فیلم نولان اسمش روشهبرگرفته از اودیسه استنه خود اودیسهپس تحریف اسمش نیست،اسمش الهام گیریه
پژوهشگران «اودیسه» نولان را به تحریف اثر هومر متهم کردند
در حالی که «اودیسه» (The Odyssey) جدیدترین اثر کریستوفر نولان با استقبال گسترده تماشاگران و فروش چشمگیر آغاز شده، شماری از مترجمان و پژوهشگران برجسته ادبیات کلاسیک معتقدند این فیلم، با وجود شکوه بصری، مهمترین مضامین و ویژگیهای اثر جاودانه هومر را قربانی نگاه شخصی کارگردان کرده است.
برای امیلی ویلسون، مترجم یونانی، اکران فیلم «اودیسه» ساخته نولان از چند جهت اتفاقی خوشایند بوده است. ترجمه تحسینشده او از حماسه هومر که در سال ۲۰۱۷ منتشر شد، همزمان با اکران فیلم به جمع پنج کتاب پرفروش آمازون راه یافته و موجی از استقبال از نسخههای مختلف این اثر کلاسیک را به راه انداخته است. نولان نیز حتی به ترجمه ویلسون اشاره کرده و گفته بود جمله آغازین ترجمه او ــ «از مردی پیچیده برایم بگو» ــ الهامبخش فیلمش بوده است.با این حال، خود فیلم که در نخستین آخر هفته اکران بیش از ۲۶۰ میلیون دلار در گیشه جهانی فروش داشت و با تحسین گسترده بسیاری از منتقدان روبهرو شد، نتوانست رضایت کامل ویلسون را جلب کند.او در گفتوگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: از اینکه افراد بسیار بیشتری با «اودیسه» آشنا شدهاند و دوباره به سراغ این شعر رفتهاند، خوشحالم و این موضوع را جشن میگیرم. اما در عین حال احساس کردم کریستوفر نولان تلاش کرده همه چیز را در فیلم بگنجاند، در حالی که مضامین اساسی و ضروری شعر را از دست داده است.«اودیسه» که یکی از مورد انتظارترین فیلمهای سال به شمار میرود، مت دیمون را در نقش «اودیسئوس»، آن هتوی را در نقش همسرش «پنلوپه» و تام هالند را در نقش پسرشان «تلماخوس» به تصویر میکشد.منتقدان از بازی بازیگران، ریتم روایی، مقیاس عظیم فیلم که بهطور کامل با دوربینهای آیمکس فیلمبرداری شده و همچنین تلفیق نگاه نولان به جهان مدرن با فضای یونان باستان تمجید کردهاند.اما اختلاف نظر میان پژوهشگران و منتقدان، تا حدی به این موضوع بازمیگردد که آیا باید کفه ترازو به سود هومر سنگینتر باشد یا نولان.
ویلسون و مترجم دیگر این اثر، دنیل مندلسون، هر دو از جاهطلبی سینمایی و توانایی بصری نولان تمجید کردهاند؛ چیزی که مندلسون از آن با عنوان «مهارت چشمگیر در خلق تصاویر» یاد میکند. با این حال، هر دو معتقدند تمایل نولان برای ساختن یک «فیلم کاملاً نولانی» باعث شده تصمیمهایی بگیرد که در نهایت به زیان اقتباس تمام شده است.مندلسون که نویسنده، منتقد و مترجم است، پیشتر از تصمیم جنجالی نولان برای انتخاب لوپیتا نیونگو، بازیگر سیاهپوست، در نقش «هلن تروا» که سر و صدای بسیاری به پا کرد، دفاع کرده و آن را تلاشی ارزشمند برای «برانگیختن، به چالش کشیدن و برهم زدن تصور ما از زیبایی و هویت» توصیف کرده بود.با این حال، او این بار نولان را به خاطر ارائه تصویری از اودیسئوس که «فاقد زیرکی، شوخطبعی و جذابیت حیلهگرانه» است، مورد انتقاد قرار داد.به باور او، یکی از مهمترین شخصیتهای فریبکار و هوشمند ادبیات غرب، در فیلم نولان به شخصیتی تبدیل شده که شباهت زیادی به قهرمانان رنجکشیده آثار پیشین این فیلمساز، از جمله «اوپنهایمر» (Oppenheimer) و «یادگاری» (Memento) دارد.او نوشت: این اودیسئوس رنجدیده و عذابکشیده که از شوخی، زیرکی، جذابیت و هوشمندی تهی شده، در واقع خویشاوند همان مرد فراموشکار رنجدیده «یادگاری»، «بتمن» و «اوپنهایمر» است؛ مردانی که هر یک به شکلی با گذشته خود دستوپنجه نرم میکنند. نولان صرفاً قهرمان هومر را به تصویری از خودش تبدیل کرده است.
