رکوردی که تاریخ را تغییر داد
حضور ۱۲۰ روزه‌ی مردم ایران در خیابان‌ها، رکورد جهانی انقلاب‌های مردمی را شکسته است؟ تونس ۲۸ روز، مصر ۱۸ روز، اما ایران بیش از ۴ ماه! این پدیده‌ی بی‌نظیر، نه یک انقلاب برانداز، که یک «انقلاب دفاعی» و «رستاخیز نوین» در حمایت از امنیت ملی و استقلال ایران است. این حضور، بازدارندگی مردمی را به سطحی بی‌سابقه رسانده و معادلات دیپلماتیک را دگرگون کرده است. آیا این الگویی نوین از مشروعیت پویا در عصر جدید است؟
انقلاب تونس (۲۰۱۱)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: ۲۸ روز (از ۱۷ دسامبر ۲۰۱۰ تا ۱۴ ژانویه ۲۰۱۱)• اعتراضات خیابانیِ پیوسته در این مدت، سرانجام بن‌علی را مجبور به فرار کرد.انقلاب مصر (۲۰۱۱)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: ۱۸ روز (۲۵ ژانویه تا ۱۱ فوریه ۲۰۱۱)• حضور روزانه‌ی میلیونی مردم در میدان تحریر و دیگر شهرها، موجب کناره‌گیری حسنی مبارک شد.انقلاب اسلامی ایران (۱۳۵۷)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: ۱۰ روز (۱۲ تا ۲۲ بهمن ۱۳۵۷)• که با ورود امام خمینی به تهران آغاز و با پیروزی نهایی و سقوط دولت بختیار به پایان رسید.انقلاب پرتغال (۱۹۷۴)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: ۳ تا ۴ روز (۲۵ تا ۲۸ آوریل)• مردم همراه با نیروهای نظامی شورشی، خیابان‌ها را پر کردند و دیکتاتوری را در کمتر از یک هفته سرنگون ساختند.انقلاب روسیه (۱۹۱۷)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: حدود ۲ روز (۶ و ۷ نوامبر)• تظاهرات و اشغال خیابان‌ها توسط توده‌ها در پتروگراد، زمینه‌ساز تصرف قدرت توسط بلشویک‌ها گردید.انقلاب کوبا (۱۹۵۹)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: ۵ روز (اواخر دسامبر ۱۹۵۸ تا ۱ ژانویه ۱۹۵۹)• در این بازه، اعتصاب عمومی و تظاهرات گسترده در سراسر کشور همراه با پیشروی نیروهای چریکی، موجب سقوط کامل رژیم باتیستا شد.انقلاب فرانسه (۱۷۸۹)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: ۳ روز (۲۷ تا ۲۹ ژوئیه ۱۸۳۰ - معروف به «سه روز شکوهمند»)• البته در خود انقلاب کبیر فرانسه، رویدادهای کلیدی دیگری مانند ۱۴ ژوئیه (یک روز) و قیام ۳۱ مه تا ۲ ژوئن ۱۷۹۳ (۳ روز) نیز وجود دارد، اما مشهورترین نمونه‌ی پیروزی با حضور چندروزه‌ی مردم در خیابان، همان سه روز ژوئیه‌ی ۱۸۳۰ است.
