ادامه جنجال در اسرائیل؛ همه از مصاحبه شکست نتانیاهو میگویند
مصاحبه نتانیاهو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه «سیبیاس»، جنجال گستردهای در رسانهها و مطبوعات اسرائیل به راه انداخت؛ تا جایی که اکثر تحلیلگران این مصاحبه را آینهای تمامنمایی از بحران عمیق در ساختار سیاسی و بدنه رهبری اسرائیل دانستند.
گروه تحلیل بینالملل: مصاحبه بنیامین نتانیاهو با برنامه «۶۰ دقیقه» شبکه «سیبیاس»، فراتر از یک حضور رسانهایِ صِرف برای مخاطب قرار دادن افکار عمومی آمریکا بود. این گفتگو جنجال گستردهای در مطبوعات اسرائیل به راه انداخت؛ تا جایی که اکثر تحلیلگران بر این باور بودند که این مصاحبه، آینهای تمامنما از بحران عمیق در ساختار سیاسی و بدنه رهبری اسرائیل است. رهبری که خسته و فرسوده با اظهاراتی متناقض ظاهر شد و در تمام طول گفتگو، نه تنها از پذیرش مسئولیت شانه خالی میکرد، بلکه سردرگمی سیاسی در واژه واژه سخنانش پیرامون پیامدهای جنگ با ایران و غزه و عملیات «طوفانالاقصی» به وضوح مشاهده میشد.رهبری در آستانه سقوط و فروپاشینخستین واکنش از سوی روزنامه «هاآرتص» و تحلیلگر آن «یوآنا گونن» منتشر شد. او معتقد بود مکان انتخابی نتانیاهو برای این مصاحبه، موضوعی ساده و گذرا نیست؛ نتانیاهو بهجای حضور در دفتری رسمی، پناهگاه ویلای «سیمون فالیک»، میلیاردر صهیونیست-آمریکایی در قدس را برگزیده بود. گونن این انتخاب را نشانهای بر ظهور «رهبری سالخورده و درمانده» دانست که در پناهگاه یکی از رفقای ثروتمندش خزیده و از آنجا درباره شجاعت و مسئولیتپذیری سخن میراند. گونن تنها به توصیف ظواهر بسنده نکرد، بلکه این مصاحبه را بهمثابه پایان یک دوران سیاسی قلمداد کرد و نوشت: او همچون «نخستوزیری به نظر میرسید که بیوقفه از چنگ زدن به قدرت سخن میگوید، درحالیکه خود، زیر بارِ سنگین همین قدرت خمیده شده است». او سپس با استفاده از عبارتِ خودِ نتانیاهو درباره سقوط حکومتها، آن را علیه خودِ او به کار گرفت؛ همانجا که گفته بود: «این اتفاق ابتدا بهتدریج رخ میدهد و سپس ناگهان فرو میپاشد». گونن تصریح کرد که همین قانون فیزیکی بر کابینه بهظاهر ابدیِ نتانیاهو نیز صدق میکند؛ این کابینه ابتدا لایه به لایه و بهتدریج از هم میگسلد تا آنکه سرانجام، در یک لحظه ناگهان فرو بپاشد.»قطبنمای مفقود شده«شلومو شامیر»، تحلیلگر پیشکسوت امور بینالملل، در روزنامه «معاریو» نوشت که این مصاحبه تصویری از «مسئولی را ترسیم کرد که در دنیای خیالی زندگی میکند و چشمانش را به روی واقعیتها بسته است». شامیر معتقد است نتانیاهو در این گفتگو «همچون پیرمردی فرتوت و خسته» به نظر میرسید که برای اقناع مخاطبان آمریکایی و اسرائیلی هیچ چیز در چنته نداشت.این نویسنده معتقد است: «آنچه بیش از همه در این مصاحبه جلب توجه میکرد، نادیده گرفتنِ کامل ترامپ و سیاست خارجیاش بود». طبق تحلیل او، ترامپ پس از ناکامی در جنگ اخیرش با ایران، برای مذاکره با تهران و از سوی دیگر گسترش روابط با روسیه و چین تقلا میکند؛ کشورهایی که شامیر آنها را «محورِ متخاصم با اسرائیل» توصیف میکند، اما نتانیاهو «حتی یک کلمه هم درباره آنها سخنی بر زبان نیاورد.»
