توافق لبنان، ابزار تازه اسرائیل برای فتنهسازی در بیروت
پس از ناکامی رژیم صهیونیستی در تحقق اهداف خود در میدان نبرد و ناتوانی در حذف یا تضعیف مقاومت، اکنون شواهد از پیگیری پروژهای تازه برای انتقال میدان تقابل از مرزها به درون لبنان حکایت دارد. توافق امضاشده، هرچند با عنوان تثبیت آتشبس ارائه شد، اما مفاد آن و موج مخالفتهای گسترده جریانهای سیاسی لبنان نشان میدهد این توافق، میتواند به بستری برای شکلگیری فتنه داخلی و حتی سوق یافتن لبنان به سوی جنگ داخلی تبدیل شود.
گروه تحلیل بینالملل: جنگ اخیر اسرائیل در لبنان بار دیگر نشان داد که رژیمصهیونیستی، با وجود برخورداری از برتری هوایی، حمایت همهجانبه آمریکا و استفاده از قدرت آتش، نتوانست اهداف راهبردی خود را محقق کند. نه موفق به حذف حزبالله شد، نه توانست امنیت پایدار را به شهرکهای شمالی بازگرداند و نه معادلات بازدارندگی را به سود خود تغییر دهد. در چنین شرایطی، انتقال میدان تقابل از عرصه نظامی به عرصه سیاسی و امنیت داخلی لبنان، به نظر میرسد تنها گزینه باقیمانده برای تلآویو و حامیان غربی آن باشد.«توافق» امضاشده میان لبنان و رژیمصهیونیستی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ توافقی که از نگاه بسیاری از ناظران لبنانی، بیش از آنکه سازوکاری برای پایان جنگ باشد، نقشهای برای مدیریت بحران به سود اسرائیل و ایجاد شکاف در داخل لبنان تفسیر شده است. تغییر میدان نبرد؛ از مرزهای جنوبی به درون لبنانمهمترین ویژگی این توافق آن است که اولویت را از توقف تجاوزات و خروج ارتش اسرائیل از خاک لبنان، به مسئله خلعسلاح مقاومت منتقل میکند. درحالی که حزبالله اساساً طرف این توافق نیست، دولت لبنان متعهد میشود روندی برای جمعآوری سلاح گروههای مقاومت آغاز کند؛ اما در مقابل، اسرائیل هیچ تعهد قطعی و زمانبندیشدهای برای پایان اشغال یا توقف حملات خود ارائه نمیدهد.به بیان دیگر، رژیم صهیونیستی میکوشد مسئلهای که تاکنون در برابر تجاوز خارجی تعریف میشد، به یک چالش داخلی میان دولت و مقاومت تبدیل شود؛ تغییری که میتواند زمینهساز اصطکاک سیاسی و حتی امنیتی در داخل لبنان باشد. فتنه؛ پروژهای که مخالفتهای گسترده برانگیختیکی از مهمترین نشانههای ماهیت این توافق، دامنه گسترده مخالفتها با آن است؛ مخالفتهایی که تنها به حزبالله محدود نمیشود.نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان، با جملهای کوتاه اما معنادار هشدار داد: «ای مردم لبنان، این فتنه است.» این هشدار بیانگر نگرانی از انتقال بحران از مرزها به درون جامعه لبنان است.حزبالله نیز این توافق را «هدیهای به دشمن صهیونیستی» توصیف کرده و آن را تلاشی برای مشروعیتبخشی به حضور نظامی اسرائیل دانسته است.در کنار این مواضع، شماری از شخصیتهای سیاسی، تحلیلگران و جریانهای مستقل لبنانی نیز نسبت به نامتوازن بودن مفاد توافق هشدار دادهاند. از نگاه آنان، این توافق بار اصلی تعهدات را بر دوش لبنان میگذارد، درحالیکه رژیمصهیونیستی همچنان آزادی عمل نظامی خود را حفظ میکند و اجرای تعهداتش را به تحقق شروط متعدد از سوی لبنان گره میزند.همین گستره مخالفتها نشان میدهد مسئله صرفاً اختلاف حزبالله با دولت نیست؛ بلکه نگرانی درباره پیامدهای سیاسی و امنیتی توافق، بخش قابل توجهی از فضای سیاسی لبنان را دربرگرفته است.
