وقتی همهچیز دقیق و شفاف است، چرا حقیقت گم میشود؟
گاهی خطرناکترین فریبها، نه با دروغهای آشکار، بلکه با روایتهایی آغاز میشوند که آنقدر دقیق، حرفهای و تکرارشدهاند که شبیه حقیقت بهنظر میرسند. آیات ۶۳ تا ۶۸ سوره احزاب، از انسانهایی سخن میگوید که خیلی دیر متوجه میشوند برخی صداهای بلند، آنان را از مسیر حقیقت دور کرده است؛ گویی قرآن، یکی از پیچیدهترین بحرانهای امروز را روایت میکند؛ روزگاری که در آن، حقیقت همیشه پشت دروغهای واضح پنهان نمیشود، بلکه گاهی در میان روایتهای بهظاهر دقیق و شفاف گم میشود.
خبرگزاری فارس _ کرمان: سوره احزاب، پس از سخن گفتن از جنگ، نفاق، ترسپراکنی و عملیات روانی، حالا به یکی از پنهانترین میدانهای درگیری میرسد؛ جایی که نبرد، نه برای تصرف سرزمینها، بلکه برای تسلط بر ذهنها و تغییر فهم مردم از حقیقت شکل میگیرد.قرآن میخواهد نشان دهد بسیاری از انحرافها، از جایی آغاز میشوند که انسان، قدرت تشخیص را در میان انبوه روایتها، تحلیلها و صداهای جهتدار از دست میدهد.
برای همین، سوره احزاب اینبار از حسرت انسانهایی سخن میگوید که خیلی دیر فهمیدند هر سخن دقیقی، الزاماً حقیقت نیست و هر روایت شفافی، انسان را به مقصد درست نمیرساند.
وقتی صداهای بلند، جای حقیقت را میگیرند
آیات ۶۳ تا ۶۸﴿يَسْأَلُكَ النَّاسُ عَنِ السَّاعَةِ ۖ قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِندَ اللَّهِ ۚ وَمَا يُدْرِيكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَرِيبًا﴾﴿إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا﴾﴿خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ۖ لَّا يَجِدُونَ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا﴾﴿يَوْمَ تُقَلَّبُ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ يَقُولُونَ يَا لَيْتَنَا أَطَعْنَا اللَّهَ وَأَطَعْنَا الرَّسُولَا﴾﴿وَقَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا﴾﴿رَبَّنَا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَبِيرًا﴾
ترجمه:«مردم از تو درباره قیامت میپرسند؛ بگو علم آن تنها نزد خداست و تو چه میدانی، شاید قیامت نزدیک باشد.»«خداوند کافران را از رحمت خود دور کرده و برای آنان آتشی فروزان آماده ساخته است.»«همیشه در آن خواهند ماند و هیچ سرپرست و یاوری نخواهند یافت.»«روزی که چهرههایشان در آتش دگرگون میشود، میگویند: ای کاش خدا را اطاعت میکردیم و از پیامبر فرمان میبردیم.»«و میگویند: پروردگارا، ما از بزرگان و سران خود پیروی کردیم و آنان ما را از راه منحرف ساختند.»«پروردگارا، آنان را دوچندان عذاب کن و به لعنتی بزرگ گرفتارشان ساز.»
تفسیر:تکاندهندهترین بخش این آیات، شاید همین اعتراف دیرهنگام باشد:﴿إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءَنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا﴾قرآن اینجا، از خطری سخن میگوید که همیشه در طول تاریخ وجود داشته است؛ اینکه انسانها، گاهی تحت تأثیر فضای غالب، تبلیغات، شهرت یا صداهای پرقدرت، مسیرهایی را درست تصور میکنند که در واقع آنان را از حقیقت دور میکند.مسئله فقط اطاعت ظاهری نیست؛ مسئله، سپردن قدرت تشخیص به روایتهایی است که مدام تکرار میشوند.چون وقتی یک روایت، آنقدر حرفهای، دقیق و پرتکرار بازتولید شود که شبیه حقیقت بهنظر برسد، آرامآرام میتواند جای حقیقت را بگیرد.برای همین، قرآن از حسرت کسانی سخن میگوید که خیلی دیر متوجه شدند هر صدای بلندی، مردم را به مقصد درست نمیرساند.
