کنش سیاسی امام رضا را نباید صرفاً در چارچوب زهد با خلافت تحلیل کرد
یوسف جعفرزاده، دانشجوی ارشد روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی گفت: کنش سیاسی امام رضا را نباید صرفاً در چارچوب زهد، مناظره یا مواجههای تدافعی با خلافت تحلیل کرد.
به گزارش خبرگزاری فارس از بندرعباس، یوسف جعفرزاده، دانشجوی ارشد روابط بین الملل دانشگاه شهید بهشتی گفت: کنش سیاسی امام رضا را نباید صرفاً در چارچوب زهد، مناظره یا مواجههای تدافعی با خلافت تحلیل کرد؛ سیره آن حضرت نشاندهنده نوعی مداخله هوشمندانه و راهبردی در عرصه قدرت است. هجرت اجباری از مدینه به خراسان اگرچه در ظاهر تلاشی برای دور کردن امام از پایگاه اجتماعیاش بود، اما در عمل به گسترش میدان اثرگذاری او انجامید.نقطه اوج این کنش را میتوان در مواجهه با مسئله ولایتعهدی دید؛ جایی که امام با پذیرش مشروط و عدم مداخله در سازوکار خلافت، نه در قدرت حل شد و نه از صحنه کنار رفت، بلکه کوشید معادله قدرت را از درون به چالش بکشد. اینجا سیاست برای امام، حضور برای تغییر بود، نه مشارکت برای مشروعیتبخشی.در همین چارچوب، حدیث سلسلهالذهب در نیشابور را میتوان فراتر از یک بیان اعتقادی، نوعی بازتعریف مشروعیت سیاسی دانست؛ پیوندی میان توحید و امامت که منطق خلافت عباسی را به پرسش میکشد. مناظرات علمی امام نیز صرفاً رخدادهایی کلامی نبودند، بلکه بخشی از پروژه تثبیت مرجعیت اهلبیت در برابر مرجعیت رسمی خلافت محسوب میشدند.
در این میان ماجرای نماز عید، یکی از آشکارترین نمونههای کنش سیاسی امام است. مأمون میخواست با سپردن اقامه نماز عید به امام، از محبوبیت او برای تحکیم چهره خلافت بهره ببرد؛ اما امام با شرط اقامه نماز به شیوه پیامبر و امیرالمؤمنین وارد صحنه شد. خروج امام با پای برهنه، جامه ساده، تکبیرهای پیاپی و همراهی مردم، صحنهای ساخت که دیگر یک مراسم عبادی نبود؛ به نمایش اجتماعی اقتدار امامت تبدیل شد. روایتها میگویند موج تأثر و همراهی مردم چنان بالا گرفت که مأمون از بیم تغییر فضا، امام را از ادامه مسیر بازگرداند. این رخداد، صرفاً یک خاطره تاریخی نیست؛ نمونهای از برهمزدن معادله قدرت با ابزار نماد و حضور اجتماعی است.بر این اساس، سیر کنش سیاسی امام رضا(ع) را میتوان از مقاومت در برابر اجبار، حضور مشروط در قدرت، تغییر زمین بازی، افشای بحران مشروعیت خلافت و تثبیت مرجعیت شیعی تا شهادتی معنادار امتداد داد؛ الگویی که نه انزوا را میپذیرد و نه استحاله در قدرت را، بلکه حضور قهرمانانه برای برهم زدن نظم مسلط را صورتبندی میکند.منابع پیشنهادی برای مطالعه بیشتر: عیون اخبارالرضا، شیخ صدوق، ج۲، ص۱۳۸-۱۸۰الارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۲۵۹-۲۷۸ الاحتجاج، طبرسی، ج۲، ص۴۱۵-۴۵۶ بحارالانوار، ج۴۹، ص۱۰۰-۱۹۰.
13:40 - 17 اردیبهشت 1405
1 بازنشر
10٫3k بازدید