انقلاب رومانی (۱۹۸۹)• مرحله‌ی تعیین‌کننده: 9 روز (۱۶ تا ۲۵ دسامبر)• حضور گستردهی مردم در میدان‌های شهرها از ۱۶ دسامبر آغاز شد و تا سقوط و اعدام چائوشسکو در ۲۵ دسامبر ادامه یافت.به طور خلاصه مقایسه مدت زمان حضور مردمی در خیابان‌ها در انقلاب‌های بزرگ جهان:- حضور مردمی ایران ۲۰۲۶ با حضور مردمی ۱۲۰ روز و همچنان ادامه دارد- انقلاب تونس ۲۰۱۱ با حضور مردمی ۲۸ روز- انقلاب مصر (۲۵ ژانویه) ۲۰۱۱ با حضور مردمی 1۸ روز- انقلاب اسلامی ایران ۱۹۷۹ با حضور مردمی ۱۰ روز (دهه فجر)- انقلاب پرتغال ۱۹۷۴ با حضور مردمی۳ تا ۴ روز- انقلاب اکتبر روسیه ۱۹۱۷ با حضور مردمی حدود ۲ روز- انقلاب کوبا ۱۹۵۹ با حضور مردمی 5 روز- انقلاب فرانسه ۱۷۹۹ با حضور مردمی 3 روز- انقلاب رومانی ۱۹۸۹ با حضور مردمی 9 روز
رکوردی بی‌سابقه در تاریخهمان‌طور که خلاصه بالا نشان می‌دهد، طولانی‌ترین حضور پیوسته‌ی مردمی در خیابان‌ها تا پیش از رویداد اخیر ایران، متعلق به انقلاب تونس با ۲۸ روز بوده است. انقلاب مصر با ۱۸ روز در رتبه‌ی بعدی قرار دارد. انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ در ۱۰ روز به پیروزی رسید.اما حضور بیش از ۱۲۰ روزه مردم ایران در خیابان‌ها، این رکورد را با فاصله‌ای چشمگیر شکسته است. و به قولی این گردهمایی‌های بی‌سابقه «رستاخیزی نوین» (new resurrection) است. این حضور «نه صرفاً یک جنبش اجتماعی یا سیاسی، بلکه تجلی یک رستاخیز نوین و بیداری بزرگ ملت ایران است.»بر اساس یافته‌های یک نظرسنجی ملی، ۵۹ درصد از ایرانیان گفته‌اند که حداقل یک بار در این تجمعات شرکت کرده‌اند و ۳۳ درصد اعلام کرده‌اند که اغلب شب‌ها یا هر شب در این حضور شرکت داشته‌اند. همچنین ۶۹ درصد از مردم معتقدند که این تجمعات باید بدون توجه به وضعیت جنگ ادامه یابد.این حضور چگونه می‌تواند انقلابی در عرصه‌های مختلف ایجاد کند؟۱. انقلابی در مفهوم «قدرت مردمی» و «مقبولیت»در نظریه‌های کلاسیک سیاسی، مشروعیت یا با معنای صحیح‌تر مقبولیت یک نظام معمولاً از طریق انتخابات یا انقلاب‌های خشونت‌آمیز تأمین می‌شد. اما حضور ۱۲۰ روزه‌ی مردم، الگویی نوین از «مقبولیت پویا» را به نمایش گذاشته است. این نوع مقبولیت نه از صندوق‌های رأی، که از حضور مستمر و داوطلبانه‌ی توده‌ها در صحنهی عمومی نشأت می‌گیرد.برخی تحلیلگران این تحرکات را نشانه‌هایی از «جمهوری سوم» در دوران پس از انقلاب تعبیر کرده‌اند. این یعنی ما شاهد تولد یک ساختار جدید از رابطه‌ی مردم و حاکمیت هستیم؛ ساختاری که در آن، مردم نه فقط رأی‌دهنده، بلکه حافظ و مدافع دائمی نظام می‌شوند.
۲. انقلابی در بازدارندگی و معادلات امنیتیاین حضور ۱۲۰ روزه به یکی از مؤلفه‌های اصلی «بازدارندگی راهبردی» جمهوری اسلامی تبدیل شده است. به عبارت دیگر، ایران بدون نیاز به افزایش هزینه‌های نظامی، با استفاده از «قدرت نرم مردمی» توانسته است «قدرت سختِ بازدارندگی» خود را به طرز بی‌سابقه‌ای افزایش دهد.این پدیده، معادلات امنیتی منطقه را دگرگون کرده است. دشمنان ایران اکنون می‌دانند که هرگونه تعرض، نه فقط با پاسخ نیروهای مسلح، که با مقاومت تمام‌عیار توده‌های مردمی روبه‌رو خواهد شد. این همان «بازدارندگی چندلایه» است که در تاریخ نظامی‌گری نوین کم‌نظیر است.۳. انقلابی در دیپلماسی و قدرت چانه‌زنینشان دادن پشتیبانی عظیم و بی‌سابقه‌ی مردمی، برگ برنده‌ای عظیم برای تیم مذاکره‌کننده‌ی ایران ایجاد کرده است. این پیام که «ملت پشت سر نظام ایستاده» و این ایستادگی نه یک روز یا یک هفته، بلکه بیش از ۴ ماه ادامه داشته است، هزینه‌ی هرگونه عقب‌نشینی یا پذیرش فشار در پای میز مذاکره را به طرز چشمگیری افزایش می‌دهد.این یک انقلاب در دیپلماسی است: قدرت چانه‌زنی یک کشور دیگر فقط به توان نظامی یا اقتصادی آن نیست، بلکه به «نمایش عمومیِ پشتیبانی» نیز بستگی دارد.
