از گرینلند تا دیگوگارسیا؛ ترامپ و وسواس تصاحب جزایر
در سایه‌ی تشدید رقابت‌های راهبردی میان واشینگتن و پکن، اهمیت جزیره‌ی دیگو گارسیا در قلب اقیانوس هند بار دیگر دوچندان شده است. این پایگاه کلیدی، پیش از آنکه بستری برای تقابل نظامی احتمالی با ایران باشد، به عنوان نقطه ثقلِ آمریکا برای تثبیت موازنه قدرت در آسیا و مهار نفوذ چین عمل می‌کند.
گروه تحلیل بین‌الملل: در گوشه جنوب غربی اقیانوس هند، دور از پایتخت‌های غربی اما نزدیک به حیاتی‌ترین آبراه‌های کشتیرانی جهان، جزیره دیگوگارسیا در مجمع‌الجزایر چاگوس واقع شده است. این جزیره کوچک، میزبان یک پایگاه مشترک آمریکایی-بریتانیایی است که در ادبیات نظامی به عنوان «ناو هواپیمابر غرق‌ناشدنی» توصیف می‌شود؛ پایگاهی که محور عملیات‌های نظامی در خلیج‌فارس، افغانستان و یمن بوده و قدرت بازدارندگی آمریکا در اقیانوس هند را تقویت می‌کند.در سال ۲۰۲۴، لندن با انتقال حاکمیت چاگوس به جمهوری موریس موافقت کرد، مشروط بر اینکه پایگاه نظامی برای ۹۹ سال در اختیار باقی بماند. این توافق در ابتدا با استقبال واشینگتن روبرو شد، اما دونالد ترامپ آن را زیر سوال برد و آن را دلیلی دیگر برای ضرورت کنترل مستقیم بر جزایر کلیدی مانند گرینلند دانست. اکنون با تشدید تنش‌ها با ایران و افزایش رقابت با چین، اهمیت این جزیره بار دیگر در صدر اخبار قرار گرفته است.
دیگوگارسیا؛ موقعیت جغرافیایی و انزوای استراتژیکمجمع‌الجزایر چاگوس با مساحت تقریبی ۳۰ کیلومتر مربع، شامل ۶ جزیره مرجانی بین سواحل آفریقا و آسیا و در ۵۰۰ کیلومتری جنوب مالدیو است. پایگاه دیگوگارسیا ۴۸۰۰ کیلومتر از ایران فاصله دارد و از مزیت «انزوای استراتژیک» بهره می‌برد. این فاصله پایگاه‌های آمریکا در خلیج‌فارس را در برابر موشک‌های میان‌برد و پهپادهای انتحاری تهدید نمی‌کند، و در عین حال به بمب‌افکن‌های استراتژیک اجازه می‌دهد بدون سوخت‌گیری مکرر به اهداف حیاتی در خاورمیانه، جنوب آسیا و شرق آفریقا دسترسی داشته باشند. طبق گزارش موسسه FPRI، پایگاه از ۱۶ فرماندهی رزمی آمریکا پشتیبانی کرده و قدرت مانور در سنتکام، آفریقام، یوکام و ایندوپایکام را فراهم می‌کند.
