مناسبات عاملیت و ساختار از دیدگاه علامه محمدتقی جعفری
این مقاله بر آن است تا با نگاهی متفاوت از نگاههای غالب اروپامحور، آثار یکی از تراث علمی ایران اسلامی یعنی علامه جعفری را بررسی و چارچوبی نظامیافته از تلقی ایشان دربارۀ مسئله رابطه ساختار و عاملیت را ساخته و پرداخته کند.
چکیدهاین مقاله بر آن است تا با نگاهی متفاوت از نگاههای غالب اروپامحور، آثار یکی از تراث علمی ایران اسلامی یعنی علامه جعفری را بررسی و چارچوبی نظامیافته از تلقی ایشان دربارۀ مسئله رابطه ساختار و عاملیت را ساخته و پرداخته کند. این مسئله بهعنوان یکی از مهمترین مسائل کلان جامعهشناسی، در حوزه هستیشناسی اجتماعی قابل بحث است. در این مقاله برای اکتشاف، ساختاربندی و بسط نظریۀ علامه جعفری به آثار به جا مانده از ایشان رجوع و تلاش شده با نگاهی جامع به تمامی این آثار، دلالتهای جامعهشناختی وابسته به این مسئله را استخراج و نظریه صائب ایشان را که به صورت پراکنده در آثار وی وجود دارد تبیین کند. این پژوهش در مقام تحلیل، رویکرد توصیفی−تحلیلی دارد.به نظر میرسد علامه جعفری دربارۀ مسئله ساختار−عاملیت نگاهی دوگانه دارد. به این معنا که حکمی کلی در مورد عاملان و تمامی ساختارها ابراز نمیکند؛ بلکه معتقد است که هر فرد با یک طبیعت اولیه و خارج از زنجیره عوامل جبری پا به این جهان میگذارد. این مختصات اولیه میتواند هویتی خاص برای فرد به دنبال داشته باشد و به وی نوعی استقلال شخصیت اعطا کند. از سوی دیگر فرد بهعنوان یک کنشگر اجتماعی در خلأ رشد نمیکند؛ بلکه پس از ورود به این جهان تحت تأثیر عوامل طبیعی، محیطی و ساختارهای از پیش شکل گرفتۀ اجتماعی و حتی غرایز شخصی و خودِ طبیعیاش قرار خواهد گرفت. نوع حیات فرد و چگونگی مواجهه او با این منابع تأثیرگذار، تعیینکننده اصالت کنش فرد یا اصالت ساختارهای اجتماعی در مورد اوست.
کلیدواژه ها: علامه جعفری؛ کنش؛ عاملیت؛ ساختار و معرفت دینینویسنده:فائزه فهامی: کارشناسی ارشد شیعهشناسی گرایش جامعهشناسی دانشگاه اصفهاندو فصلنامه اسلام و علوم اجتماعی - دوره 7، شماره 13، تابستان 1394برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید. .
.pdf
02:07 - 8 آبان 1396
0 بازدید
1 پاسخ