ارس؛ موتور توسعه یا بهانه مدیریت؟
شهرستان مرزی جلفا با وجود برخورداری از ظرفیتهای بینظیر اقتصادی و موقعیت راهبردی، سالهاست میزبان طرحهای ملی نیمهتمامی است که تحقق آنها میتواند چهره توسعه در شمالغرب کشور را دگرگون کند؛ اما پرسش اینجاست که آیا منطقه آزاد ارس به موتور محرک توسعه جلفا تبدیل شده یا بهانهای برای سلب مسئولیت از مدیران استانی؟
*ابراهیم نصیری: سوال جدی افکار عمومی و مردم مرزنشین شهرستان جلفا این است که: اگر از سال 84 سازمان منطقه آزاد در این شهرستان مستقر نمی شد، چشم انداز مدیریت ارشد استان برای طرح های ملی و شهرستانی این منطقه چه می بود؟ چرا با وجود گذشت بیش از بیست سال از شروع پروژه های بزرگی مانند پمپاژ گلفرج و سایر دشت های کشاورزی جلفا و مرند، تصفیه خانه آب شرب جلفا و مرند، اتوبان جلفا مرند و ... همچنان شاهد تصادفات جاده ای، قطعی آب شرب و چالش در انتقال آب کشاورزی هستیم؟ و آیا وجود سازمان منطقه آزاد ارس نافی انجام وظایف ذاتی دستگاههای اجرایی است؟ یا اینکه مجموعه مدیریت ارشد استان با مستمسک قرار دادن حضور سازمان منطقه آزاد از این وظایف شانه خالی کرده است؟ و نهایتا پاسخ مدیریت ارشد استان به این کم کاری طی سالهای اخیر که همچنان هم ادامه دارد چیست؟منطقه مرزی جلفا بدلیل موقعیت خاص و استراتژیک خود طی قرن ها مورد توجه حاکمان، صاحبان تجارت و فعالان حمل و نقل بوده است. وجود گمرک، راه آهن و سایر زیرساخت های حمل و نقل و تجارت در این منطقه و اتصال به کریدورهای بین المللی نیز شاهدی بر این ادعاست.نقش آفرینی جدی شهرستان بویژه شهر مرزی جلفا طی جنگ تحمیلی هشت ساله در تامین کالاهای مورد نیاز کشور ناشی از همین موقعیت راهبردی و امکانات زیرساختی است. با این همه این شهرستان پس از فروپاشی شوروی و بسته شدن مرز و چالش های بعدی ناشی از جنگ قره باغ با رکود نسبی گمرک و راه آهن مواجه شد.ظرفیت های بی نظیر این منطقه همچون رودخانه ارس بعنوان دومین رودخانه پرآب کشور و جاذبه های گردشگری فراوان، خاک حاصلخیز و ... می توانست حتی با فرض عدم استقرار منطقه آزاد ارس آنرا به شکوفایی و رونق برساند.همین توانمندیها باعث گردید.
این شهرستان میزبان پروژه های ملی آب و خاک از جمله: انتقال آب ارس به دشت های گلفرج و یکانات (موسوم به پروژه پمپاژ گلفرج)، دشت کشاورزی گردیان، تصفیه خانه آب شرب جلفا و مرند و چندین طرح ملی دیگر باشد.عملکرد مدیریت استان در تامین اعتبار پروژه های ملی جلفا به قدری ضعیف بوده است که پروژه انتقال آب ارس به گلفرج،یکانات و هرزندات که بعدها بعنوان طرح انتقال آب ارس به دشت تبریز نیز مطرح گردید و اکنون بعنوان یکی از طرح های اولویت دار استان برای تامین آب شرب تبریز در حال پیگیری است، بیش از بیست سال به طول انجامیده است بطوریکه در همین مدت بدلیل تغییرات اقلیمی روی داده و کاهش کم سابقه آب رود ارس، به زعم برخی کارشناسان در صورت تداوم تنش آبی، شاید ماهیت وجودی پروژه نیز دچار تردید شود.تصفیه خانه آب شرب جلفا که وظیفه تامین آب شرب جلفا و هادیشهر و همچنین مرند را برعهده خواهد داشت، بعد از بیست و اندی سال همچنان در انتظار تامین اعتبار استانی و ملی است و متاسفانه بعد از کش و قوس های فراوان و عملکرد غیرقابل دفاع مدیریت آب استان با وساطت نماینده مردم جلفا و مرند در مجلس شورای اسلامی بخشی از اعتبارات مورد نیاز از منابع منطقه آزاد ارس تامین گردید تا اگر همه چیز بر وفق مراد پیش رود، این طرح طی یکسال آتی به بهره برداری برسد!! این در حالی است که برخی کارشناسان حوزه آب فناوری بکار رفته در این تصفیه خانه را بدلیل گذشت سالیان سال قدیمی می دانند و جالب است بدانیم شهرستان مرزی جلفا که مردم آن همه روزه شاهد جریان آب ارس هستند همچنان با قطعی 12 ساعته آب شرب مواجهند در حالیکه استاندار محترم همچنان پیگیر تامین آب شرب تبریز از رود ارس است!!مدیریت استان در سایر حوزه ها نیز به همین منوال عمل کرده و
بعنوان مثال می توان به نوسازی مدارس اشاره کرد. جایی که مدیریت استان پروژه های نوسازی مدارس را در دهه 80 در محدوده شهر جلفا و روستاهای جوار تعطیل کرد و در پی مطالبه عمومی، مردم را به سازمان منطقه آزاد ارجاع داد بطوریکه اولین نوسازی مدارس در این محدوده توسط سازمان منطقه آزاد و باقی پروژه ها بصورت مشارکتی بین سازمان منطقه آزاد و نوسازی مدارس استان انجام شده است.نمایندگان مردم در مجلس طی ادوار گذشته نیز بجای پیگیری موضوع از مراجع ملی و اخذ اعتبارات ملی و استانی جهت تامین نیازهای شهرستان جلفا راحت ترین مسیر را دست اندازی به منابع سازمان منطقه آزاد یافته اند. مسیری که نتیجه اش صرف اندک منابع درآمدی منطقه آزاد ارس در حوزه هایی است که متولی مخصوص به خود دارد و نهایتا موجب ناتوانی سازمان منطقه آزاد در تامین نیازهای زیرساختی سرمایه گذارانی است که با امید به تسهیلات قانونی و زیرساخت ها به این منطقه آمده اند.رویه ذکر شده تا جایی پیش رفته که وزارت راه و شهرسازی وظیفه ذاتی خود در احداث جاده جلفا مرند را که جزو پروژه های مصوب ملی خود است تعطیل کرده و باز با وساطت نمایندگان وقت و مدیریت استان بجای تامین منابع از خزانه کشور، به منابع سازمان منطقه آزاد دست اندازی کرده و این سازمان را طی چندین سال در تامین هزینه های کلان احداث بیش از نیمی از مسیر باقیمانده دچار چالش کرده اند. این در حالی است که مطابق ماده 2 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد کشور، سازمان اجازه هزینه کرد در خارج از محدوده خود را بدون کسب مجوز از هیات دولت نداشته و ندارد و حتی صِرف پیش بینی در بودجه سالانه نیز مجوز هزینه در این خصوص نمی تواند باشد.#منطقه_آزاد_ارس#جلفا#تبریز#آذربایجان_شرقی#ابراهیم_نصیری#وزارت_راه_و_شهرسازی
23:21 - 14 مهر 1404
