موضوع مهم و قابل تاملی است،ممنون از شما خانم خوانساری به خاطر گزارش ارزشمندتان.اما موضوع دیگری خواستم برای شما مطرح کنم و آن اینکه انتشار تصاویر نامطلوب و مغایر با فرهنگ اسلامی (برهنگی )همراه اخبار خبرگزاری فارس متاسفانه به روال دائمی تبدیل شده که لازم است این رویه اشتباه اصلاح شود.ما از شما بزرگوار…نمایش بیشتر
ویکیپدیا از جانِ مناطق حفاظتشده چه میخواهد؟
نه با موشک، نه با جاسوس؛ این بار دشمن با مسابقهای زیبا و شعارهایی فریبنده وارد شده است. از دل یک «رویداد محیطزیستی»، قصد دارد مردم را داوطلبانه به نقشهبرداران رایگان مناطق حساس کشور تبدیل کند.تصاویر را میخواهند، همراه با مختصات و مجوز استفاده جهانی. اسمش را گذاشتهاند «ویکیدوستدار زمین»، اما چیزی که واقعاً در حال جمعآوری است، دادههای دقیق از طبیعت راهبردی ایران است. این استخراج بیصدا و بیهزینه اطلاعات سرزمینی، اگر، جاسوسی نیست… پس دقیقاً چیست؟
یکی از تازهترین و در ظاهر، فرهنگیترین پروژههایی که کلید خورده، رویدادی به نام «ویکیدوستدار زمین ۲۰۲۵» است. مسابقهای که از شهروندان میخواهد تصاویر خود از مناطق حفاظتشده طبیعی کشور را در یک پلتفرم بینالمللی بهنام ویکیانبار بارگذاری کنند.جمله کلیدی این فراخوان این است: «تصاویر خود از مناطق طبیعی حفاظتشده در ایران را در انبار بارگذاری کنید تا به ویکیپدیا کمک کرده و طبیعت زیبای ایران را به جهانیان نشان دهید!»ظاهر قضیه تحسینبرانگیز است؛ ترویج فرهنگ طبیعتدوستی، مستندسازی زیباییهای طبیعی ایران، و مشارکت در یک پروژه جهانی. اما اگر این «آزادی»، «مشارکت» و «دادهسازی جمعی»، چهره پنهانتری داشته باشد چه؟ این رویداد، بهطور خاص از مردم میخواهد تنها از مناطق حفاظتشده عکس بگیرند. چرا فقط این مناطق؟ چرا نه طبیعت عمومی، جنگلهای در دسترس یا روستاهای عادی؟ پاسخ ساده نیست، اما با نگاهی حرفهای و رسانهای، برخی نکات نگرانکننده فوراً به چشم میآید: مناطق حفاظتشده = مناطق با اهمیت ملی و بینالمللیاین مناطق بهطور طبیعی در نزدیکی منابع مهم زیستی، ژئواستراتژیک، آبخیزها، مسیرهای مهاجرتی یا حتی حوزههای مرزی واقع شدهاند.در متن رسمی رویداد آمده: «این فهرستها شامل پارکهای ملی، مناطق ویژهٔ حفاظتی و سایتهای رامسر هستند که از اهمیت ملی یا بینالمللی برخوردارند.»این یعنی خود برگزارکنندگان بهوضوح تأکید دارند که موضوع فقط طبیعت نیست؛ موضوع «اهمیت جهانی» این نقاط است.
مختصات، پهپاد و اشتراکگذاری جهانی؛ دادههایی بسیار فراتر از یک عکس
در دستورالعمل این مسابقه آمده است:اگر دوربین شما مختصات جغرافیایی را ذخیره میکند، حتماً آن را فعال کنید.اگر از پهپاد استفاده میکنید، باید مجوز رسمی داشته باشید و در توضیحات عکس درج شود.عکسها بهگونهای در دستهبندی بارگذاری میشوند که بهراحتی قابل دسترسی، تحلیل و استفاده توسط دیگران باشند. این یعنی شرکتکننده، بدون اینکه بداند، نهتنها عکس گرفته، بلکه با اطلاعات مکانی، تصویری و ساختار محیطی یک منطقه استراتژیک را در قالب دادههای باز به اشتراک گذاشته است.
