شیر و کتل؛ تئاتر خیابانی باشکوه مینابی ها در ظهر عاشورا
همزمان با روز عاشورای حسینی، هزاران نفر از مردم میناب با حضور در آیین سنتی «شیر و کتل» یکی از باشکوهترین مراسمهای عزاداری جنوب کشور را برگزار کردند؛ آیینی ریشهدار که امسال نیز در فضایی سرشار از شور حسینی و ارادت به اهل بیت(ع) برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری فارس از بندرعباس، این روزها محرم در میناب حال و هوای دیگری دارد. شهری که هنوز داغ حادثه تلخ حمله به مدرسه شجره طیبه و جان باختن بیش از ۱۲۰ دانشآموز را بر دل دارد، در ماه عزای سیدالشهدا(ع) جلوهای کمنظیر از همدلی، ایمان و ارادت را به نمایش گذاشته است. مردم میناب که در ماههای گذشته روزهای سختی را پشت سر گذاشتهاند، امسال محرم را با شور و حضوری پررنگتر از همیشه برگزار کردند و در روز عاشورا با برپایی آیین سنتی «شیر و کتل»، یکی از باشکوهترین و پرشورترین مراسمهای عزاداری سالهای اخیر را رقم زدند؛ آیینی که بار دیگر عشق مردم این دیار به فرهنگ عاشورا و پیام ایثار و مقاومت را به تصویر کشید. همزمان با فرارسیدن روز عاشورای حسینی، آیین کهن و باشکوه «شیر و کُتل» با حضور گسترده عزاداران، هنرمندان آیینی، تعزیهخوانان و اقشار مختلف مردم در شهرستان میناب برگزار شد و بار دیگر یکی از شاخصترین جلوههای فرهنگ عاشورایی جنوب کشور را به نمایش گذاشت.
آیین شیر و کتل که از مهمترین و شناختهشدهترین مراسمهای عزاداری استان هرمزگان به شمار میرود، همهساله در روز عاشورا در میناب برگزار میشود و هزاران نفر از مردم این شهرستان و مناطق مختلف استان در آن حضور مییابند. این مراسم علاوه بر جنبه مذهبی و سوگواری، به عنوان یک نمایش آیینی بزرگ، بخشی از تاریخ، فرهنگ و هویت مردم این منطقه را بازآفرینی میکند.
از نخستین ساعات صبح عاشورا، خیابانها و معابر اصلی شهر میناب شاهد حضور دستههای عزاداری، سینهزنان، علمگردانان و گروههای تعزیه بود. صدای نوحهخوانی و مرثیهسرایی در فضای شهر طنینانداز شد و عزاداران با نظم و شکوه خاصی در مسیرهای تعیینشده به حرکت درآمدند. حضور پرشور مردم، جلوهای از ارادت دیرینه اهالی این خطه به حضرت اباعبدالله الحسین(ع) و یاران باوفایش را به نمایش گذاشت.
یکی از ویژگیهای برجسته این آیین، بازآفرینی بخشهایی از وقایع کربلا و نمایش نمادین مصائب خاندان اهل بیت(ع) است. در مراسم شیر و کتل، گروههای مختلف در قالب شخصیتهای واقعه عاشورا ظاهر میشوند و با اجرای صحنههایی از نبرد کربلا، اسارت خاندان امام حسین(ع) و حوادث پس از عاشورا، روایت این حماسه بزرگ را برای نسلهای جدید بازگو میکنند. همین ویژگی باعث شده است که بسیاری از پژوهشگران و فعالان فرهنگی، این مراسم را یکی از بزرگترین سوگوارههای تئاتر خیابانی کشور بدانند.
در جریان این مراسم، نمادهای مختلفی که هر یک دارای مفاهیم مذهبی و تاریخی هستند، به نمایش گذاشته میشود. علمها و کتلهای آذینبندیشده، پرچمهای عزاداری و گروههای شبیهخوان، بخش مهمی از فضای معنوی مراسم را شکل میدهند. جوانان مینابی با حمل علمهایی که نماد سرداران و شهدای کربلا هستند، در صفوف منظم عزاداری حضور یافته و ارادت خود را به شهدای دشت نینوا ابراز میکنند.
