۲۵ میلیارد یا ۱ تریلیون دلار: کدام هزینه واقعی جنگ ایران است؟
رهبران حزب دموکرات و چندین اقتصاددادن برجسته معتقدند که رقم برآوردشده از سوی پنتاگون به عنوان هزینه جنگ با ایران بسیار کمتر از واقعیت است.
وزیر دفاع ایالات متحده، «پیت هگزث در نخستین حضور خود مقابل قانونگذاران کنگره از زمان آغاز درگیری با ایران بر سر هزینههای این جنگ با نمایندهها وارد تنش و درگیری لفظی شد.در جلسهای که روز چهارشنبه با حضور هگزث در کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان آمریکا برگزار شد نمایندههای پنتاگون مدعی شدند که ایالات متحده تاکنون ۲۵ میلیارد دلار برای جنگ با ایران هزینه کرده است؛ پولی که بخش عمده آن صرف خرید مهمات و نگهداری تجهیزات شده است.با این حال شبکه خبری الجزیره در یک مطلب تحلیلی نوشته رهبران حزب دموکرات و چندین اقتصاددان برجسته معتقدند که این رقم بسیار کمتر از واقعیت است.به گفته آنها، هزینه واقعی این جنگ برای اقتصاد آمریکا و ۳۳۰ میلیون شهروند آن، رقمی بین ۶۳۰ میلیارد تا ۱ تریلیون دلار خواهد بود.به نوشته الجزیره، در شرایطی که جنگ میان آمریکا، اسرائیل و ایران همچنان ادامه دارد و چشمانداز مشخصی برای توافق دیده نمیشود، دولت ترامپ درخواست بودجه دفاعی ۱.۵ تریلیون دلاری را برای سال آینده ارائه کرده است. این درخواست، نشاندهنده افزایشی ۴۲ درصدی است که بزرگترین جهش در هزینههای نظامی آمریکا از زمان جنگ جهانی دوم به شمار میرود.مسئلهای که این سوال را پررنگتر کرده که واقعاً این جنگ چقدر برای ایالات متحده آب میخورد؟ آیا پاسخ این سوال به این بستگی دارد که به موضوع از چه زاویهای نگاه کنیم؟
در جلسه کنگره چه گذشت؟
جلسه دیروز کنگره در شرایطی برگزار میشد که دولت ترامپ به دلیل عدم شفافیت درباره هزینههای جنگ با ایران، تحت فشار زیادی از سوی افکار عمومی و سیاستمداران قرار دارد.«جی هرست»، سرپرست دایره معاونت مالی پنتاگون که به همراه پیت هگزث و ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش در این جلسه حضور داشت، رقم ۲۵ میلیارد دلار را به آدام اسمیت، ارشدترین عضو دموکرات کمیته نیروهای مسلح مجلس نمایندگان اعلام کرد.هرست در این باره گفت: «پس از اینکه ارزیابی کاملی از هزینههای این درگیری انجام دهیم، متممی را از طریق کاخ سفید برای تامین بودجه بیشتر به کنگره ارائه خواهیم کرد.» او همچنین وعده داد که در آینده جزئیات و تفکیک این هزینهها را در اختیار نمایندگان قرار دهد.او در توضیح اینکه رقم ۲۵ میلیارد دلار چگونه به دست آمده، گفت که این مبلغ فقط «هزینههای جنگ» را نشان میدهد و افزود: «ما در این عدد، هزینه مهمات مصرفشده و سایر هزینههای عملیاتی را لحاظ کردهایم.»این در حالی است که در ماه مارس، مقامات پنتاگون به کنگره گفته بودند که این جنگ تنها در شش روز نخست، ۱۱.۳ میلیارد دلار هزینه داشته است.رقم جدید اعلامشده از سوی پنتاگون، تفاوت فاحشی با ۲۰۰ میلیارد دلاری دارد که دولت ترامپ در روزهای اول برای هزینههای این جنگ درخواست کرده بود.
مخالفت دموکراتها با ارقام اعلامشده
نمایندگان دموکرات حاضر در جلسه، پاسخهای هگست و همکارانش را قانعکننده ندانستند.«رو خانا»، نماینده کنگره، با رد رقم ۲۵ میلیارد دلاری پنتاگون گفت: «آیا اصلاً میدانید این جنگ به دلیل افزایش قیمت بنزین و مواد غذایی، چقدر از جیب مردم آمریکا هزینه خواهد کشید؟»با گذشت زمان و ادامه محاصره بنادر ایران توسط آمریکا و مسدود شدن تنگه هرمز قیمت بنزین در آمریکا به رکورد ۴.۲۳ دلار در هر گالن رسیده است که از سال ۲۰۲۲ (زمان آغاز جنگ روسیه و اوکراین) تا به امروز بیسابقه بوده است.علاوه بر این، قیمت هر بشکه نفت خام برنت نیز بالاتر از ۱۲۰ دلار معامله میشود.رو خانا تخمین میزند که به دلیل افزایش قیمت سوخت و مواد غذایی، اقتصاد آمریکا متحمل ۶۳۱ میلیارد دلار خسارت خواهد شد که این مبلغ برای هر خانوار آمریکایی حدود ۵۰۰۰ دلار هزینه در بر دارد.او خطاب به وزیر دفاع آمریکا گفت: «شما حتی نمیدانید در ازای موشکهایی که به یک مدرسه در ایران اصابت کرد، چقدر خسارت دادهایم؛ نمیدانید چقدر بابت گرانی بنزین و مواد غذایی هزینه میدهیم. رقم ۲۵ میلیارد دلاری شما کاملاً از واقعیت دور است.»در همین زمینه، «لیندا بیلمز»، اقتصاددان برجسته دانشگاه هاروارد نیز پیشبینی کرده است که هزینه نهایی این جنگ میتواند به ۱ تریلیون دلار برسد.
