«دلتای جدید» مصر؛ رویای توسعه یا تکرارِ پروژه‌های هزینه‌بر؟
افتتاح پروژه عظیم «دلتای جدید» در مصر توسط عبدالفتاح السیسی، بار دیگر شکاف میان تبلیغات دولتی و تردیدهای عمومی را آشکار کرد. در حالی که رسانه‌های دولتی این طرح ۸۰۰ میلیارد پوندی را «حماسه‌ای برای امنیت غذایی» می‌نامند، منتقدان با اشاره به بحران بدهی‌ها، کم‌آبی شدید و نفوذ گسترده نظامیان در اقتصاد، نگرانند که این کلان‌پروژه نیز به سرنوشت طرح‌های ناموفق قبلی دچار شود و بار سنگین‌تری بر دوش اقتصادِ لرزان مصر بگذارد.
پروژه «دلتای جدید» با هدف احیای ۲.۳ میلیون فدان از اراضی بیابانی غرب دلتا (معادل یک‌پنجم کل زمین‌های کشاورزی مصر) طراحی شده است. هدف اعلامی، کاهش وابستگی به واردات گندم و ذرت و مقابله با تکانه‌های بازارهای جهانی است. اما آنچه بیش از ابعاد فنی جلب توجه می‌کند، سپردن مدیریت این پروژه ۱۵ میلیارد دلاری به سازمان «آینده مصر» وابسته به نیروی هوایی است. حضور پررنگ افسران ارشد در مدیریت پروژه‌ای که ماهیتاً کشاورزی و غیرنظامی است، بحث‌های داغی را درباره «نظامی‌گری در اقتصاد» و حاشیه‌نشینی وزارتخانه‌های تخصصی مانند کشاورزی و آبیاری به راه انداخته است.بحران آب و هزینه‌های کمرشکنمصر در حالی به دنبال توسعه کشاورزی در قلب صحراست که با «فقر آبی» شدید (سهم کمتر از ۵۰۰ مترمکعب برای هر نفر در سال) دست‌وپنجه نرم می‌کند. محدودیت سهم نیل و چالش‌های ناشی از سد «النهضه» اتیوپی، پایداری این پروژه را زیر سؤال برده است. از سوی دیگر، منتقدان اقتصادی می‌پرسند در کشوری که با بدهی‌های خارجی سرسام‌آور و کسری بودجه مزمن روبروست، صرف چنین مبالغ هنگفتی برای استصلاح زمین‌های شنی و شور، در مقایسه با ارتقای بهره‌وری زمین‌های حاصلخیز فعلی، چقدر توجیه دارد؟
تجربه‌های تلخ؛ وقتی دستاوردها گران تمام می‌شوندبدبینی افکار عمومی مصر ریشه در تاریخ دارد. پروژه‌هایی نظیر «توشکا» یا طرح «۱.۵ میلیون فدان» که در دهه‌های گذشته با تبلیغات مشابه معرفی شدند، هیچ‌گاه به اهداف نهایی خود نرسیدند. علاوه بر این، مردم تجربه‌ای معکوس از «دستاوردهای ملی» دارند؛ پس از کشف میدان گازی بزرگ «ظهر»، قیمت گاز افزایش یافت و با توسعه شیلات، قیمت ماهی جهش کرد. این پارادوکس باعث شده تا شهروندان به جای امیدواری، نگران باشند که افتتاح «دلتای جدید» نیز مقدمه‌ای برای موج جدید گرانی‌ها یا افزایش رخ خدمات دولتی باشد.مسکّنی برای فرار از انفجار اجتماعی؟در نهایت، این پرسش مطرح است که آیا این پروژه‌ها واقعاً برای حل مشکلات ساختاری اقتصاد و خروج میلیون‌ها مصری از باتلاق فقر طراحی شده‌اند، یا صرفاً ابزاری برای «توجیه سیاسی» و تلطیف چهره نظام هستند؟ در حالی که زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی کشور تشنه بودجه هستند، تمرکز بر کلان‌پروژه‌های بیابانی ممکن است تنها نقش یک «مسکّن موقت» را برای آرام کردن خیابان قبل از مرحله انفجار ایفا کند؛ مسکّنی که هزینه‌اش را نسل‌های آینده مصر با بدهی‌های میلیاردی پرداخت خواهند کرد.
14:36 - 15 خرداد 1405
7332 بازدید