نویسنده و تصویرگر گرت هایندز، که اقتباس رمان گرافیکی او از «اودیسه» نیز همزمان با اکران فیلم با افزایش فروش روبهرو شده، دیدگاهی مشابه مندلسون درباره برداشت نولان از اودیسئوس دارد. به گفته او، «حقهباز زیرک و سخنور» داستان اصلی، اکنون به «مردی معمولی تبدیل شده که ظاهراً شخصیتی شریف دارد، مگر در چند موقعیت خاص که همان اتفاقها تا پایان او را آزار میدهد.» هایندز معتقد است فیلم نولان این پرسش را پیش میکشد که تا چه اندازه میتوان شخصیت اصلی یک داستان را تغییر داد، بیآنکه خود داستان دگرگون شود.او عنوان کرده است «این یکی از پرسشهای بسیاری است که نولان برای تأمل پیش روی ما گذاشته است.» با این حال، هایندز نیز فیلم را «اثری قدرتمند» توصیف میکند.ویلسون، استاد مطالعات کلاسیک دانشگاه پنسیلوانیا، تأکید کرد قصد ندارد مانند یک کارشناس «متعصب و ایرادگیر» جلوه کند که با هر تغییری نسبت به متن اصلی مخالفت میکند. با این حال، او برخی حذفها و تصمیمهای نولان را محل انتقاد دانست؛ از جمله حذف دو خدای مهم، زئوس و پوزئیدون، از روایت فیلم؛ هرچند آتنا با بازی زندیا در داستان حضور دارد.
به باور او، فیلم در انتقال پیام خود نیز دچار تناقض است؛ بهطوری که هم جنگ را محکوم میکند و هم نوعی ترس از نبرد را نکوهش میکند، بیآنکه این دو رویکرد را بهدرستی با یکدیگر پیوند دهد. ویلسون همچنین معتقد است نقش پنلوپه آنقدر کمرنگ شده که «باورپذیری رابطه زناشویی او و اودیسئوس را از بین میبرد.» او در ادامه افزود برخی صحنهها، بهویژه بخشهای مربوط به سگ وفادار اودیسئوس، آرگوس، بیش از اندازه برای برانگیختن احساسات مخاطب امروزی طراحی شدهاند.در آخر ویلسون از دادن نمره یا رتبه مشخص به فیلم خودداری کرد، اما گفت آن را به دیگران توصیه میکند؛ البته به شرط آنکه روی پرده سینما تماشایش کنند.او گفت: دیدن فیلم همراه بچههایم برایم لذتبخش بود. احساس نکردم تماشایش زجرآور است یا باید خودم را مجبور به دنبال کردنش کنم. اگر فرصت دارید آن را روی پرده بزرگ ببینید، حتماً این کار را انجام دهید.تاکنون سخنگوی نولان در پاسخ به درخواست خبرگزاری آسوشیتدپرس برای اظهار نظر در واکنش به این اظهارنظرات درباره «اودیسه» پاسخی نداده است.#اودیسه#نولاناخبار هنری را میتوانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
13:33 - 30 تیر 1405
2 بازنشر
41٫7k بازدید