باورهای غلط درباره آسم، خطرناکتر از خود بیماری
با وجود پیشرفتهای پزشکی هنوز باورهای نادرست درباره آسم میان بسیاری از مردم رواج دارد؛ باورهایی که نهتنها کمکی به بیماران نمیکند، بلکه میتواند روند درمان را مختل کرده و حتی به تشدید علائم این بیماری مزمن منجر شود.
خبرگزاری فارس_نیشابور؛ آسم یکی از شایعترین بیماریهای مزمن تنفسی است؛ بیماریای که برخلاف تصور عمومی فقط مختص کودکان نیست و میتواند در هر سنی بروز کند. بسیاری از باورهای نادرست درباره آسم، از جمله ممنوعیت کامل ورزش برای بیماران، اثر منفی کورتونهای استنشاقی بر رشد کودکان یا حتی نقش دود اسپند در پیشگیری از این بیماری، باعث شده روند کنترل آسم در برخی بیماران با اختلال مواجه شود. برای بررسی دقیقتر ابعاد این بیماری، عوامل خطر، علائم هشداردهنده و راههای کنترل آن با دکتر زهرا دستجردی، مدیرگروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای غیرواگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی نیشابور گفتوگو کردهایم.
آسم چه نوع بیماری است و آیا آسم فقط مختص کودکان است؟
آسم یک اختلال التهابی مزمن در راههای هوایی است که معمولاً با سرفه، خسخس سینه، تنگی نفس و احساس فشار در قفسه سینه همراه است. برخلاف تصور شایع آسم مختص دوران کودکی نیست و میتواند در هر سنی شروع شود. علائم بیماری در طول زمان تغییر میکند؛ ممکن است فردی سالها هیچ نشانهای نداشته باشد اما همچنان مستعد حملات آسم باشد. به بیان دیگر آسم بیماریای است که باید آن را شناخت و با آن زندگی کرد، نه اینکه نادیده گرفت.آیا کنترل آسم ممکن است؟آسم اگرچه درمان قطعی ندارد، اما کاملاً قابل کنترل است. بیماران با مصرف منظم داروهای تجویزی، پرهیز از عوامل محرک و رعایت توصیههای پزشکی میتوانند زندگی طبیعی و فعال داشته باشند. برخی تصور میکنند بیمار آسمی باید از فعالیت بدنی پرهیز کند، در حالی که چنین چیزی صحت ندارد. ورزش در صورت کنترل مناسب بیماری نهتنها ممنوع نیست، بلکه مفید است. البته در زمان حملات فعال یا هنگام بروز علائم شدید باید موقتاً فعالیت قطع شود تا وضعیت بیمار تثبیت شود.
چه عواملی سبب بروز آسم یا تشدید حملات آن میشود؟
علت دقیق آسم هنوز به طور کامل مشخص نشده، اما آنچه مسلم است این است که استعداد ژنتیکی در کنار عوامل محیطی و آلرژنها نقش مهمی در بروز بیماری و حملات آن دارند. از مهمترین عوامل خطر و محرکهای تشدیدکننده آسم میتوان به دود سیگار و سایر مواد دخانی، چاقی، آلودگی هوا، ذرات گرد و غبار، مواد شیمیایی، بخارات و گازهای مضر موجود در محیط کار، عوامل حساسیتزای حیوانات خانگی مانند پر، مو یا مدفوع حیوانات، و همچنین گرد و غبار منزل اشاره کرد.در برخی افراد، حتی برخی ادویهجات یا بوهای تند نیز میتواند علائم را تحریک کند. بنابراین شناسایی محرکهای اختصاصی هر بیمار بخش مهمی از برنامه کنترل آسم است. اگر بخواهیم مشخصتر به محرکهای محیطی اشاره کنیم، کدام موارد بیشترین نقش را دارند؟در محیط خانه، مایتهای موجود در گرد و غبار منزل، فرشها، پتوها و ملحفهها از محرکهای بسیار مهم هستند. همچنین ذرات ناشی از وسایل گرمایشی یا پختوپز، بهویژه در فضاهای بسته و با تهویه نامناسب، میتوانند علائم را تشدید کنند. علاوه بر این، پر یا موی حیوانات خانگی، گرده گیاهان، قارچها، دود سیگار، انواع دخانیات، مواد شیمیایی محرک در محیط کار و آلودگی هوا از جمله عوامل شناختهشده در بروز یا تشدید حملات آسم محسوب میشوند.
