دست خالی واشنگتن در برابر طوفان انرژی
آمریکا در حالی دستور آزادسازی ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک خود را صادر کرده که در ۱۲ روز گذشته ۲۳۰ میلیون لیتر نفت به دلیل ناامنی در تنگه هرمز از مدار عرضه خارج شده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ در شرایطی که آتش جنگ در منطقه خاورمیانه شعلهور شده و تنگه هرمز - مهمترین آبراه نفتی جهان - در مرکز توجهات قرار گرفته، دولت آمریکا برای مهار بحران قیمت نفت دست به دامن ذخایر استراتژیک خود شده است. اما بررسی آمارها و تحلیل کارشناسان نشان میدهد که واشنگتن برخلاف گذشته، ابزارهای لازم برای کنترل بازار را در اختیار ندارد و دستش «بستهتر از همیشه» است.
ذخایر استراتژیک آمریکا؛ انبار زیرزمینی نفت در تگزاس و لوئیزیانا
برای درک بهتر ماجرا، اول باید بدانیم این ذخایری که آمریکا از آن حرف میزند چیست و چه پیشینهای دارد. بر اساس گزارش رویترز، ذخایر استراتژیک نفت آمریکا (SPR) در غارهای نمکی توخالی در سواحل تگزاس و لوئیزیانا در زیر زمین نگهداری میشود.این غارها که ظرفیت کل آنها حدود ۷۱۴ میلیون بشکه است، در حال حاضر حاوی ۴۱۵.۴ میلیون بشکه نفت خام هستند که بیشتر آن از نوع نفت خام با گوگرد بالا یا «نفت ترش» است؛ همان نوعی که پالایشگاههای آمریکایی برای فرآوری آن آماده شدهاند.رویترز در گزارش خود به سابقه استفاده از این ذخایر در زمان بحرانها هم اشاره کرده است. از جنگ عراق در سال ۱۹۹۰ و عملیات طوفان صحرا که جورج بوش پدر دستور فروش ۲۱ میلیون بشکه داد، تا جنگ داخلی لیبی در ۲۰۱۱ که اوباما ۳۰ میلیون بشکه آزاد کرد و حتی حمله به تأسیسات نفتی عربستان در ۲۰۱۹ که ترامپ تهدید به استفاده از این ذخایر کرد اما عملی نشد. بزرگترین استفاده از این ذخایر هم به دستور بایدن در مارس ۲۰۲۲ و پس از حمله روسیه به اوکراین بود که ۱۸۰ میلیون بشکه نفت در طی شش ماه به بازار تزریق شد.
یک محاسبه ساده؛ ۱۷۲ میلیون بشکه در ۱۲۰ روز در مقابل ۲۳۰ میلیون لیتر در ۱۲ روزاما برگردیم به بحران فعلی. از زمانی که درگیریها در منطقه شدت گرفته (حدود ۱۲ روز)، به گفته منابع آگاه، ۲۳۰ میلیون لیتر نفت به دلیل ناامنی در مسیرهای حمل و نقل، به ویژه تنگه هرمز، از مدار عرضه جهانی خارج شده است.در مقابل، آمریکا اعلام کرده که میخواهد ۱۷۲ میلیون بشکه نفت از ذخایر استراتژیک خود را در عرض ۱۲۰ روز (چهار ماه) به بازار تزریق کند. برای مقایسه بهتر، باید بدانیم که هر بشکه نفت حدود ۱۵۹ لیتر است.• کاهش عرضه در ۱۲ روز: ۲۳۰ میلیون لیتر• عرضه آمریکا در ۱۲۰ روز: ۱۷۲ میلیون بشکه × ۱۵۹ لیتر = حدود ۲۷ میلیارد و ۳۴۸ میلیون لیتردر نگاه اول، عدد عرضه آمریکا بسیار بزرگتر به نظر میرسد، اما نکته مهم اینجاست: بحران الان است و عرضه آمریکا در یک بازه ۴ ماهه تدریجاً انجام میشود. به عبارت سادهتر، در هر روزی که جنگ ادامه دارد، نفت از بازار خارج میشود، اما نفت جایگزین قرار است به مرور و در ماههای آینده برسد. این یعنی بازارهای جهانی در کوتاهمدت با کمبود شدید مواجه خواهند شد.
▌ اعتراف تلخ یک تحلیلگر بلومبرگ
شاید جالبترین بخش ماجرا، اظهارنظر یکی از تحلیلگران سرشناس خبرگزاری بلومبرگ باشد. او در ارزیابی خود از وضعیت فعلی، به صراحت گفته است: «بازار نفت متوجه شده که دست آمریکا برای کنترل بازار بسیار بستهتر از همیشه است.»این جمله معنای بسیار مهمی دارد. برای سالها، آمریکا با استفاده از ذخایر استراتژیک خود میتوانست شوکهای نفتی را مهار کند، اما این بار شرایط فرق میکند. ذخایر استراتژیک آمریکا در پایینترین سطح خود در سالهای اخیر قرار دارد و از طرف دیگر، کشوری مثل ایران با تسلط بر تنگه هرمز، عملاً اهرم قدرتمندی برای تأثیرگذاری بر بازارهای انرژی در اختیار دارد.همزمان با اعلام این خبر از سوی وزارت انرژی آمریکا، ایران نیز موضع خود را شفاف اعلام کرده است. مقامات ایرانی بارها هشدار دادهاند که امنیت انرژی جهان به رفتار بازیگران خارج از منطقه بستگی دارد و تنگه هرمز یک خط قرمز است. از زمان آغاز درگیریها، حداقل ۱۴ فروند کشتی تجاری در منطقه هدف حمله قرار گرفتهاند و این مسیر حیاتی با اختلال جدی مواجه شده است.ایران همچنین هشدار داده که جهان باید خود را برای قیمتهای بالای نفت آماده کند. همین حالا هم قیمت نفت خام آمریکا تحت تأثیر این تنشها از مرز ۹۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است.
چالش بزرگ پیش روی آمریکا
اما این بار اوضاع فرق میکند. اول اینکه پر کردن دوباره این ذخایر بسیار سخت و زمانبر است و نیاز به تأمین بودجه توسط کنگره دارد. بر اساس گزارش رویترز، پس از آزادسازی عظیم دوران بایدن، او و بعداً ترامپ به آرامی مقداری نفت برای پر کردن مجدد ذخایر خریداری کردند، اما مقدار کمی از آن بازگردانده شده است، چون کنگره باید پول بیشتری برای این کار تأمین کند.دوم اینکه بحران کنونی در منطقه خلیج فارس، درست در قلب تولید نفت جهان رخ داده و هر روز احتمال گسترش آن وجود دارد.به نظر میرسد استراتژی آمریکا برای مقابله با این بحران، بیش از آنکه نشاندهنده قدرت واشنگتن باشد، بیانگر ضعف و ناتوانی این کشور در برابر واقعیتهای جدید ژئوپلیتیکی منطقه است. وقتی حتی تحلیلگران غربی هم اعتراف میکنند که «دست آمریکا بسته است»، یعنی باید منتظر روزهای پرتلاطمتری در بازار انرژی بود.#نفت_ذخایر#نفت_جنگ#نفت_تنگههرمز 07:00 - 21 اسفند 1404