هرمز چگونه زر و زور عربها را در هم شکست
جنگ اخیر علیه ایران پرده از شکنندگی واقعی اقتصادهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برداشت.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ تنشهای اخیر و جنگ تحمیلی علیه ایران، پرده از ثغرات عمیق و ساختاری در اقتصاد کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس برداشته است. آنچه به عنوان مدلی موفق مبتنی بر درآمدهای نفتی، سرمایه گذاری خارجی، لجستیک و توریسم تبلیغ می شد، در عمل نشان داده که در برابر فشارهای ژئوپلیتیک، به شدت شکننده و آسیب پذیر است. جمهوری اسلامی ایران از زمان آغاز جنگ تحمیلی، با در اختیار داشتن کلید استراتژیک تنگه هرمز، توانسته است معادلات قدرت را در منطقه به نفع خود تغییر دهد و برگ برنده ای را در اختیار داشته باشد که اقتصاد کشورهای عربی جنوب خلیج فارس را با چالش های بی سابقه ای مواجه ساخته است.
هراس از هرمز؛ زنگ خطر برای اقتصاد وابسته عربی
تحلیلهای اخیر مؤسسات معتبری همچون «کارنگی» و «استاندارد اند پورز» نشان می دهد که ادامه اختلال در تنگه هرمز، دسترسی به یک پنجم نفت خام و گاز طبیعی مایع جهان را با تهدید مواجه می کند. اما نکته مهم اینجاست که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس به دلیل وابستگی مفرط به این گذرگاه آبی، بیش از هر منطقه دیگری در جهان از این آسیب پذیری متأثر می شوند.تنها داشتن ذخایر عظیم نفتی کافی نیست؛ آنچه این کشورها فاقد آن هستند، «امنیت صادراتی» و «انعطاف پذیری لجستیکی» است. جنگ اخیر به وضوح نشان داد که این رژیم ها علیرغم ثروت سرشار، از داشتن یک سیستم پایدار برای انتقال انرژی و کالا در شرایط بحرانی، ناتوان هستند. به عبارت دقیق تر، ایران با کنترل هرمز، میزبان امنیت انرژی منطقه است نه کشورهای عربی
ضربات سه گانه: کاهش رشد، تورم فزاینده و توقف اصلاحات
بر اساس گزارش صندوق بین المللی پول، تداوم درگیری ها نه تنها قیمت انرژی را افزایش می دهد، بلکه باعث کاهش نرخ رشد اقتصادی، افزایش تورم و گران تر شدن تأمین مالی در کشورهای عربی جنوب خلیج فارس شده است. در چنین شرایطی، اولویت این کشورها از «توسعه و سرمایه گذاری» به «بقا و مدیریت بحران» تغییر یافته است.جالب توجه است که حتی صندوق های ثروت ملی چند تریلیون دلاری این کشورها نیز قادر به جبران خسارت ناشی از افزایش حق بیمه، فرار سرمایه و کاهش اعتماد سرمایه گذاران نیست. آنچه رخ داده، توقف سرسام آور اصلاحات اقتصادی در عربستان، امارات و دیگر کشورهای عضو شورای همکاری است. جنگ ثابت کرد که این اقتصادهای تک بعدی، فاقد «تاب آوری» لازم در برابر یک بحران چند ماهه هستند.
شکنندگی امنیت غذایی در برابر قدرت ایران
یک زنگ خطر جدی دیگر برای کشورهای عربی، آسیب پذیری شدید امنیت غذایی آنهاست. گزارش مؤسسه بین المللی تحقیقات سیاست غذایی (IFPRI) نشان می دهد که نه تنها کالاهای نهایی، بلکه تأمین سوخت، کود و خوراک دام این کشورها از مسیرهای دریایی ناامن می گذرد. در نتیجه، هر گونه تنش در هرمز، مستقیماً زنجیره تأمین مواد غذایی را مختل کرده و قیمت ها را در بازار داخلی این کشورها جهش می دهد. کشورهای عربی خلیج فارس حتی پس از سال ها برنامه ریزی، نتوانسته اند یک «سیستم ذخیره سازی استراتژیک» کارآمد یا «مسیرهای زمینی جایگزین» برای وابستگی به هرمز ایجاد کنند.
«ترانزیت اضطراری» مسقط؛ تأییدی بر شکنندگی زیرساخت های عربی
هر چند کشورهای عربی تلاش می کنند خود را قطب لجستیک جهان معرفی کنند، اما جنگ اخیر نشان داد که تنها عمان (که سیاست متعادل تری در قبال ایران دارد) توانست تا حدودی به عنوان یک جایگزین عمل کند. در ماه مارس گذشته، فرودگاه مسقط بیش از ۱۵۰۰ پرواز فوق العاده (بیشتر از امارات و عربستان) را پذیرا شد و حجم حمل بار هوایی آن ۵۰۰ درصد افزایش یافت.
این مسئله به وضوح نشان می دهد که مراکز اصلی اقتصادی امارات و عربستان در صورت اختلال در هرمز، فلج می شوند و ناچارند برای تأمین نیازهای اولیه خود به دیگران پناه ببرند. خلفان الطوقی، کارشناس اقتصادی عربی، اذعان می کند که کشورهای خلیج فارس نیاز فوری به «سناریوهای اضطراری جامع» دارند، اما واقعیت این است که هیچ جایگزین واقعی برای هرمز وجود ندارد و ایران تنها بازیگر قدرتمند این میدان است.حسام عایش، اقتصاددان عرب، در گفتگو با «العربی الجدید» اذعان می کند که جنگ «شکاف های راهبردی عمیقی» را در اقتصاد کشورهای خلیج فارس نمایان ساخته است. از نظر او، این کشورها به اشتباه فکر می کردند حمایت آمریکا و متحدان غربی، امنیت آنها را تأمین می کند، در حالی که در عمل، در برابر پاسخهای ایران، آنها را تنها گذاشتند.آنچه از گزارش های اقتصادی بین المللی و اذعان تحلیلگران عربی بر می آید، یک حقیقت غیر قابل انکار است: قدرت ایران در کنترل تنگه هرمز، بزرگترین نقطه ضعف استراتژیک کشورهای عربی جنوب خلیج فارس را شکل می دهد. این کشورها در دام وابستگی مطلق به یک گذرگاه آبی گرفتار شده اند که ایران به راحتی می تواند آن را مسدود یا مختل کند. بحران اخیر به طور رسمی پایان رویای «اقتصاد مقاوم در برابر بحران» برای همسایگان جنوبی ایران را اعلام کرد و ثابت نمود که امنیت پایدار منطقه بدون احترام به قدرت و نقش محوری ایران، یک توهم بیش نیست.#تنگه_هرمز_اقتصاد
15:45 - 9 اردیبهشت 1405
0 بازدید