در جامعه هنوز برخی باور دارند دود اسپند برای پیشگیری مفید است. آیا این موضوع پایه علمی دارد؟
خیر، چنین تصوری پایه علمی ندارد. دود اسپند نهتنها نقشی در پیشگیری از ابتلا به آسم ندارد، بلکه مانند دود هر ماده سوختنی دیگر میتواند سبب تحریک راههای هوایی و تشدید علائم آسم شود.به طور کلی راههای هوایی بیماران مبتلا به آسم بسیار حساس است و هر نوع دود، از جمله دود سیگار، قلیان، اسپند، چوب، زغال و حتی بوهای تند ناشی از مواد شوینده یا خوشبوکنندهها، میتواند زمینهساز بروز حمله آسم شود. به همین دلیل توصیه میشود بیماران از قرار گرفتن در محیطهای دودآلود بهطور جدی پرهیز کنند.
چرا در فصل بهار معمولاً علائم آسم در برخی بیماران تشدید میشود؟
در فصل بهار چند عامل بهطور همزمان میتوانند باعث تشدید علائم شوند. نخست، گردهافشانی گیاهان است که یکی از مهمترین محرکهای آلرژیک به شمار میرود. دوم، تغییرات دمایی در این فصل است که در برخی بیماران باعث حساس شدن بیشتر راههای هوایی میشود. سوم، در برخی مناطق استفاده از سموم کشاورزی نیز میتواند در تحریک علائم نقش داشته باشد.به همین علت توصیه میشود بیماران مبتلا به آسم در زمانهای اوج گردهافشانی، درب و پنجرهها را بسته نگه دارند و بهویژه در ساعات اولیه صبح و هنگام غروب که میزان گردهها در هوا بیشتر است، از حضور غیرضروری در فضاهای سبز، باغها و پارکها خودداری کنند.آیا فرد مبتلا به آسم باید ورزش را کنار بگذارد؟ خیر، این هم یکی از باورهای نادرست درباره آسم است. افراد مبتلا به آسم، بهجز در شرایط حاد بیماری قادر به انجام ورزش هستند و در صورت کنترل مناسب بیماری حتی میتوانند فعالیت بدنی منظم و طبیعی داشته باشند. ورزش نهتنها ممنوع نیست، بلکه اگر با نظر پزشک انتخاب درست نوع فعالیت و تنظیم مناسب داروها انجام شود، میتواند به بهبود سلامت عمومی و ظرفیت تنفسی بیمار نیز کمک کند.البته بیمار باید بداند اگر در حین فعالیت ورزشی دچار سرفه، خسخس یا تنگی نفس مکرر میشود، این مسئله میتواند نشانه کنترل نامناسب آسم باشد و نیاز به ارزیابی درمانی دارد.
