وقتی حجاب، مانع ورود به کلاس درس می‌شود ، نگاهی به حق تحصیل دختران محجبه در جمهوری آذربایجان
مدرسه باید جایی باشد که کودکان فارغ از تفاوت‌های فرهنگی، مذهبی و اجتماعی فرصت آموختن و ساختن آینده خود را داشته باشند. اما وقتی دختری به دلیل پوشش مذهبی‌اش پشت در مدرسه می‌ماند دیگر مسئله صرفاً یک اختلاف‌نظر درباره لباس نیست پای یکی از بنیادی‌ترین حقوق انسانی یعنی حق تحصیل، در میان است.
به گزارش خبرگزاری زنان ایران در هفته‌های اخیر گزارش‌هایی از جلوگیری از ورود دانش‌آموزان محجبه به برخی مدارس جمهوری آذربایجان منتشر شده است. ماجرا پس از اصلاح مقررات پوشش مدارس در ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ ابعاد تازه‌ای پیدا کرد. اگرچه در متن این مقررات نامی از حجاب برده نشده و بر یکسان‌سازی پوشش و سکولار بودن آموزش تأکید شده است اما گزارش‌های منتشرشده از ممانعت برخی مدارس از حضور دختران محجبه حکایت دارد.اما پرسش اساسی اینجاست: آیا می‌توان به نام حفظ نظم آموزشی یا سکولار بودن نظام تعلیم و تربیت دانش‌آموزی را میان اعتقادات مذهبی و آینده تحصیلی‌اش قرار داد؟حق تحصیل امتیازی مشروط به نوع پوشش نیست.دختری که با پوشش متعارف مذهبی خود وارد مدرسه می‌شود برای آموختن آمده است نه برای برهم زدن نظم آموزشی. اگر پوشش او مانعی برای یادگیری، تدریس و حقوق دیگران ایجاد نمی‌کند ضرورت محروم کردنش از حضور در کلاس درس چیست؟دولت‌ها حق دارند برای اداره مدارس مقررات تعیین کنند اما این اختیار نمی‌تواند بدون محدودیت باشد. هر مقرراتی که بر حقوق بنیادین کودکان اثر می‌گذارد باید از نظر ضرورت، تناسب و عدم تبعیض بررسی شود.ماده ۲۸ کنوانسیون حقوق کودک بر حق آموزش تأکید دارد و ماده ۱۴ همین کنوانسیون آزادی اندیشه، وجدان و مذهب کودک را به رسمیت می‌شناسد. جمهوری آذربایجان نیز از کشورهای عضو این کنوانسیون است. از این منظ گزارش‌های محرومیت دانش‌آموزان محجبه از حضور در کلاس نیازمند بررسی جدی و پاسخ‌گویی روشن مسئولان آموزشی است.
موضوع تنها به روزهایی که این دختران از کلاس درس بازمی‌مانند محدود نمی‌شود. مدرسه یکی از مهم‌ترین محیط‌های شکل‌گیری شخصیت، اعتمادبه‌نفس و هویت اجتماعی کودکان است. دانش‌آموزی که احساس کند برای پذیرفته‌شدن در محیط آموزشی باید بخشی از هویت مذهبی خود را کنار بگذارد ممکن است با تعارضی عمیق میان تعلق دینی و حضور اجتماعی روبه‌رو شود.از سوی دیگر نباید فراموش کرد که پشت هر گزارش خبری کودکی با آرزوهای شخصی، خانواده‌ای نگران و آینده‌ای قرار دارد که ممکن است تحت تأثیر تصمیم‌های امروز قرار بگیرد.در چنین شرایطی مسئولیت نهادهای بین‌المللی مدافع حقوق کودک نیز مطرح می‌شود. صدور بیانیه و ابراز نگرانی هرچند می‌تواند نخستین گام باشد اما جایگزین پیگیری مؤثر نیست. بررسی مستقل گزارش‌ها، گفت‌وگو با مسئولان آموزشی، شنیدن صدای خانواده‌ها و پیگیری راه‌حل‌هایی برای بازگشت دانش‌آموزان به کلاس از اقداماتی است که باید مورد توجه قرار گیرد.رسانه‌ها نیز در این میان مسئولیتی جدی دارند. روایت این مسئله نباید صرفاً به مناقشه‌ای سیاسی یا اختلافی بر سر لباس فرم تقلیل پیدا کند. مسئله اصلی سرنوشت دانش‌آموزانی است که می‌خواهند در کنار همسالان خود درس بخوانند بدون آنکه ناچار باشند میان آموزش و باورهایشان یکی را انتخاب کنند.معیار موفقیت در رسیدگی به این مسئله، تعداد بیانیه‌ها و واکنش‌های رسانه‌ای نیست بلکه بازگشت واقعی دانش‌آموزان به کلاس‌های درس و تضمین دسترسی برابر آنان به آموزش است.دختران محجبه جمهوری آذربایجان پیش از هر عنوان و هویتی دانش‌آموزند؛ کودکانی که حق دارند بیاموزند، رشد کنند و برای آینده خود تصمیم بگیرند.هیچ کودکی نباید برای نشستن پشت نیمکت مدرسه ناچار به انتخاب میان باورها و آینده‌اش شود.
نویسنده مهدیه کاشی حسینی _مسئول آموزش مدیریت فضای مجازی بسیج جامعه زنان کشور
12:28 - 26 مهر 1405
8276 بازدید