شامیر با یادآوری اظهارات نتانیاهو در سال ۲۰۱۶ در واشنگتن و حمله به باراک اوباما به دلیل توافق هستهای، از سکوت او در قبال سیاست خارجی ترامپ تعجب میکند و مینویسد: «مشکل تنها در یک مصاحبه ضعیف نیست، بلکه در یک سردرگمی سیاسی او نهفته است.»اظهارات متناقض و دروغیناما «ایتامار ایخنر»، خبرنگار امور سیاسی و دیپلماتیک روزنامه «یدیعوت آحرونوت»، بر بُعد دیگری از مصاحبه نتانیاهو یعنی «برنامه هستهای ایران» تمرکز کرد. او در تحلیل خود، به یک تناقض بنیادین در روایتهای نتانیاهو اشاره کرد؛ نتانیاهو در ژوئن ۲۰۲۵ و پس از جنگ ۱۲روزه (عملیات موسوم به «شیر غران» در اسرائیل) مدعی شده بود: «من وعده داده بودم تأسیسات هستهای ایران را به هر شکل ممکن نابود کنم و این وعده عملی شد»، اما در مصاحبه سال ۲۰۲۶ با تغییر موضعی آشکار گفت: «کار هنوز تمام نشده است؛ مواد هستهای وجود دارد که باید از ایران خارج شود و همچنان سایتهای هستهای هستند که باید خنثی شوند.»
فرار از مسئولیتبا این حال، پرونده ۷ اکتبر (عملیات طوفانالاقصی) و پیامدهای آن — که به بیش از دو سال و نیم جنگ در غزه، نسلکشی فلسطینیان و لطمه خوردن اعتبار جهانی رژیم بهویژه در آمریکا و غرب انجامید — کماکان بهعنوان «سیاهچاله» این مصاحبه باقی ماند. «یوسی ورتر»، تحلیلگر برجسته سیاسی، در واکنش به امتناع نتانیاهو از پذیرش مسئولیتِ شکست ۷ اکتبر نوشت: «او از زیر بار هرگونه مسئولیت شخصی شانه خالی کرد.» نتانیاهو در پاسخ به این پرسش که چگونه همچنان در قدرت باقی مانده، در حالی که مقامات امنیتی و سیاسی با پذیرش مسئولیت شکست استعفا دادهاند، با لحنی پرسشگرانه گفت: «همه میگویند من مسئولم و باید بروم، اما اصلاً چه کسی گفته مسئولیت یعنی رفتن؟ شاید مسئولیت یعنی ماندن و ادامه دادن» و این نوعی بازی با کلمات برای تغییر استانداردهای پاسخگویی است.ورتر میگوید: «این اظهارات جوهره بحرانِ نخستوزیری را نشان میدهد که میخواهد فراتر از پاسخگویی و محاسبه باقی بماند، درحالی که تبعات شکست، دامنگیر حکومت، ارتش و جامعه اسرائیل شده است.» به عقیده نویسنده، در تقابل با فرماندهان امنیتی که مناصب خود را ترک کرده یا به ناکامی اعتراف نمودند، نتانیاهو اصرار دارد که مفهوم مسئولیت را به یک پرسش لغوی و کلامیِ بیمحتوا تبدیل کند، نه یک کنش سیاسی یا اخلاقیِ روشن.نتیجه گیریتحلیلهای روزنامههای «هاآرتص»، «معاریو» و «یدیعوت آحرونوت»، در کنار ملاحظات «یانیر کوزین» در رادیو ارتش، نشان میدهد که مصاحبه نتانیاهو دیگر نه به عنوان یک حضور رسانهایِ صرف، بلکه به مثابه نشانههای «پایان یک مرحله» است، مرحلهای که نتانیاهو تلاش میکند، بازیگر اصلی آن باقی بماند، درحالیکه تاریخ مصرف وی خیلی پیشتر گذشته است.
از نگاه «گونن»، اسرائیل با حکومتی روبهرو است که به سوی فروپاشی کامل گام برمیدارد؛ از منظر «ورتر» و «کوزین»، جامعه با مسئولی مواجه است که وضعیت جسمانیاش، صلاحیت او را زیر سؤال برده است؛ از دیدگاه «شامیر»، با نخستوزیری طرف هستند که در برابر ترامپ و دگرگونیهای جدید آمریکا دچار سردرگمی مفرط شده است؛ و در نهایت از نظر «ایخنر»، با مقامی روبهرویند که برای بقا در قدرت، همچنان به گفتمانِ پیروزیِ دروغین و بازتولیدِ ادعاهای واهی برای برافروختن شعلهی دور جدیدی از جنگها متوسل میشود.آنچه بر صفحه نمایش «سیبیاس» ظاهر شد، تصویر دیگری بود: تصویر نخستوزیری که زیر بار جنگها کمر خم کرده، از مسئولیتپذیری فرار میکند و با تناقضاتِ از دستاوردهای دروغین سخن میگوید تا به هر طریق ممکن خود را در قدرت حفظ کند.
16:00 - 23 اردیبهشت 1405