۴. انقلابی در هویت ملی و انسجام اجتماعیپیش از آغاز جنگ، ایران دست‌خوش نارضایتی‌های اقتصادی و شکاف‌های اجتماعی عمیقی بود. اما حضور ۱۲۰ روزه در خیابان‌ها نشان داد که «امنیت ملی» و «استقلال کشور» خط قرمز فراجناحی همه‌ی ایرانیان است.این پدیده، شکاف‌های داخلی را تا حد زیادی پوشانده و وحدت ملی را در اولویت قرار داده است. این خود نوعی انقلاب در جامعه‌شناسی سیاسی ایران محسوب می‌شود؛ چرا که نشان می‌دهد تهدید خارجی می‌تواند به مثابه «چسبی ملی» عمل کند و اختلافات را به حاشیه براند.۵. انقلابی در نظریهی «انقلاب»در تعریف کلاسیک، انقلاب به تغییر نظام سیاسی اطلاق می‌شد. اما رویداد اخیر ایران، تعریف جدیدی از «انقلاب» ارائه داده است: «انقلاب در حمایت» یا «انقلاب دفاعی». در این الگو، مردم از همان ابزار کلاسیک انقلاب‌ها (حضور در خیابان‌ها) استفاده می‌کنند، اما نه برای براندازی، بلکه برای تحکیم و بازآفرینی نظام موجود.این یک نوآوری در نظریهی انقلاب است که می‌تواند الگویی برای سایر کشورها در شرایط بحران باشد.
جمع‌بندی: رکوردی تاریخی، الگویی نوینحضور بیش از ۱۲۰ روزه‌ی مردم ایران در خیابان‌ها، یک رکورد جهانی بی‌نظیر در تاریخ انقلاب‌ها و جنبش‌های مردمی ثبت کرده است. این رویداد طولانی‌ترین حضور پیوسته‌ی مردمی در تاریخ معاصر است که تا کنون با فاصله‌ای بیش از چهار برابر رکورد قبلی (۲۸ روز در تونس)، در جایگاهی بی‌همتا قرار گرفته است.اما فراتر از یک رکورد عددی، این حضور پتانسیل ایجاد انقلاب‌های متعدد را دارد:• انقلابی در مفهوم مشروعیت یا مقبولیت (از مشروعیت صندوقی به مشروعیت پویای خیابانی)• انقلابی در بازدارندگی (از بازدارندگی نظامی به بازدارندگی مردمی)• انقلابی در دیپلماسی (افزایش بی‌سابقه ی قدرت چانه‌زنی)• انقلابی در هویت ملی (ترمیم شکاف‌های داخلی از طریق همبستگی دفاعی)• انقلابی در نظریهی انقلاب (ارائه ی الگوی «انقلاب دفاعی» به جای «انقلاب برانداز»)این رویداد نه تنها یک رکورد تاریخی، بلکه یک الگوی جدید در جغرافیای سیاسی جهان به شمار می‌رود؛ الگویی که نشان می‌دهد در عصر جدید، حضور مستمر توده‌ها در صحنهی عمومی می‌تواند به اندازه‌ی زرادخانه‌های نظامی، بلکه فراتر از آن، در تعیین سرنوشت یک کشور و معادلات بین‌المللی نقش‌آفرین باشد.#مقاومت_مردمی #رکورد_جهانی #انقلاب_دفاعی #بازدارندگی_مردمی #تحلیل_سیاسی #هواداران_انقلاب #مشروعیت_پویا
12:01 - 10 تیر 1405