آمریکا؛ مدیریت فشار به سود اسرائیلدر این توافق، ایالاتمتحده نقش بازیگر اصلی را برعهده گرفته است. برخلاف سازوکارهای پیشین که فرانسه نیز در آن حضور داشت، اکنون واشنگتن عملاً به تنها ناظر و مدیر روند اجرای توافق تبدیل شده است.این تغییر، دست آمریکا را برای اعمال فشار بر دولت لبنان بازتر میکند؛ فشاری که از یکسو با وعده کمکهای اقتصادی و بازسازی همراه است و از سوی دیگر، تحقق این کمکها را به اجرای کامل تعهدات امنیتی و خلع سلاح مقاومت مشروط میسازد.در چنین شرایطی، دولت لبنان میان دو فشار قرار میگیرد؛ فشار خارجی برای اجرای توافق و فشار داخلی ناشی از مخالفت بخش مهمی از جامعه و نیروهای سیاسی با مفاد آن.راهبرد جدید تلآویو؛ جبران ناکامی نظامی از مسیر جنگ داخلیآنچه این توافق را به یک پرونده صرفاً حقوقی یا دیپلماتیک محدود نمیکند، پیوند آن با راهبرد جدید رژیم صهیونیستی است.تلآویو پساز آنکه در میدان نبرد نتوانست مقاومت را از میان بردارد، اکنون میکوشد همان هدف را از مسیر اختلافات داخلی دنبال کند. اگر مقاومت در جنگ نظامی شکست نخورد، باید درگیر بحرانی شود که انرژی، مشروعیت و توان آن را در داخل لبنان فرسوده کند.بر همین اساس، انتقال مسئولیت اجرای توافق به دولت لبنان و قرار دادن آن در برابر مقاومت، میتواند زمینهساز شکافهای سیاسی، امنیتی و اجتماعی باشد؛ شکافهایی که در نهایت، بیشاز هر چیز منافع رژیم صهیونیستی را تأمین خواهد کرد.
جمعبندیتوافق واشنگتن را نمیتوان صرفاً سندی برای تثبیت آتشبس دانست. این توافق، در سطحی عمیقتر، بخشی از تلاش برای تغییر ماهیت نبرد از تقابل با اشغالگر به منازعه داخلی در لبنان است.ناتوانی رژیم صهیونیستی در تحقق اهداف نظامی، آن را به سمت راهبردی سوق داده که محور اصلی آن، ایجاد شکاف در جبهه داخلی لبنان و قرار دادن دولت و مقاومت در برابر یکدیگر است. واکنشهای گسترده شخصیتها و جریانهای مختلف لبنانی ــ از هشدار نبیه بری تا مخالفت حزبالله و انتقاد بسیاری از تحلیلگران و گروههای سیاسی ــ نیز نشان میدهد نگرانی از تبدیل شدن این توافق به بستری برای «فتنه داخلی»، محدود به یک جریان خاص نیست.از این منظر، آینده لبنان بیش از آنکه به متن توافق وابسته باشد، به میزان هوشیاری نیروهای سیاسی و اجتماعی این کشور در برابر پروژهای بستگی دارد که میکوشد شکستهای میدانی اسرائیل را از مسیر اختلافات داخلی جبران کند. اگر این سناریو محقق شود، رژیم صهیونیستی بدون دستاورد نظامی، به هدف راهبردی خود یعنی فرسایش مقاومت از درون نزدیک خواهد شد؛ اما اگر اجماع ملی لبنان مانع تبدیل اختلافات سیاسی به تقابل امنیتی شود، این راهبرد نیز همچون پروژه نظامی تلآویو با شکست روبهرو خواهد شد.
16:04 - 8 تیر 1405