بحران دیپلماتیک در روابط قاهره و دمشق
روابط قاهره و دمشق که در مسیر بازگشایی قرار داشت، اکنون با یک چالش دیپلماتیک جدی روبروست. ابلاغ ملاحظات غیررسمی مصر در مورد انتصاب «محمد طه الاحمد» به عنوان سفیر جدید سوریه، پرده از یک شکاف عمیق برمیدارد: تقابل میان نیاز دمشق به بازگشت به معادلات عربی و ترس شدید قاهره از «میراث انقلابی و اسلامگرای» حاکمان جدید سوریه.
ریشه تنش فعلی را باید در پیشینه سیاسی سفیر پیشنهادی جستوجو کرد. از نگاه قاهره، «محمد طه الاحمد» تنها یک دیپلمات نیست، بلکه نماینده یک جریان «اسلامگرای انقلابی» است. برای نظام کنونی مصر که حساسیتهای شدیدی نسبت به تجربیات پس از بهار عربی و جریانهای اسلام سیاسی (بهویژه دوران ۲۰۱۲) دارد، حضور شخصی با این پیشینه در پایتخت مصر، یک «چالش امنیتی» تلقی میشود. قاهره به دنبال یک «دیپلمات سنتی و آرام» است که به جای انتقال پیامهای ایدئولوژیک، پیامآور اعتمادسازی و ثبات باشد.دو مسیر موازی؛ اقتصادِ تند و سیاستِ کندروابط مصر و سوریه در حال حاضر در دو مسیر متفاویت حرکت میکند:۱. مسیر اقتصادی: که با سرعت پیش میرود. دمشق به دنبال بازسازی و بازارهای جدید است و قاهره نمیخواهد فرصتهای اقتصادی سوریه و نفوذ در این منطقه استراتژیک را به رقبایی چون ترکیه یا کشورهای خلیج فارس واگذار کند.۲. مسیر سیاسی-امنیتی: که با احتیاط و تردید پیش میرود. قاهره بر این باور است که منافع اقتصادی به تنهایی نمیتواند جایگزین «اعتماد سیاسی» شود و بدون یک پوشش دیپلماتیک پایدار و پذیرفتنی، همکاریهای اقتصادی نیز لرزان خواهند بود.دمشق در دوراهی «حاکمیت» و «عملگرایی»در این بنبست، دمشق اکنون پیش روی دو گزینه قرار دارد. از یک سو، «حق حاکمیت» در انتخاب نمایندگان خود را دارد که پافشاری بر آن میتواند منجر به طولانی شدن تنشها شود. از سوی دیگر، «براگماتیسم یا عملگرایی» است؛ چرا که دمشق میداند قاهره تنها یک پایتخت نیست، بلکه دروازه اصلی سوریه به جامعه عربی و مرکز ثقل سیاسی منطقه است.
فرجام؛ ضرورت یک توافق دیپلماتیکدر نهایت، تداوم این بحران تنها یک اختلال اداری نیست، بلکه میتواند دمشق را از کانالهای ارتباطی کلیدی با جهان عرب محروم کند. تحلیلگران معتقدند دمشق احتمالاً به گزینه اول (تغییر سفیر) روی خواهد آورد تا با یک انعطاف ساده، مسیر بازگشت به مشروعیت در نظام عربی را هموار کند. چرا که در دنیای امروز، «اعتماد امنیتی» برای قاهره، اولویتتری نسبت به «تشریفات دیپلماتیک» دمشق دارد.
15:35 - 15 خرداد 1405