یکی از نگرانیهای، مصرف کورتونهای استنشاقی برای کودکان است. آیا این داروها بر رشد اثر میگذارد؟
این نگرانی در بسیاری از خانوادهها وجود دارد، اما باید تأکید کنم که استفاده از کورتونهای استنشاقی در درمان آسم، تأثیری در رشد یا قد کودکان ندارد؛ البته به شرط آنکه دارو طبق دستور پزشک و به شکل صحیح مصرف شود. این داروها از مهمترین داروهای کنترلکننده آسم هستند و به کاهش التهاب مزمن راههای هوایی کمک میکنند. متأسفانه گاهی خانوادهها به دلیل ترس از واژه «کورتون»، دارو را خودسرانه قطع میکنند و همین مسئله میتواند باعث تشدید حملات، مراجعه مکرر به مراکز درمانی و آسیب بیشتر به سلامت کودک شود.بنابراین باید بین کورتون استنشاقی با دوز درمانی و تحت نظر پزشک و مصرف خودسرانه یا بیرویه داروها تفاوت قائل شد. در درمان آسم، کورتونهای استنشاقی از موثرترین و ایمنترین روشهای کنترل بیماری به شمار میروند. از کجا بفهمیم آسم بیمار بهخوبی کنترل نشده است؟یکی از نشانههای مهم کنترل نامناسب بیماری این است که بیمار بیش از دو بار در هفته از اسپری سالبوتامول استفاده کند. این موضوع نشان میدهد که علائم بیمار به اندازه کافی مهار نشده و لازم است درمان او بازنگری شود. در واقع، اسپری سالبوتامول یک داروی تسکیندهنده سریع است، نه درمان اصلی کنترل التهاب. اگر بیمار مرتب برای کاهش علائم به این اسپری وابسته باشد، یعنی آسم او بهطور مناسب کنترل نشده و احتمال بروز حملات شدیدتر وجود دارد.
آیا آسم درمانپذیر است؟ بیماران چطور میتوانند زندگی طبیعی داشته باشند؟
آسم در حال حاضر درمان قطعی ندارد، اما کاملاً قابل کنترل است. این نکته بسیار مهمی است که بیماران بدانند: ابتلا به آسم به معنای محروم شدن از یک زندگی طبیعی و مطلوب نیست. اگر بیمار داروهای تجویزی را منظم مصرف کند، بهویژه داروهای کنترلکننده طولانیمدت را جدی بگیرد، از عوامل محرک دوری کند و تحت پیگیری منظم پزشک باشد، میتواند علائم خود را بهخوبی مدیریت کند و زندگی عادی، فعال و باکیفیتی داشته باشد.هدف ما در درمان آسم فقط کاهش علائم نیست، بلکه این است که بیمار بتواند خواب راحت، فعالیت روزانه طبیعی، حضور مؤثر در محل کار یا مدرسه و حتی فعالیت ورزشی مناسب داشته باشد.
آیا راهی برای کاهش احتمال ابتلا به آسم و آلرژی در کودکان وجود دارد؟
بله، برخی اقدامات میتوانند در این زمینه مؤثر باشند. یکی از مهمترین توصیهها این است که تغذیه با شیر مادر، بهویژه در شش ماهه نخست زندگی، میتواند موجب کاهش احتمال ابتلا به آسم و آلرژی شود. علاوه بر آن، دور نگه داشتن کودک از دود سیگار و سایر آلایندههای خانگی، نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت دستگاه تنفسی او دارد. محیط سالم در سالهای نخست زندگی، میتواند در کاهش خطر بیماریهای آلرژیک و تنفسی اثرگذار باشد. اگر بخواهید یک جمعبندی و توصیه نهایی به مردم داشته باشید، چه میگویید؟توصیه من این است که آسم را دستکم نگیرند، اما از آن هم نترسند. این بیماری اگر بهموقع تشخیص داده شود و بیمار آموزش لازم را دریافت کند، بهخوبی قابل کنترل است. هرگونه سرفه طولانی، خسخس سینه، تنگی نفس یا احساس فشار در قفسه سینه باید جدی گرفته شود. همچنین مردم باید بدانند که باورهای نادرستی مانند مفید بودن دود اسپند یا مضر بودن کورتونهای استنشاقی برای رشد کودکان، میتواند روند درمان را مختل کند. با پرهیز از دود دخانیات، کاهش تماس با گرد و غبار و آلایندهها، رعایت توصیههای پزشکی و مصرف منظم داروها، بیماران مبتلا به آسم میتوانند زندگی سالم، فعال و طبیعی داشته باشند.#آسم#ریه#کودکان#تنفس#ورزش#سیگار#دارو#اسپند
20:56 - 18 اردیبهشت 1405
0 بازدید