انعکاس در امروز:
امروز جهان، بیش از هر زمان دیگری درگیر «جنگ روایتها»ست.دیگر فقط واقعیتها تعیینکننده نیستند؛ این روایتها هستند که میتوانند افکار عمومی را جابهجا کنند، حقیقت را پنهان کنند یا حتی باطل را شبیه حقیقت نشان دهند.شبکههای رسانهای، فضای مجازی، اینفلوئنسرها و جریانهای تبلیغاتی، هر روز برای اثرگذاری بر ذهن مردم رقابت میکنند.در این میان، بخشی از رسانههای فارسیزبان معاند نیز سالهاست تلاش میکنند با روایتسازی جهتدار، انتخاب گزینشی اخبار، بازی با احساسات مخاطب و تکرار مداوم برخی القائات، ذهن جامعه را تحت تأثیر قرار دهند.رسانههایی مانند «بی بی سی فارسی»، «اینترنشنال»، «من و تو» و دهها جریان رسانهای دیگر، در بسیاری از بزنگاهها تلاش کردهاند تصویری بسازند که در آن، ناامیدی، بیاعتمادی و آشفتگی، پررنگتر از واقعیت دیده شود.خطر اصلی اینجاست که در جنگ روایتها، دروغ همیشه آشکار و خام عمل نمیکند؛ گاهی با ظاهری حرفهای، زبانی دقیق، تصویری شفاف و روایتی حسابشده وارد ذهن مخاطب میشود.و دقیقاً همینجا، حقیقت آرامآرام گم میشود.
برای همین، قرآن انسان را به بصیرت، تفکر و تعقل دعوت میکند؛ چون جامعهای که بدون تحلیل، هر روایت حرفهای و پرزرقوبرقی را بپذیرد، ممکن است آرامآرام قدرت تشخیص حقیقت را از دست بدهد.و شاید یکی از خطرناکترین اتفاقات همین باشد؛ روزی که انسان، حقیقت را نه از روی واقعیت، بلکه فقط از روی حجم تکرارها و قدرت روایتها تشخیص دهد.
حرف آخر ...
سوره احزاب، اینبار از جنگی سخن میگوید که در آن، ذهن انسانها به میدان اصلی نبرد تبدیل میشود.جنگی که در آن، حقیقت همیشه با دروغهای آشکار از بین نمیرود؛ گاهی زیر حجم روایتهای دقیق، حرفهای و بهظاهر شفاف پنهان میشود.امروز نیز جهان، بیش از هر زمان دیگری درگیر نبرد روایتهاست؛ نبردی که در آن، رسانهها میتوانند با چند تصویر، چند تحلیل جهتدار و چند روایت حسابشده، ترس، خشم، ناامیدی یا حتی تصویری وارونه از واقعیت بسازند.
برای همین، خطرناکترین شکست، فقط از دستدادن یک نبرد نظامی نیست؛ از دستدادن قدرت تشخیص حقیقت است.و شاید یکی از مهمترین پیامهای سوره احزاب برای امروز همین باشد؛ اینکه ملتها، اگر میخواهند در میان طوفان روایتها گم نشوند، باید قدرت تفکر، بصیرت و تشخیص خود را حفظ کنند؛ وگرنه ممکن است روزی حقیقت را نه آنگونه که هست، بلکه آنگونه که برایشان روایت شده ببینند.
چرا بعضیها از آرامش مردم وحشت دارند؟
همه جنگها با موشک و انفجار پیش نمیروند؛ بعضیها، سالهاست آرامش مردم را هدف گرفتهاند، چون میدانند ملتهای مضطرب، زودتر خسته میشوند و زودتر فرومیریزند. آیات ۶۰ تا ۶۲ سوره احزاب، از کسانی سخن میگوید که با ترساندن مردم، التهابآفرینی و ناامنسازی روانی، روح یک جامعه را هدف قرار میدهند؛ گویی قرآ…نمایش بیشترنمایش گزارش
وقتی بیحرمتی از حد گذشت ...
بعضی جنگها، بیصدا آغاز میشوند؛ نه با انفجار و آتش، بلکه از روزی که حرمت انسانها شکسته میشود، پیوند دلها با حقیقت ضعیف میشود و امنیت روحی جامعه، آرامآرام زیر فشار هیاهو، تحقیر و آشوب فرهنگی فرسوده میشود. آیات ۵۶ تا ۵۹ سوره احزاب، در ظاهر درباره صلوات بر پیامبر(ص)، آزار مؤمنان و حجاب سخن میگ…نمایش بیشترنمایش گزارش
آرامش یا سقوط؛ مرز میان «حریم» و «بیپروایی» کجاست
همه فروپاشیها با جنگ و انفجار آغاز نمیشوند؛ بعضی سقوطها، از لحظهای شروع میشوند که انسانها دیگر «حریم» یکدیگر را به رسمیت نمیشناسند. آیات ۵۳ تا ۵۵ سوره احزاب، در ظاهر درباره آداب حضور در خانه پیامبر(ص) سخن میگوید؛ اما در عمق، یکی از مهمترین اصول سلامت اجتماعی را بنیان میگذارد: جامعهای که م…نمایش بیشترنمایش گزارش
12:34 - 24 اردیبهشت 1405
0 بازدید
