همگرایی در آسیای مرکزی؛ یک معادله چند مجهول 5 ذینفع
در حال حاضر تقریباً همه بازیگران خارجی، علاقهمند به تعامل با کشورهای آسیای مرکزی در قالبهای مختلف هستند که با استقبال کشورهای منطقه مواجه شده اما باید دید آیا همگرایی این منطقه با کمک کشورهای خارجی محقق خواهد شد؟
به گزارش خبرنگار دفتر منطقه ای خبرگزاری فارس، «عبدالعزیز کامل اف» وزیر امور خارجه ازبکستان چند روز گذشته در یک مصاحبه با نشریه پراودا عنوان کرده بود 5 کشور آسیای مرکزی در حال تهیه سند بین دولتی با موضوع حسن همجواری و همکاری در قرن 21 هستند. امضای این سند ممکن است در اجلاس سران کشورهای منطقه در پاییز امسال انجام شود. وی افزود: سومین نشست مشورتی رؤسای کشورهای آسیای مرکزی، قزاقستان، ازبکستان، قرقیزستان، ترکمنستان و تاجیکستان که پیش از این قرار بود در ماه آگوست در بیشکک برگزار شود، به دلیل همه گیری ویروس کرونا به پاییز موکول شد. کامل اف افزود: در نتیجه ، طی یک دوره کوتاه تاریخی، تغییرات عظیمی برای بهبود در روابط ازبکستان با همه کشورهای منطقه ایجاد شده است. بسیاری از مشکلات نسبتاً حادی که تا سال 2016 در روابط کشورمان با همسایگان وجود داشت، به لطف تقویت گفتوگوی سیاسی باز و محرمانه بین رهبران کشورهای منطقه برطرف شده است. اعتماد بین رؤسای جمهور افزایش یافته است. روابط تجاری ، اقتصادی ، صنعتی و تولیدی ازبکستان با کشورهای همسایه در حال توسعه است. وی ادامه داد: در پایان سال 2019 ازبکستان تجارت با کشورهای منطقه را به 5.2 میلیارد دلار افزایش داد، در نیمه اول سال 2020 ، علی رغم همه گیری کرونا حجم کل تجارت بین ازبکستان و تمام کشورهای آسیای مرکزی به 2.17 میلیارد دلار رسید.
وزیر خارجه ازبکستان خاطرنشان کرد: منظور ما از همسایگان نزدیک نه تنها قزاقستان، قرقیزستان ، تاجیکستان و ترکمنستان بلکه افغانستان است کامل اف تأکید کرد: تاشکند در حال توسعه روابط نزدیک سیاسی، تجاری، اقتصادی، فرهنگی و بشردوستانه با کابل است، ما امنیت افغانستان را به عنوان امنیت کشور خود، تضمینی برای ثبات و شکوفایی کل منطقه پهناور درک میکنیم. «دیمیتری اورلوف» مدیر کل مرکز تحلیلی استراتژی شرق و غرب در این زمینه معتقد است: ایده ایالات متحده برای ایجاد آسیای مرکزی بزرگ در حال اجرا است، واشنگتن قبلاً افغانستان را در منطقه آسیای مرکزی بزرگ قرار داده است. با این حال در استراتژی ایالات متحده برای منطقه که در آغاز سال جاری ارائه شد افغانستان به عنوان یک کشور عضو منطقه محسوب میگردد که مسئولیت الحاق افغانستان برای مشارکت با آسیای مرکزی با تاشکند است. «آندره کازانتسف» کارشناس سیاسی منطقه نیز معتقد است: بعید به نظر می رسد افغانستان به طور کامل به منطقه آسیای مرکزی پس از شوروی متصل شود. فاصله بین آسیای مرکزی پس از شوروی و افغانستان همیشه باقی خواهد ماند. هماهنگی بسیاری از موضوعات همکاری در منطقه بدون افغانستان غیرقابل تصور است، بنابراین ما باید تفاوت های ظریف مرتبط با این موضوع را بفهمیم .
