چرا نفاق، اینقدر خطرناک است؟
گاهی خطرناکترین شکافها، نه میان کشورها و مرزها، بلکه در درون انسانها شکل میگیرد؛ جایی که زبان، از حقیقت سخن میگوید اما دل، راه دیگری را انتخاب کرده است. آیه ۷۳ سوره احزاب، از انسانهایی سخن میگوید که ظاهرشان با باطنشان یکی نیست؛ گویی قرآن، اینبار یکی از پیچیدهترین بحرانهای انسان امروز را روایت میکند؛ بحرانِ فاصله میان ادعا و باور، میان حرف و حقیقت.
خبرگزاری فارس _ کرمان: سوره احزاب، پس از سخن گفتن از جنگ، شایعه، عملیات روانی، مسوولیت کلمات و امانت الهی، حالا به نقطه پایانی و جمعبندی خود میرسد؛ جایی که انسانها، در برابر حقیقت، از هم جدا میشوند.قرآن میخواهد نشان دهد همه انسانها، در برابر حق، واکنش یکسانی ندارند.
بعضیها حقیقت را میپذیرند و به آن وفادار میمانند، بعضیها در ظاهر، همراه حقیقتاند اما در دل، راه دیگری میروند و بعضیها نیز آشکارا آن را انکار میکنند.برای همین، سوره احزاب اینبار از فاصلهای سخن میگوید که شاید از هر فاصلهای خطرناکتر باشد؛ فاصله زبان تا قلب.
وقتی ظاهر انسان، شبیه باطنش نیست
آیه ۷۳﴿لِيُعَذِّبَ اللَّهُ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ وَيَتُوبَ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ ۗ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِيمًا﴾ترجمه:«تا خداوند مردان و زنان منافق و مردان و زنان مشرک را عذاب کند و توبه مردان و زنان باایمان را بپذیرد و خداوند همواره آمرزنده و مهربان است.»
تفسیر:این آیه، درواقع نتیجه و جمعبندی مسیر طولانی سوره احزاب است.مفسران درباره «لام» در ابتدای ﴿لِيُعَذِّبَ﴾ دو دیدگاه مطرح کردهاند:● برخی آن را «لامِ عاقبت» دانستهاند؛ یعنی سرانجام و نتیجه پذیرش امانت الهی توسط انسان، آشکارشدن حقیقت درونی انسانها و تفکیک مؤمن از منافق است.● و برخی نیز آن را «لامِ غایت» میدانند؛ یعنی یکی از اهداف عرضه امانت الهی، همین آشکارشدن حقیقت انسانها بوده است.علامه طباطبایی در «تفسیر المیزان» اشاره میکند که پس از مطرحشدن «امانت الهی»، حالا انسانها بر اساس نحوه مواجهه با این امانت، از یکدیگر تفکیک میشوند؛ زیرا امانت، حقیقت درونی انسانها را آشکار میکند.بر اساس این نگاه، انسانها در برابر حقیقت، سه گروه میشوند:● کسانی که حقیقت را میپذیرند و به آن وفادار میمانند● کسانی که در ظاهر، همراه حقاند اما در باطن، ایمان واقعی ندارند● و کسانی که آشکارا در برابر حقیقت میایستند.
آیتالله مکارم شیرازی نیز در «تفسیر نمونه» توضیح میدهد که نفاق، از آن جهت خطرناک است که ظاهر و باطن انسان، دو مسیر متفاوت پیدا میکنند؛ زبان چیزی میگوید، اما دل، حقیقت دیگری را پنهان کرده است.برای همین، منافق از دشمن آشکار پیچیدهتر است؛ چون چهره واقعی خود را پنهان میکند و اعتماد جامعه را هدف قرار میدهد.حجتالاسلام قرائتی نیز در «تفسیر نور» تأکید میکند که پایان آیه با «غفوراً رحیماً» بودن خداوند، نشان میدهد راه بازگشت همچنان باز است و انسان، تا زمانی که حقیقت را آگاهانه انکار نکرده، میتواند به مسیر درست بازگردد.منابع تفسیر:● تفسیر المیزان ـ علامه طباطبایی● تفسیر نمونه ـ آیتالله مکارم شیرازی● تفسیر نور ـ حجتالاسلام قرائتی
انعکاس در امروز:
امروز جهان، بیش از هر زمان دیگری با بحران «دوگانگی» روبهروست.دورانی که در آن، گاهی فاصله میان تصویر انسانها و واقعیت درونیشان، از همیشه بیشتر شده است.فضای مجازی، رسانهها و حتی برخی جریانهای سیاسی و تبلیغاتی، این امکان را فراهم کردهاند که انسانها، چهرهای متفاوت از حقیقت خود نمایش دهند.گاهی شعارها، شبیه حقیقتاند؛ اما پشت آنها، منفعت، فریب یا بازیهای روانی پنهان شده است.گاهی رسانهای، از آزادی سخن میگوید اما حقیقت را سانسور میکند؛ گاهی از حقوق انسان حرف زده میشود اما همزمان، افکار عمومی با روایتهای جهتدار مدیریت میشود و گاهی انسانها، آنقدر در نقشها و تصویرسازیها غرق میشوند که آرامآرام، خودِ واقعیشان را فراموش میکنند.شاید یکی از مهمترین بحرانهای جهان امروز همین باشد؛ زمانهای که تشخیص حقیقت، فقط با شنیدن حرفها ممکن نیست و انسان باید فراتر از ظاهرها را ببیند.
