چرا سطح انتقادات اجتماعی از بازیگر زن بالا رفت؟
ادعاهای بازیگر ایرانی که در جشنواره فیلم ونیز جایزه بهترین بازیگر زن را دریافت کرده بود با انتقادات گسترده اجتماعی در فضای مجازی روبرو شد.
گروه فارس پلاس - منیره توکلی: «لاله مرزبان» بازیگر ایرانی، جایزه بهترین بازیگر زن بخش افقهای جشنواره فیلم ونیز را دریافت کرد. سخنان او هنگام دریافت جایزه، واکنشهایی متفاوت و گسترده در فضای عمومی ایران به همراه داشت.مرزبان هنگام دریافت جایزه، با بغض، آن را به زنان ایرانی تقدیم کرد و از آنچه «سنگینترین فشارها» بر زنان ایران خواند، سخن گفت.این اظهارات بلافاصله با استقبال و پوشش گسترده رسانههای ضدانقلاب و فارسیزبان غربی مواجه شد و در صدر اخبار این رسانهها قرار گرفت.اما ماجرا به همینجا ختم نشد. همزمان با بازتاب گسترده این سخنان، موجی از انتقادات در شبکههای اجتماعی شکل گرفت؛ بهویژه در بخش نظرات صفحات رسانههایی همچون بیبیسی فارسی، ایندیپندنت فارسی و حتی صفحه اینستاگرام خود این بازیگر، انتقادات مشهود بود. بخش قابل توجهی از این واکنشها معطوف به سکوت درباره حمله خارجی، وضعیت قربانیان و حوادثی همچون میناب، لامرد و شرایطی بود که جامعه ایران در جریان رویارویی نظامی با دشمن خارجی تجربه کرده است. حتی هشتگ «میناب» نیز در واکنش به ادعاهای این بازیگر زن در جشنواره فیلم ونیز در فضای مجازی دوباره به طور گسترده به کار برده شد.
در کنار این انتقادات، بخشی از افکار عمومی نیز اساساً جایزه ونیز را سیاسی ارزیابی کردند و با انتشار بخشهایی از بازی این بازیگر، درباره شایستگی او برای دریافت عنوان بهترین بازیگر زن تردیدهایی را مطرح کردند.مجموع این واکنشها را نمیتوان صرفاً تنها یک موج اعتراضی علیه یک بازیگر یا حتی مخالفت با یک جشنواره خارجی که با رویکرد سیاسی به بازیگران غیر غربی توجه دارد، دانست. آنچه در این میان اهمیت بیشتری دارد، معیار افکار عمومی برای سنجش رفتار و مواضع سلبریتیهاست. مخاطب امروز دیگر شهرت و حضور در یک جشنواره خارجی یا دریافت یک جایزه بینالمللی را بهتنهایی نشانه اعتبار نمیداند؛ بلکه میان سخنان یک چهره مشهور و واقعیتهایی که در جامعه پیرامون او جریان دارد، نسبت برقرار میکند.
پیشتر برای مخاطبان کافی بود که یک ایرانی به سبب ملیت خود در یک جشنواره خارجی مورد توجه قرار بگیرد اما حالا وضعیت با تکرار نوع رویکرد سیاسی این جشنوارهها به هنرمندان ایرانی و پاسخ مثبت و همراستایی بازیگران و عوامل سینما با رویکرد ضدایرانی این جشنوارهها تفاوت فاحشی کرده است.
از همین منظر، زمانی که یک بازیگر در خارج از کشور درباره حمله خارجی، قربانیان و رنج و نگرانی بخشی از جامعه سخنی به میان نمیآورد، منتقدان ممکن است این رفتار را نه یک موضعگیری جامع و مستقل، بلکه روایتی غیرواقعی از واقعیت ایران تلقی کنند؛ روایتی که بخش مهم زندگی مردم ایران را که برای افکار عمومی اهمیت دارد، به حاشیه میراند و روایت سفارشی غربی را جای آن مینشاند و همین عامل باعث رنجش خاطر ایرانیان میشود.
در واقع، پرسش اصلی این است که چرا در روایت سلبریتی ها مطالبات جامعه خصوصا در برابر یک کشور غربی پنهان و مسکوت میماند و افکار عمومی ان را نوعی سانسور در برابر غرب و همچنین صحبت از مواردی غیرواقعی قلمداد میکند. سلبریتی هایی که با این رویکرد در مجامع غربی حضور مییابند نه تنها مردم ایران را نمایندگی نمیکنند بلکه با اجرای نسخه غربی رویکرد متضادی هم علیه دغدغه افکارعمومی ایران اتخاذ میکنند. برخی میپرسند اگر زنان ایرانی وضعیت خوبی ندارند پس وی در این جشنواره چطور حضور یافته و مگر نه اینکه در فضای داخلی ایران رشد کرده است؟ از همین رو ریاکاری این افراد مورد رنجش و آزار مخاطب ایرانی قرار میگیرد و واکنش آنان نیز اعتراض به چنین رفتار ریاکارانه ای است.
از سوی دیگر، این اتفاق نشان میدهد که نگاه افکار عمومی به جشنوارهها و جوایز بینالمللی نیز دستخوش تغییر شده است. در گذشته، حضور یک سینماگر ایرانی در جشنوارههای خارجی یا دریافت یک جایزه بینالمللی میتوانست بهخودیخود سرمایهای برای اعتبار اجتماعی او ایجاد کند؛ اما امروز جامعه درباره معیارهای انتخاب آثار، سازوکار اعطای جوایز و نسبت این جشنوارهها با فضای سیاسی و رسانهای غرب و جزئیات آن پرسش میکند و آگاهانه تر قضاوت میکند و به راحتی هر موضوعی را قبول نمیکند. در چنین فضایی، خود جایزه و ماهیت آن نیز دیگر از دایره پرسشگری افکار عمومی مصون نیست.
از همین رو، سلبریتیها امروز با یک انتخاب مهم مواجهاند: آیا در تریبونهای خارجی همچنان تصویری محدود و مطابق با چارچوب مورد پسند جشنواره ها و رسانههای خارج از کشور ارائه خواهند کرد، یا تلاش میکنند روایتی فراگیر و چندلایه از دغدغه واقعی جامعه ایران ارائه دهند.
اگر این فاصله میان «روایت جشنوارهای» و «واقعیت اجتماعی» افزایش یابد، طبیعی است که جامعه نسبت به آن واکنش منفی نشان میدهد. در چنین شرایطی، جایزهای که قرار بود صرفاً یک دستاورد سینمایی باشد، به نقطه آغاز بحثی بزرگتر درباره نسبت سلبریتیها با جامعه، مردم و واقعیتهای ایران تبدیل شده است.
با دنبال کردن صفحه فارس پلاس، از بهروزترین تحلیلها در حوزه سیاست داخلی و خارجی باخبر شوید.
20:55 - 23 شهریور 1405
0 بازدید