قاهره چگونه نفوذ خود را در دریای سرخ تثبیت میکند؟
در حالی که تنشها در دریای سرخ و تنگه هرمز به اوج رسیده و ثبات مسیرهای تجاری جهان به خطر افتاده است، مصر با سرعتی بیسابقه در حال تحکیم یک شبکه راهبردی از پیوندهای دریایی و لجستیکی با کشورهای شاخ آفریقا است. این تحرکات که فراتر از همکاریهای اقتصادی سنتی است، تلاشی همهجانبه برای بازتعریف معادلات امنیتی در کرانه غربی دریای سرخ و مهار جاهطلبیهای دریایی اتیوپی محسوب میشود.
سلسله سفرهای دیپلماتیک و توافقنامههای اخیر قاهره با اریتره، جیبوتی، سومالی و سودان، نشاندهنده یک چرخش راهبردی در سیاست خارجی مصر است. جدیدترین این اقدامات، سفر هیئت بلندپایه مصری به اسمره (پایتخت اریتره) بود که به امضای قراردادهای کلان همکاری دریایی و اقتصادی منجر شد. این گامها درست در زمانی برداشته میشود که منطقه شاهد تنشهای بیسابقهای است؛ بهویژه پس از آنکه اتیوپی در اوایل سال ۲۰۲۴ با امضای یادداشت تفاهمی جنجالی با منطقه جداییطلب «صومالیلند»، به دنبال دستیابی به بندر «بربره» و ایجاد پایگاه دریایی در ازای به رسمیت شناختن این منطقه برآمد.دریای سرخ؛ از مسیر تجاری تا صحنه نفوذمنابع دیپلماتیک مصری تأکید میکنند که شاخ آفریقا اکنون در دایره تصمیمگیری قاهره به عنوان «امتداد مستقیم امنیت ملی مصر» تعریف میشود. این منطقه نه تنها به دلیل نزدیکی جغرافیایی، بلکه به خاطر اشراف بر تنگه بابالمندب و تأثیر مستقیم بر جریان کالا به سمت کانال سوئز، حیاتیترین حوزه نفوذ مصر است. قاهره بر این باور است که هرگونه تغییر در توازن قدرت در این منطقه، از جمله حضور پررنگتر اتیوپی یا نفوذ بازیگران خارجی در صومالیلند، تهدیدی مستقیم برای شاهرگ اقتصادی مصر یعنی کانال سوئز خواهد بود.
راهبرد دوگانه: اقتصاد به مثابه سپر امنیتیرویکرد جدید مصر بر دو پایه استوار است: «پیوند لجستیکی» و «هماهنگی امنیتی». قاهره به دنبال آن است که با سرمایهگذاری در زیرساختهای بندری، از جمله توسعه بندر «دواله» در جیبوتی، خود را به عنوان شریک اصلی کشورهای منطقه تثبیت کند. هدف از این اقدام، نه تنها رقابت اقتصادی، بلکه ایجاد شبکهای از منافع متقابل است که از انجام ترتیبات یکجانبه توسط اتیوپی یا دیگر قدرتها جلوگیری کند. یک کارشناس امور آفریقا معتقد است که مصر با توسعه صادرات مواد غذایی و مصالح ساختمانی به شاخ آفریقا، در حال ایجاد یک «وابستگی راهبردی» است که در بلندمدت ثبات منطقه را تضمین میکند.مسابقهای علیه زمانمصر در حال حاضر در یک «مسابقه با زمان» برای تثبیت حضور خود در شاخ آفریقا است؛ پیش از آنکه معادلات قدرت جدیدی شکل بگیرد که توان تأثیرگذاری قاهره را محدود کند. حمایت قاطع از دولت فدرال سومالی در برابر ادعاهای صومالیلند و اتیوپی، پیامی روشن به بازیگران منطقهای و بینالمللی است که مصر اجازه نخواهد داد ترتیبات جدید امنیتی به قیمت تضعیف حاکمیت متحدانش یا تهدید امنیت دریاییاش تمام شود.در نهایت، موفقیت این استراتژی بستگی به توانایی قاهره در تبدیل توافقات کاغذی به پروژههای پایدار روی زمین دارد. در دنیایی که مسیرهای انرژی و تجارت به ابزار فشار سیاسی تبدیل شدهاند، مصر میکوشد تا با تثبیت جایگاه خود در شاخ آفریقا، از سقوط دومینوی امنیت در دریای سرخ جلوگیری کند.
هژمونی در شاخ آفریقا؛ فراتر از ناوگانها و پایگاههای نظامینبرد برای نفوذ در شاخ آفریقا، دیگر تنها از عرشه ناوهای جنگی یا حصارهای بتنی قواعد نظامی آغاز نمیشود. امروز، قدرت واقعی در این منطقه استراتژیک در رگهای حیاتی اقتصاد جاری است: در اسکلههای مدرن بنادر، طول خطوط کشتیرانی پرتردد و شبکههای پیچیده منافع اقتصادی که در سرتاسر این جغرافیا تنیده شدهاند.هرچند حضور نظامی همچنان یک رکن اساسی است، اما بازیگران منطقهای و جهانی به خوبی دریافتهاند که کنترل بر بنادر، مدیریت زنجیره تأمین و سرمایهگذاری در زیرساختهای ساحلی، ابزارهای نوین دیپلماسی اجبار هستند. در واقع، کسی که نبض بنادر و مسیرهای ترانزیتی شاخ آفریقا را در دست داشته باشد، نه تنها بر تجارت جهانی اشراف دارد، بلکه میتواند موازنه قدرت سیاسی را در این منطقه حساس به نفع خود تغییر دهد.
19:52 - 1 خرداد 1405
29٫3k بازدید