بر اساس گزارشهای تاریخی و پژوهشهای منتشرشده، آیین شیر و کتل از جمله کهنترین سنتهای مذهبی جنوب ایران محسوب میشود. برخی منابع قدمت این مراسم را چندین قرن و حتی تا حدود ۹۰۰ سال برآورد کردهاند. این پیشینه طولانی سبب شده است که مراسم شیر و کتل نه تنها یک آیین مذهبی، بلکه بخشی از میراث فرهنگی و هویت تاریخی مردم میناب تلقی شود.
مهران احمدی کارشناس فرهنگی میگوید: راز ماندگاری این آیین در پیوند عمیق آن با زندگی مردم منطقه نهفته است. در میناب، محرم تنها یک مناسبت مذهبی نیست، بلکه فرصتی برای بازتولید ارزشهای دینی، انتقال مفاهیم ایثار و شهادت و تقویت همبستگی اجتماعی به شمار میرود. خانوادهها از روزها قبل برای برگزاری این مراسم آماده میشوند و بسیاری از جوانان و نوجوانان نیز در اجرای بخشهای مختلف آن مشارکت دارند. این مشارکت گسترده مردمی، موجب شده است که آیین شیر و کتل همچنان با شکوه و اصالت خود حفظ شود.حضور گسترده جمعیت در مراسم امسال به حدی بود که دستگاههای اجرایی و انتظامی شهرستان نیز تمهیدات ویژهای برای مدیریت ترافیک و برقراری نظم و امنیت در مسیرهای برگزاری مراسم اتخاذ کردند. مسئولان محلی پیش از آغاز مراسم از اعمال محدودیتهای ترافیکی در برخی معابر شهر خبر داده بودند تا عزاداران بتوانند با آرامش و امنیت در این آیین مذهبی حضور یابند.علاوه بر مردم میناب، هر ساله شمار زیادی از علاقهمندان، گردشگران مذهبی، پژوهشگران فرهنگ عامه و عکاسان از سایر نقاط کشور برای مشاهده این مراسم به میناب سفر میکنند. جذابیتهای فرهنگی، ابعاد گسترده نمایشی و اصالت تاریخی آیین شیر و کتل باعث شده است که این مراسم در سالهای اخیر بیش از گذشته مورد توجه رسانههای ملی و محققان حوزه آیینهای سنتی قرار گیرد.
آیین شیر و کتل نمونهای موفق از تلفیق هنر، مذهب و سنتهای بومی است. در این مراسم، عناصر نمایشی و آیینی در کنار عزاداری سنتی قرار میگیرند و فضایی تأثیرگذار برای انتقال پیام عاشورا ایجاد میکنند. به همین دلیل، این آیین را میتوان یکی از مهمترین جلوههای میراث ناملموس فرهنگی هرمزگان دانست که نیازمند حفاظت، مستندسازی و معرفی بیشتر در سطح ملی و بینالمللی است.مراسم امسال نیز همچون سالهای گذشته در فضایی آکنده از شور حسینی، معنویت و همدلی برگزار شد. حضور چشمگیر مردم، اجرای منظم برنامههای آیینی و مشارکت گسترده نسل جوان نشان داد که آیین شیر و کتل همچنان جایگاه ویژهای در فرهنگ مردم میناب دارد و به عنوان یکی از شاخصترین نمادهای عزاداری عاشورا در جنوب کشور، نقش مهمی در زنده نگه داشتن پیام نهضت حسینی ایفا میکند.بیتردید استمرار این آیین کهن، بیانگر پیوند ناگسستنی مردم میناب با فرهنگ عاشورا و گواهی بر اهمیت حفظ سنتهای اصیل مذهبی و مردمی است؛ سنتهایی که قرنها سینه به سینه منتقل شدهاند و امروز نیز با همان شور و شکوه گذشته در میان نسلهای جدید ادامه دارند.#عاشورا #شیر_و_کتل #میناب
20:11 - 4 تیر 1405