امروزه، پلتفرمهای جهانی به ظاهر بیطرف، در واقع به یکی از مؤثرترین ابزارهای جمعآوری اطلاعات از کشورها تبدیل شدهاند. تقاضای داده از سوی این پلتفرمها، حتی اگر در پوشش اهداف زیستمحیطی، فرهنگی یا داوطلبانه مطرح شود، لزوماً نیت خیرخواهانه ندارد.باید این واقعیت را درک کرد که داده، سرمایه است و هر دادهای که شما تولید میکنید، قابل پردازش، طبقهبندی و بهرهبرداری است؛ بهویژه اگر بدون آگاهی و چارچوب، در بسترهایی بارگذاری شود که مدیریت و مالکیت آن در اختیار ساختارهای غیربومی است.یکی از نمونههای بارز این ماجرا، ویکیانبار (Wikimedia Commons) است؛ پایگاهی جهانی برای ذخیره و توزیع تصاویر، فایلهای صوتی و ویدئوهایی که با «مجوز آزاد» منتشر میشوند.
اما آنچه کاربران عادی از آن بیخبرند این است که هر تصویر آپلودشده در این پلتفرم، دارای فرا داده و اطلاعاتی چون موقعیت جغرافیایی دقیق، زمان ثبت، نوع دوربین، زاویه عکس و توضیح همراه آن است. همین اطلاعات، در کنار محتوای تصویری، میتواند توسط تحلیلگران خارجی برای مدلسازی اکوسیستمهای زیستی، تشخیص منابع طبیعی، پایش تغییرات زمین، رصد فعالیتهای انسانی و حتی نقشهبرداری استراتژیک مورد استفاده قرار گیرد.دادههای باز، به دلیل آنکه بدون محدودیت مالکیت یا نظارت ملی منتشر میشوند، بهراحتی میتوانند در بانکهای اطلاعاتی شرکتهای دادهکاو، دانشگاههای غربی یا حتی نهادهای اطلاعاتی دولتی وارد شده و مورد تحلیل سیستماتیک قرار گیرند.این فرآیند، اگرچه با مشارکت داوطلبانه مردم شکل میگیرد، اما عملاً آنان را به بخشی از زنجیره استخراج، پردازش و معماری اطلاعات حیاتی سرزمینشان تبدیل میکند، بیآنکه خود بدانند یا رضایت آگاهانه داده باشند.
سؤال صریح از مسئولان: آیا حواستان هست؟
وقتی صدها کاربر ایرانی، دوربینبهدست، به سوی پارکهای ملی، مناطق حفاظتشده و زیستگاههای کمیاب روانه میشوند، وقتی هزاران عکس از این مناطق، با مختصات دقیق و مجوز آزاد جهانی بارگذاری میشوند، وقتی پهپادها، با نیت هنری اما بیاطلاع از تبعات، بر فراز مناطق با ارزش استراتژیک پرواز میکنند،آیا کسی از مسئولان ما این پدیده را رصد میکنند؟و اما نکتهای بسیار نگرانکننده در ساختار این پروژه، صفحهای مجزا در فضای ویکیپدیا است که در آن، نام تمامی مناطق حفاظتشده ایران بهتفکیک استانها لیست شده و در کنار نام هر منطقه، دکمهای برای «بارگذاری تصویر» قرار داده شده است. این صفحه عملاً کاربران را هدایت میکند تا برای هر منطقه خاص، تصاویر مرتبط را همراه با اطلاعات تکمیلی (مانند موقعیت، زمان، شرح موضوع و گاه مختصات جغرافیایی) بارگذاری کنند.این یعنی بدون هزینه و با داوطلبسازی عمومی، پلتفرم ویکیانبار در حال ساخت یک آرشیو دیجیتال دقیق، ساختاریافته و قابل جستوجو از نقاط حساس زیستمحیطی و استراتژیک ایران است؛ پروژهای که بیهیچ شفافسازی رسمی، دادههای زیستی کشور را در مقیاس ملی در معرض بهرهبرداری جهانی قرار میدهد.