زیرساخت‌ها و توانمندی‌های عملیاتی- تاسیسات هواییدیگوگارسیا دارای باندی به طول ۳۶۰۰ متر است که بمب‌افکن‌های سنگین B-52، B-2 و B-1B را می‌پذیرد. آشیانه‌های ویژه با تهویه مطبوع برای B-2، این جزیره را از دیگر پایگاه‌های خارج از خاک آمریکا متمایز می‌کند. تصاویر ماهواره‌ای مارس ۲۰۲۵ نشان داد همزمان ۶ فروند B-2 و ۴ فروند B-52 در این پایگاه حضور داشتند.- توانمندی‌های دریایی و لجستیکتالاب طبیعی جزیره لایروبی شده و به بندری با قابلیت پذیرش ناوهای هواپیمابر و زیردریایی‌های هسته‌ای تبدیل شده است. دسته دوم کشتی‌های پیش‌پشتیبانی (MPSRON 2) هزاران تن تجهیزات سنگین برای تجهیز کامل یک تیپ تفنگدار دریایی آمریکا به مدت ۳۰ روز را فراهم می‌کند، قابلیتی که دیگو گارسیا را به انبار استراتژیک شماره یک برای هر درگیری احتمالی در خاورمیانه یا تایوان تبدیل کرده است.- چشم‌های فضایی آمریکااین جزیره شامل ایستگاه رهگیری سیستم GEODSS و ایستگاه‌های کنترل ماهواره‌ای GPS است که هشدار زودهنگام علیه موشک‌های بالستیک را فراهم می‌کند و شبکه فرماندهی و کنترل نیروهای آمریکایی در نیم‌کره جنوبی را تقویت می‌کند.
ریشه‌های منازعه حقوقی و انسانیبریتانیا در دهه ۱۹۶۰، پیش از استقلال موریس، چاگوس را جدا کرد تا پایگاه آمریکایی احداث شود. بین ۱۹۶۸ تا ۱۹۷۳، حدود ۲ هزار نفر از ساکنان بومی به زور تبعید شدند و بسیاری هنوز در تبعید و فقر زندگی می‌کنند. دیوان بین‌المللی دادگستری (ICJ) در فوریه ۲۰۱۹ اعلام کرد جداسازی غیرقانونی بوده و مجمع عمومی سازمان ملل نیز این رای را تأیید کرد. سرانجام، در مه ۲۰۲۵، حاکمیت جزایر به موریس منتقل شد اما پایگاه برای ۹۹ سال همچنان در اختیار آمریکا و بریتانیا باقی ماند.
ترامپ و دکترین «مالکیت استراتژیک»ترامپ با انتقاد از توافق ۲۰۲۵، تاکید کرد که «کنترل مستقیم» بر جزایر کلیدی امنیت آمریکا را تضمین می‌کند، نه اجاره بلندمدت. او دیگوگارسیا را سکوی تهاجمی علیه ایران و چین و گرینلند را سکوی دفاعی علیه روسیه و چین می‌بیند و بر این باور است که هرگونه وابستگی به توافقنامه‌ها با دولت‌های کوچک می‌تواند امنیت ملی آمریکا را به خطر اندازد.واشنگتن بیش از ایران نگران نفوذ چین در بنادر منطقه تحت طرح «کمربند و جاده» است، هرچند موریس روابط نزدیکی با هند دارد و توافقنامه، حضور هر نیروی نظامی غیر از آمریکا و بریتانیا را منع کرده است، اما این نمی‌تواند، وسواس تصاحب جزایر ترامپ را از بین ببرد.
جمع‌بندیدیگوگارسیا تنها یک باند پروازی برای ایالات متحده نیست؛ بلکه گره‌گاه قدرت سخت آمریکا در نیم‌کره شرقی است. دکترین ترامپ مبنی بر کنترل مستقیم جزایر کلیدی نشان‌دهنده نگاهی جدید به پایگاه‌های فرامرزی است که می‌تواند نظم ژئوپلیتیک اقیانوس هند را در سال‌های آینده دستخوش تغییرات اساسی کند. در این دکترین جزیره دیگوگارسیا برای امنیت ملی آمریکا و بازدارندگی علیه ایران و چین حائز اهمیت بسیار است، به همین منظور ترامپ تلاش دارد، آن را نیز همچون گرینلند تصاحب کند.
با دنبال کردن صفحه تحلیل بین‌الملل، از به‌روزترین تحلیل‌ها در حوزه سیاست خارجی و روابط بین‌الملل، با خبر شوید.#آمریکا #ایران #خلیج_فارس#ناوهای_آمریکایی#چین#روسیه#جنگ#جزیره#دیگوگارسیا#گرینلند
09:18 - 3 اسفند 1404