پول نفت عراق به اهرم فشار آمریکا تبدیل شد
در حالی که سیاستمداران عراقی سرگرم رایزنی برای انتخاب نخستوزیر آینده هستند واشنگتن با تکیه بر کنترل پول نفت عراق عملاً معادله قدرت را پیش از توافق داخلی ترسیم میکند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ اختلاف میان کاخ سفید و سیاستمداران عراقی بر سر انتخاب نخستوزیر آینده این کشور، از سطح رایزنیهای سیاسی فراتر رفته و به مرحلهای رسیده است که ابزارهای اقتصادی بهطور آشکار در خدمت فشار سیاسی قرار گرفتهاند.در شرایطی که بغداد پس از انتخابات پارلمانی ماه نوامبر هنوز موفق به تشکیل دولت جدید نشده، واشنگتن بهصراحت نشان داده است که حاضر است از اهرم «دلارهای نفتی» برای مهندسی معادلات قدرت در عراق استفاده کند.رسانه آمریکایی بلومبرگ به نقل از منابعی آگاه گزارش داده است که ایالات متحده در روزهای اخیر به مقامات عراقی هشدار داده اگر نوری المالکی، نخستوزیر اسبق عراق که از نگاه واشنگتن به ایران نزدیک تلقی میشود، بار دیگر به این سمت منصوب شود، دسترسی بغداد به درآمدهای حاصل از صادرات نفت محدود خواهد شد. این تهدید در جریان دیدار علی العلاق، رئیس بانک مرکزی عراق، با مقامات ارشد آمریکایی در ترکیه تکرار شده و نشاندهنده ورود مستقیم واشنگتن به فرآیند انتخاب نخستوزیر عراق از مسیر اقتصادی است.
همزمان با این تحولات، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز در شبکههای اجتماعی مدعی شد که سیاستمداران عراقی «نمیتوانند المالکی را انتخاب کنند»؛ موضعگیریای که بهخوبی با فشارهای پشتپرده اقتصادی همراستا ارزیابی میشود. به گفته منابع بلومبرگ، ناامیدی آمریکا از آنجا تشدید شده که المالکی، علیرغم مخالفت واشنگتن، از کنارهگیری خودداری کرده است؛ موضوعی که خطر بیثباتی سیاسی را برای این عضو اوپک افزایش داده است.
اما ریشه واقعی این فشارها را باید در ساختار اقتصاد عراق جستوجو کرد. عراق اقتصادی بهشدت نفتمحور دارد و حدود ۹۰ درصد بودجه دولت این کشور از محل فروش نفت تأمین میشود. همین وابستگی، امکان اعمال نفوذ خارجی را فراهم کرده است. خبرگزاری رویترز گزارش داده است که ایالات متحده از زمان اشغال عراق در سال ۲۰۰۳ عملاً بر درآمدهای نفتی این کشور به دلار نظارت دارد و این نظارت به واشنگتن نفوذ اقتصادی قابل توجهی در بغداد داده است.
این کنترل عمدتاً از طریق «صندوق عراق برای توسعه» اعمال میشود؛ سازوکاری که پس از حمله آمریکا ایجاد شد و در بانک فدرال رزرو نیویورک مستقر است. هدف اولیه این صندوق، تجمیع درآمدهای نفتی برای بازسازی عراق و محافظت از داراییهای این کشور در برابر دعاوی حقوقی مربوط به دوران صدام حسین عنوان شده بود، اما بهتدریج این صندوق به حسابی وابسته به بانک مرکزی عراق در فدرال رزرو آمریکا تبدیل شد؛ وضعیتی که تا امروز ادامه دارد.به نوشته رویترز، این ساختار به آمریکا اجازه داده است بر ثبات مالی و سیاستهای اقتصادی عراق تأثیر بگذارد و حتی توازنهای اقتصادی منطقهای و روابط بغداد با کشورهایی مانند ایران را تحت فشار قرار دهد.نمونه بارز این موضوع به سال ۲۰۲۰ بازمیگردد؛ زمانی که دولت عراق خواستار خروج نیروهای آمریکایی شد و واشنگتن تهدید کرد دسترسی بغداد به درآمدهای نفتی را محدود خواهد کرد. این تهدید، بنا بر گزارش رویترز، در نهایت باعث عقبنشینی عراق از موضع خود شد.در عین حال، مقامات عراقی اذعان کردهاند که این سیستم از یک سو به ثبات مالی کشور کمک کرده، اعتماد بینالمللی به مدیریت درآمدهای نفتی را افزایش داده و دسترسی آسان به دلار برای واردات و تجارت را فراهم کرده است. این سازوکار همچنین به تثبیت نرخ ارز و حمایت از نظام بانکی و اقتصاد ملی عراق کمک کرده، اما بهای آن، افزایش نقش آمریکا در تصمیمات کلان اقتصادی و سیاسی بغداد بوده است.
رویترز همچنین گزارش داده است که محدودیتهای آمریکا در تأمین دلار، به شکلگیری بازار غیررسمی ارز در عراق انجامیده و شکاف میان نرخ رسمی و بازار آزاد را افزایش داده است. در دوره فشار حداکثری آمریکا علیه ایران نیز عراق بارها در موقعیت دشواری قرار گرفته و تلاش برخی جریانها برای تأمین دلار جهت مراودات با ایران، به تشدید کنترل واشنگتن بر جریان دلار منجر شده است.بنابراین آنچه امروز در پرونده انتخاب نخستوزیر عراق جریان دارد، صرفاً یک اختلاف سیاسی داخلی نیست، بلکه جلوهای آشکار از پیوند اقتصاد نفتی، وابستگی ارزی و اعمال فشار سیاسی است. کنترل دلارهای نفتی عراق، به ابزاری راهبردی در دست آمریکا تبدیل شده که میتواند مسیر تصمیمگیریهای کلان بغداد را تحت تأثیر قرار دهد؛ ابزاری که نشان میدهد در عراق، سیاست بدون اقتصاد و اقتصاد بدون نفت، عملاً معنا ندارد.#دلارهاینفتی#عراق_آمریکا
20:46 - 15 بهمن 1404
0 بازدید