تا همین چند سال پیش، جمعآوری اطلاعات از مناطق حساس یک کشور نیازمند هزینههای سنگین، تجهیزات پیشرفته، نیروی انسانی متخصص و عملیاتهای پنهانی بود. امروز اما، ماجرا بهشکلی غریب ساده شده: کافیست بستری طراحی شود که مردم، با شور و شوق، داده تولید کنند. آنهم نه فقط هر دادهای، بلکه دقیقترین، هدفمندترین و دستچینشدهترین دادههایی که پیش از این، حتی به سختی میشد به آنها دست یافت.
۳ MB
اما چند سؤال ساده در پایان باقی میماند:کدام پروژه صرفاً فرهنگی یا محیطزیستی، نیاز دارد اینچنین دقیق، طبقهبندیشده و هدفمند از مناطق حساس یک کشور تصویر تهیه کند؟چه ضرورتی برای ثبت مختصات جغرافیایی وجود دارد؟چرا تمرکز صرفاً بر مناطق حفاظتشده است؟چرا این اطلاعات بهصورت آزاد و جهانی منتشر میشود؟و مهمتر از همه: آیا هیچ نهاد داخلی، مالکیت یا نظارتی بر این دادهها دارد؟در پروژههایی مانند «ویکیدوستدار زمین»، کاربران ناآگاه از پیامدها، تصاویر حاوی موقعیت مکانی دقیق، اطلاعات توصیفی و حتی دادههای پروازی پهپادها را در بسترهایی بارگذاری میکنند که خارج از حاکمیت ملی اداره میشوند.و اما سؤال مهمتری در برابر ماست:چه نهادی مسئول رصد و بررسی اینگونه بارگذاریهاست؟آیا قانونی وجود دارد که در صورت انتشار دادههایی از مناطق راهبردی، هشدار یا محدودیت وضع کند؟اگر پاسخ منفی است، پس با یک خلأ خطرناک در حکمرانی داده مواجهایم.هرچند این پروژهها ساختاری جهانی دارند و در کشورهای دیگر نیز اجرا میشوند، اما سادهانگاری در برابر آنها میتواند تبعات سنگینی داشته باشد. ما اکنون در برابر واقعیتی بهنام «حکمرانی بر دادهها» قرار داریم؛ واقعیتی که نیازمند آگاهی عمومی، سیاستگذاری هوشمند و توسعه زیرساختهای بومی برای مدیریت اطلاعات است.اگر امروز اقدام نکنیم، فردا ممکن است بزرگترین آرشیو دیجیتال از منابع زیستی، طبیعی و راهبردی کشورمان نه در دست نهادهای داخلی، بلکه در اختیار ساختارهایی بیگانه قرار گیرد؛ آرشیوی که با دستان خود ما، بیهیچ ملاحظه و حفاظتی ساخته شده است.#مناطق_حفاظت_شده#امنیت_ملی#ویکیانبار#ویکیپدیا
16:40 - 18 خرداد 1404
7 پاسخ
@Zahramoradi18 خرداد 1404در پاسخ بهعجب ماجرایی. بابت پرداخت به موقع به این موضوع و آگاهی رساندن ممنون
@user170910005846158278418 خرداد 1404در پاسخ بهسوژه فوق العاده مهم ک قطعا یقینا پروژه جاسوسیست بدون کوچکترین جایگاه شبهه! ممنون میشیم مقاله ب سمع نظر وزارت محترم اطلاعات هرچه سریعتر برسد همچنین وزارت فن آوری اطلاعات جهت بلاک&پلمب نمودن تمام کانالهای وابسته بگردانندگان این پروژهخود اروپاییها صدها مناطق عکاسی ممنوع دارند ک ازناموسشان هم حساسترند
@user172755994431sardaz18 خرداد 1404در پاسخ بهاینکه گفته شده عکس های فراوان بگیرید و نام مکان و مختصات جغرافیایی آن را دقیق ثبت کنید،کاملا مشخصه قصد فریبکارانه و سوئی دارند وگرنه نشان دادن زیبایی های ایران به جهان این همه دقت لازم ندارد.