چرا نفاق، اینقدر خطرناک است؟
چون نفاق، اعتماد را هدف قرار میدهد. دشمن آشکار، شناخته میشود؛ اما انسانِ دوچهره، از درون ضربه میزند.برای همین، قرآن بارها نفاق را یکی از پیچیدهترین و خطرناکترین آسیبهای اجتماعی معرفی میکند.در علوم ارتباطات نیز گفته میشود بزرگترین بحران جوامع، فقط دروغ نیست؛ بلکه لحظهایست که مردم، دیگر نتوانند میان حقیقت و نمایش تفاوت قائل شوند.و شاید دقیقاً به همین دلیل است که قرآن، فاصله زبان و دل را اینقدر جدی میبیند.
حرف آخر ...
سوره احزاب، اینبار از شکافی سخن میگوید که اگر عمیق شود، میتواند حقیقت را در جامعه گم کند؛ شکاف میان آنچه انسان میگوید و آنچه واقعاً باور دارد.امروز نیز جهان، پر از صداهاییست که شبیه حقیقت حرف میزنند؛ اما همه صداها، از حقیقت نمیآیند.برای همین، شاید انسان امروز بیش از هر زمان دیگری باید مراقب باشد اسیر ظاهرها، شعارها و تصویرسازیها نشود.چون خطرناکترین فریبها، همیشه با چهره دشمن وارد نمیشوند؛ گاهی با لبخند، گاهی با شعار و گاهی با کلماتی که شبیه حقیقتاند، اما حقیقت نیستند.و شاید ترسناکترین لحظه، روزی باشد که انسان، آنقدر نقش بازی کند که دیگر خودش هم نداند حقیقتِ دلش چیست.
و سقوط انسان، دقیقاً از همان لحظهای آغاز می شود که میان زبان و دلش دیوار میکشد؛ روزی که حقیقت را میفهمد، اما خلافش را میگوید، حق را میشناسد، اما نقشِ بیخبری بازی میکند و آنقدر به تظاهر عادت میکند که آرامآرام، خودش هم باور میکند همان نقشیست که اجرا میکند.برای همین، خطرناکترین دروغ، همیشه دروغی نیست که به دیگران گفته میشود؛ گاهی دروغیست که انسان، هر روز به خودش میگوید ...
سوره احزاب، از میادین جنگ و شبهای محاصره آغاز شد؛ از ترسها، شایعهها، جنگ روایتها، مسوولیت کلمات و امانت الهی عبور کرد و در نهایت، انسان را روبهروی حقیقتِ خودش قرار داد.این سوره، فقط روایت یک نبرد تاریخی نبود؛ نقشهای بود برای روزهایی که حقیقت، زیر موج صداها پنهان میشود، برای زمانهای که انسان باید میان ظاهر و باطن، هیاهو و حقیقت، یکی را انتخاب کند.و شاید پیام نهایی سوره احزاب همین باشد؛ اینکه در آخرِ همه جنگها، همه روایتها و همه آزمونها، آنچه انسان را نجات میدهد، هماهنگیِ زبان و دل، وفاداری به حقیقت و امانتداری در برابر حق است.
امانتی که کوهها هم نپذیرفتند ...
گاهی یک مسوولیت، آنقدر سنگین است که حتی کوهها توان تحملش را ندارند؛ اما انسان، با همه ضعفها، ترسها و لغزشهایش، آن را پذیرفت. آیه ۷۲ سوره احزاب، از «امانتی» سخن میگوید که آسمانها، زمین و کوهها از پذیرش آن سر باز زدند؛ گویی قرآن، اینبار از بزرگترین مسوولیت تاریخ انسان پرده برمیدارد؛ مسوولیت…نمایش بیشترنمایش گزارش
چرا بعضی کلمات، خطرناکتر از گلولهاند؟
گاهی یک جمله، شهری را آرام میکند و گاهی چند کلمه، ذهن میلیونها نفر را به آشوب میکشاند. بعضی جنگها، پیش از آنکه در خیابانها آغاز شوند، در زبانها شکل میگیرند؛ از شایعهها، تحریفها، قضاوتهای عجولانه و روایتهایی که آرامآرام، اعتماد و آرامش یک جامعه را هدف میگیرند. آیات ۷۰ و ۷۱ سوره احزاب، در…نمایش بیشترنمایش گزارش
چگونه یک شایعه، ذهن میلیونها نفر را تسخیر میکند؟
گاهی یک جمله، یک تصویر یا یک روایت ناقص، کافیست تا ذهن میلیونها نفر درگیر شود؛ شایعهای که شاید در ابتدا فقط یک حرف ساده بهنظر برسد، اما آرامآرام میتواند اعتماد، آرامش و حتی نگاه یک جامعه به حقیقت را تغییر دهد. آیه ۶۹ سوره احزاب، از مردمی سخن میگوید که با تهمت و آزار، پیامبر خدا را هدف قرار دا…نمایش بیشترنمایش گزارش
13:20 - 28 اردیبهشت 1405
0 بازدید
