگاری و محکمی ۱۲ بند محتشم کاشانی در سروده هیچ شاعری دیده نمیشود، گفت: این مهم به خلوص و اراده باطنی این شاعر برمیگردد و این ۱۲ بند در فهرست آثار ملی ناملموس شهرستان کاشان به ثبت رسید.فرماندار کاشان با بیان اینکه این ۱۲ بند محتشم کاشانی در تمامی کتیبهها و اماکن متبرکه وجود دارد، تصریح کرد: امیدواریم که توفیق عزاداری بابصیرت به همه عزاداران حسینی عطا شود و شور حسینی را با شعور حسینی همراه کنیم.
محتشم کاشانی، طلایهدار شعر و ادبیات عاشورایی
علیرضا عبدالهزاده سرپرست اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان کاشان اظهار داشت: در تقویم، روز اول محرم بهعنوان روز بزرگداشت محتشم کاشانی نامگذاری شده است. وی افزود: ترکیببند عاشورایی محتشم کاشانی که با مَطلع" باز این چه شورش است که در خلق عالم است" شروع میشود، طلایهدار شعر و ادبیات عاشورایی، قرنها زینتبخش تکایا و حسینیهها شده است.عبدالهزاده ترکیب بند محتشم کاشانی را به عنوان مشهورترین سوگ سروده آیینی شعر فارسی دانست که پیوسته موردتوجه شاعران فارسی زبان و دلباختگان حضرت سیدالشهدا (ع) بوده و اذعان داشت: این سوگنامه بیش از یک شعر بر فرهنگ و زبان ما اثر گذاشته و در میان شاعران شیعه و مدیحهسرایان، از محتشم کاشانی بهعنوان نامآورترین شاعر عاشورایی نام برده میشود.سرپرست اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان کاشان گفت: شعر محتشم از معدود آثاری است که در طول تاریخ باعث توسعه فرهنگ و هنر عاشورایی شده و استفاده از آن برای بزرگداشت حماسه کربلا در داخل و خارج کشور، واجد شرایط ثبت در فهرست معنوی بود که این ترکیببند، بهعنوان گنجینه میراث شفاهی با گستره و موضوع فرهنگی ناملموس دیماه سال ۱۳۹۷ در فهرست میراث ناملموس ثبت شد.
معروفترین اثر محتشم کاشانی
باز این چه شورش است که در خلق عالم است؟باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است؟باز این چه رستخیز عظیم است؟ کز زمینبی نفخ صور، خاسته تا عرش اعظم است؟این صبح تیره، باز دمید از کجا؟ کزوکار جهان و خلق جهان جمله درهم استگویا طلوع میکند از مغرب آفتاب!کآشوب در تمامی ذرات عالم استگر خوانمش قیامت دنیا بعید نیستاین رستخیز عام که نامش محرّم استدر بارگاه قدس که جای ملال نیستسرهای قدسیان، همه بر زانوی غم استجن و ملک، بر آدمیان نوحه میکنندگویا عزای اشرف اولاد آدم استخورشید آسمان و زمین، نور مشرقینپروردۀ کنار رسول خدا، حسین
آرامگاه شاعر مرثیهسرای شیعی ایران
کمالالدین علی محتشم، شمسالشعرای کاشانی، بیشتر دوران زندگی خود را در شهر کاشان گذراند و در همین شهر هم در ربیعالاول سال ۹۹۶ هجری درگذشت.
مقبره محتشم کاشانی در خیابان محتشم و کوچه باغبان شهر کاشان است، این مقبره مساحتی بالغ بر ۸۰ متر داشته و سنگ مرمرین مزار محتشم در وسط بقعه قرار گرفته است.گنبدی فیروزهای شکل و کاشیکاری شده به ارتفاع ۱۴ متر روی بقعه قرار دارد و دورتادور دیوار بقعه آجری و مقرنس کاشیکاری شده است و ابیات این شاعر روی آن نوشته شده است. مردم و اهالی با احترام این شاعر، سر مزار او حاضر شده و برای شادی روحش فاتحه میخوانند.
٢ MB
شب گذشته به مناسبت بزرگداشت مقام این شاعر پرآوازه، با حضور مسؤولان کاشان و عزاداران و دوستداران حضرت اباعبدالله الحسین (ع) طی تشریفاتی، آیین غبارروبی این شاعر بزرگ کاشانی و ملی برگزار و با گلاب ناب قمصر شتوشو و عطرافشانی شد.
20:55 - 17 تیر 1403
1 الإجابة