این کارشناس سیاسی ادامه داد: اول از همه این که نشست کشورهای آسیای مرکزی نشست سازمانی به خصوصی نیست ضمن این که در این نشست ها کشورهای دیگر هم می توانند حضور داشته باشند، این جلسات مشورتی است و مشارکت افغانستان در این قالب به معنای عضویت این کشور در آسیای مرکزی پس از شوروی نیست وی افزود: بازیگران دیگر می توانند در این قالب مشاوره شرکت کنند. در ابتدا ، قالب آسیای مرکزی از فرمول 5 + 1 - پنج کشور منطقه به علاوه ایالات متحده ساخته شد. به جای آمریکا، اتحادیه اروپا و ژاپن و حتی روسیه می توانند وجود داشته باشند که می تواند از این قالب در جهت منافع خود استفاده کند. کارشناس سیاسی منطقه ادامه داد: بنابراین ، انجام مذاکرات در این بستر با کشورهای مختلف مشکلی ندارد. جلسات با افغانستان در این قالب برگزار می شود. ضمن این که مشکلات در افغانستان در چند سال اخیر شدیدتر شده است. کازانتسف ادامه داد: کشورهای آسیای مرکزی مجبورند خود مشکلات افغانستان را حل کنند. این اقدام برای بازیگران اصلی - ایالات متحده و اتحادیه اروپا مناسب است، هرچه سهم کشورهای منطقه در سازماندهی تعامل با افغانستان بیشتر باشد، مشکلات کمتری نیز برای آنها به وجود خواهد آمد. «نبی زیدالله یف» کارشناس سیاسی منطقه در این زمینه افزود: مشکلات افغانستان مدتهاست که در سطح منطقه حل شده است.
طی سه سال گذشته، افغانستان به مدار آسیای مرکزی و به همین ترتیب روسیه کشیده شده اما هیچ صحبتی درباره ادغام نزدیک تر یا اجرای مفهومی مانند آسیای مرکزی بزرگ آمریکا وجود ندارد وی ادامه داد: در مورد امضای سند پنج جانبه کشورهای آسیای مرکزی این یک روند کلی است. آرزوی مردم منطقه برقراری دوستی و حسن همجواری است اما مشکلاتی نیز در این زمینه وجود دارد. مرزهای ایجاد شده بین جمهوری های مذکور توسط سیستم اتحاد جماهیر شوروی شکل گرفته است به طوری که کشورها نمی توانند در منطقه با عنوان قطبی قدرتمند در عرصه بین المللی با یکدیگر متحد شوند. کارشناس سیاسی ازبک ادامه داد: به عنوان مثال «دره فرغانه» منطقه کوچکی است که بین سه کشور تقسیم شده در نتیجه مشکلات زیادی را نیز به وجود آورده است، در سالهای اخیر تلاشهای زیادی توسط ازبکستان برای متحد کردن جمهوریهای آسیای مرکزی برای حل مشکلات مشترک منطقه از جمله در زمینه آب، انرژی، استفاده از منابع، حمل و نقل و ارتباطات انجام شده و اولین نتایج این اقدام تاشکند در حال حاضر ایجاد روابط نزدیک بین جمهوری های آسیای مرکزی اتفاق افتاده که اثرات اقتصادی خوبی هم داشته است و این امر توسط سازمانهای بین المللی نیز بیان شده است. وی ادامه داد: مشکل دیگر افزایش علاقه بازیگران جهانی در آسیای مرکزی است. چین به طور قابل توجهی حضور اقتصادی خود را افزایش می دهد. ایالات متحده مفهوم جدیدی را برای آسیای مرکزی ارائه داد.
اتحادیه اروپا از این بازی عقب نیست، استراتژی جدیدی برای آسیای مرکزی تصویب کرده است کارشناس سیاسی منطقه ادامه داد: با همه این اتفاقات اما کشورهای منطقه هنوز در مدار روسیه باقی مانده اند، زیرا این کشورها با روسیه یک تاریخ مشترک، یک گذشته مشترک در زمان شوروی دارند. به گفته زیدالله یف، اگر روسیه بتواند در کشورهای آسیای مرکزی نقاط مشترکی پیدا کند، فرصتهای بیشتری برای همکاری در زمینه اقتصادی و سیاسی در عرصه بین المللی وجود خواهد داشت. وی ادامه داد: ایجاد اتحادیه کشورهای آسیای مرکزی به منزله رقابت با طرح های روسیه در منطقه به خصوص رقیب اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیست. اما من معتقد هستم آسیای مرکزی می تواند و باید با روسیه همراه باشد. همه می دانند که هر پنج جمهوری در منطقه در راستای منافع ژئوپلیتیک روسیه حرکت می کنند ضمن اینکه 20-30 سال پیش تلاش هایی برای ادغام منطقه ای بدون روسیه انجام شده بود، اما موفقیت آمیز نبودند. انتهای پیام/ح.
08:38 - 6 سپتامبر 2020
0 بازدید
1 پاسخ