هزینههای جنگ فراتر از بمب و موشک است
ایالات متحده پیش از این ادعا کرده بود که در ۳۹ روز نخست درگیری با ایران و پیش از برقراری آتشبس شکننده، بیش از ۱۳ هزار هدف را در ایران بمباران کرده است.برای درک بهتر حجم این عملیات، کافی است بدانید که ایالات متحده در چهار روز نخست جنگ ایران، موشکهای پاتریوت بیشتری نسبت به چهار سال گذشته به اوکراین ارسال کرده بود.هزینه هر کدام از این موشکها در سیستم دفاعی آمریکا ۴ میلیون دلار است؛ این در حالی است که با آنها پهپادهای «شاهد» ایران را هدف قرار میدادند که قیمت هر کدام بیشتر از ۵۰ هزار دلار نبود.با این حال، واقعیتهای اقتصادی این جنگ بسیار فراتر از ارزش دلاری بمبها و موشکهاست.خسارت به پایگاهها: یکی از بزرگترین هزینهها، بازسازی و تعمیر داراییهای آسیبدیده است. پس از آنکه در همان روز نخست جنگ، حملات آمریکا و اسرائیل به شهادت حضرت آیتالله خامنهای منجر شد، تهران در پاسخ، پایگاههای نظامی و سفارتخانههای آمریکا را در کشورهای حوزه خلیج فارس هدف رگبار موشکها و پهپادهای خود قرار داد.دامنه خسارت: این حملات به اردوگاههای نظامی آمریکا در کویت و پایگاههایی مانند پایگاه هوایی الظفره و الرویس در امارات، پایگاه شاهزاده سلطان در عربستان سعودی، و پایگاه موفق السلطی در اردن خسارت وارد کرد.
مخارج تعمیرات: اوایل همین ماه، شبکه انبیسی (NBC) به نقل از شش مقام آمریکایی گزارش داد که میزان آسیبدیدگی پایگاهها و تجهیزات آمریکا در خاورمیانه بسیار بیشتر از آن چیزی است که به صورت رسمی اعلام شده است؛ خسارتهایی که تعمیر آنها میتواند میلیاردها دلار هزینه روی دست دولت بگذارد. گزارش دیگری از نیویورک تایمز نیز تخمین زده است که تنها تعمیر مقر فرماندهی ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین، ۲۰۰ میلیون دلار هزینه در بر دارد.پیت هگست از اظهار نظر درباره اینکه آیا این رقم شامل تعمیرات پایگاههای آمریکایی میشود یا نه، خودداری کرد. هفته گذشته در جلسات توجیهی بودجه، «هرست»، سرپرست معاونت مالی پنتاگون به خبرنگاران گفت که واشنگتن «هنوز عدد نهایی برای خسارت وارده به تاسیسات خود در خارج از کشور را ندارد.»او در پاسخ به سوالی درباره هزینههای بازسازی این تاسیسات، گفت که پنتاگون در حال بررسی این موضوع است که «چه چیزی را میخواهیم در آینده بسازیم.» هرست در ادامه افزود که کشورهای شریک نیز ممکن است در هزینههای ساختوساز مشارکت کنند.با این وجود، اقتصاددانان هشدار میدهند که اگر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از آمریکا بخواهند در تعمیر پایگاههای آنها مشارکت کند، صورتحساب مالی واشنگتن باز هم سنگینتر خواهد شد.
جنگ فقط در میدان نبرد هزینه ندارد
لیندا بیلمز، استاد امور مالی عمومی در مدرسه کندی دانشگاه هاروارد، در فوریه ۲۰۰۶ پیشبینی کرده بود که جنگ عراق ۳ تریلیون دلار برای آمریکا هزینه خواهد داشت. در آن زمان، دولت جورج دبلیو بوش ادعا میکرد که این درگیری تنها ۵۰ میلیارد دلار برایشان آب میخورد.بیست سال بعد، پیشبینی بیلمز به عنوان یکی از دقیقترین برآوردها شناخته شد. اگرچه اکنون هزینه جنگ عراق ۲ تریلیون دلار برآورد میشود، اما بیلمز معتقد است هزینه واقعی حتی بیشتر از این مقدار بوده است.بیلمز در مصاحبهای با دانشگاه هاروارد گفت: «جنگها همیشه بسیار بیشتر از آنچه پیشبینی میشود هزینه دارند. در طول تاریخ، رهبرانی که تصمیم به آغاز جنگ میگیرند، همواره در برآورد هزینهها و مدت زمان آن، بیش از حد خوشبین بودهاند.»او در ادامه افزود: «محاسبه دقیق هزینههای جنگ کار بسیار دشواری است. اما بر اساس دادههای موجود، جنگ کنونی با ایران روزانه حدود ۲ میلیارد دلار هزینه مستقیم روی دست آمریکا میگذارد که این مبلغ تازه "نوک کوه یخ" است.»بیلمز خاطرنشان کرد که علاوه بر هزینههای کوتاهمدت، هزینههای بلندمدتی نیز پس از پایان جنگ وجود دارد؛ از جمله پرداخت هزینههای درمانی کهنهسربازان و همچنین جایگزین کردن و تامین دوباره موجودی تسلیحات.او در پایان نتیجهگیری میکند: «کاملاً مطمئنم که هزینههای جنگ ایران برای آمریکا به ۱ تریلیون دلار خواهد رسید.»
01:51 - 11 اردیبهشت 1405