روایت یک «سقوط»
نظریهپردازان و مراکز مطالعاتی غرب، ضمن اجماع بر خطای راهبردی ترامپ در ورود به جنگ با ایران، این تصمیم را سرآغازِ «سقوط هژمونی» آمریکا در منطقه میدانند.
گروه تحلیل بینالملل: تحولات آوریل ۲۰۲۶، منطقه را در برابر یک گسست تاریخی قرار داده است. بنبست در مرحله اول مذاکرات اسلامآباد، جایی که واشنگتن در تحمیل شروط خود بر ایران ناکام ماند، تنها یک شکست مقطعی نبود؛ بلکه آغازی بر تحولات ژئوپلیتیکی بود که موازنه قوا در خاورمیانه را بهطور بنیادین تغییر میداد. ایستادگی قاطع ایران بر سرِ حق حاکمیت خود در تنگه هرمز، نه تنها قواعد بازی را تغییر داد، بلکه طبق گزارشهای مراکز پژوهشی غربی، تصویری از افول نفوذ آمریکا را ترسیم کرد؛ افولی که فراتر از درگیری نظامی، زیرساختهای اقتصادی و سیاسی سلطه غرب را هدف قرار داده است.
تضاد درونی و استیصال دیپلماتیکگزارش «فایننشال تایمز» در اوایل آوریل ۲۰۲۶، پرده از شکافی عمیق در بدنه قدرت واشنگتن برداشت. درحالی که ادبیات عمومی ترامپ همچنان تهاجمی باقی ماند، دولتش در مسیرهای محرمانه به پاکستان و ژنرال «عاصم منیر» متوسل شد تا کانالی برای گفتگو با تهران بگشاید؛ موضوعی که روزنامه «دان» (DAWN)، معتبرترین روزنامه انگلیسیزبان پاکستان نیز به آن اشاره میکند. این روزنامه در گزارشی با تیتر «پاکستان در کانون توجهات؛ همزمان با گشایش "کانال پشتی"» مذاکراتی میان آمریکا و ایران» خاطر نشان میدهد که دو کشور از طریق یک کانال غیررسمی و مخفیانه (Backchannel) در پاکستان شروع به گفتگو خواهند کرد تا از تشدید بیشتر درگیریها جلوگیری کنند. این چرخش ناشی از یک واقعیت سخت اقتصادی بود: جهش بیسابقه قیمت جهانی نفت به دلیل تنش در تنگه هرمز. واشنگتن که خود را در برابر پایداری ایران ناتوان میدید، ناچار شد برای حفظ ظاهر، به یک آتشبس موقت تن دهد تا فشار بر اقتصاد جهانی را بکاهد.پروفسور جان مرشایمر در تحلیل خود در «مرکز عربی» واشنگتن، این وضعیت را «استیصال دیپلماتیک» نامید. او معتقد است ایران اکنون در «جایگاه فرمانده» نشسته و واشنگتن را وادار کرده تا «طرح دهمادهای تهران» را به عنوان پایه مذاکرات بپذیرد. از نظر مرشایمر، گزینه نظامی آمریکا به دلیل آسیبپذیری پایگاهها و محدودیت نیروی زمینی، کارایی خود را از دست داده و واشنگتن برای جلوگیری از فاجعهای تمامعیار، چارهای جز تسلیم در برابر واقعیتهای میدانی ندارد.
شکست «فشار حداکثری» و بنبست راهبردیتوماس فریدمن در «نیویورک تایمز» با انتقاد از نبودِ بینش راهبردی در تیم ترامپ، اشاره کرد که ایران با شکستن دیوار ترس، تمام برگهای برنده منطقهای خود را به میدان آورده است. این وضعیت، مهر باطلی بر سیاست «فشار حداکثری» بود. در همین راستا، اندیشکده «کاتوو» در مطالعات خود تأکید کرد که فقدان اهداف سیاسی روشن باعث شد قدرت نظامی به هدفی در خود تبدیل شود؛ امری که نه تنها منجر به فروپاشی نظام ایران نشد، بلکه توانمندی آن را در جنگهای فرسایشی دوچندان کرد.
پیروزی اقتصادی و حقوقی در تنگه هرمزیکی از بزرگترین دستاوردهای ایران، تحمیل «عوارض عبور» در تنگه هرمز بود. یانیس واروفاکیس، اقتصاددان برجسته، درآمد حاصل از این اقدام را سالانه بین ۷۰ تا ۹۰ میلیارد دلار (معادل یکچهارم اقتصاد ایران) تخمین زده است. کسب این امتیاز با موافقت کشورهای منطقه، یک پیروزی استثنایی تحت تحریم محسوب میشود که قواعد حقوق دریاها را بازنویسی کرد. این تحول عملاً پروژههای آمریکا برای ادغام اسرائیل در منطقه را به حاشیه راند و فضا را برای چین باز کرد تا با دیپلماسی فعال، خلأ قدرت ناشی از عقبنشینی آمریکا را پر کند.
غروب امپراتوری در نگاه رسانههای غربیمجله «نیو استیتسمن» با تیتر تاریخی «سقوط»، ماجراجوییهای ترامپ را پُتکی بر پیکره پرستیژ جهانی آمریکا توصیف کرد. این نشریه خاطرنشان کرد که جهان اکنون بیش از ژئوپلیتیک، به روانشناسی نیاز دارد تا وسواسهای ترامپ را درک کند. شکست در تبدیل کنترل میدانی به دستاورد سیاسی، واشنگتن را در بنبستی «دوسر باخت» قرار داده است. از سوی دیگر، نشریه «ریسپانسیبل استیتکرفت» تأکید کرد که حضور نظامی سنتی آمریکا از یک ابزار بازدارنده به هدفی آسان برای پهپادهای ایرانی تبدیل شده و کارایی خود را از دست داده است.
نتیجهگیری: لحظه حقیقتارزیابیهای آوریل ۲۰۲۶ نشان میدهد که واشنگتن در خاورمیانه با یک حقیقت تلخ روبه روست: «غروب هژمونی ایالات متحده». قدرت نظامی برتر دیگر نمیتواند فقدان استراتژی سیاسی یا ناتوانی در مقابله با تاکتیکهای ترکیبی ایران را جبران کند. اعتبار وعدههای امنیتی آمریکا به پایینترین سطح خود رسیده و ائتلافهای منطقهای در حال بازآرایی بر اساس واقعیتهای جدید میدانی و اقتصادی هستند. خاورمیانه جدید نه بر اساس نقشههای واشینگتن، بلکه بر اساس موازنه قدرتهای بومی و نوظهور در حال شکلگیری است؛ نظمی که در آن آمریکا دیگر فرمانروای مطلق نیست.
با دنبال کردن صفحه تحلیل بینالملل، از بهروزترین تحلیلها در حوزه سیاست خارجی و روابط بینالملل، با خبر شوید.#ایران#جنگ#آمریکا#تنگه_هرمز#سقوط#ترامپ
14:14 - 26 فروردین 1405
0 بازدید