توسعه زیرساخت‌های انرژی ضامن امنیت پایدار در قزاقستان
خبرگزاری فارس: کارشناس اقتصادی قزاقستان در گزارش خود در کنفرانس بین‌المللی همکاری‌های خزر، استقرار امنیت پایدار در قزاقستان را منوط به استفاده از پتانسیل عظیم منابع طبیعی این کشور دانست و اظهار داشت، بهره‌برداری موثر از این ظرفیت، ضریب امنیت اقتصادی قزاقستان را افزایش خواهد داد.
به گزارش خبرنگار اعزامی خبرگزاری فارس به بندر «آکتاو»، در این همایش 2 روزه که با شرکت اندیشمندان و متخصصانی از کشورهای روسیه، چین، جمهوری اسلامی ایران، قزاقستان، آذربایجان، ازبکستان و برخی از مقامات سیاسی و امنیتی فعال در قزاقستان برگزار شد، زمینه‌های توسعه همکاری به‌ویژه راهکارهای تأمین امنیت در حوزه خزر مورد بحث و بررسی قرار گرفت.
«او. ایگوراف» دکتری علوم اقتصادی از انستیتو اقتصاد کمیته علوم وزارت آموزش و علوم جمهوری قزاقستان در سخنرانی خود با بیان گزارشی از چشم اندازهای اجرای پروژه‌های بین المللی در زمینه نفت و گاز، امنیت پایدار در این کشور را منوط به استفاده از پتانسیل عظیم منابع طبیعی دانست و اظهار داشت، استفاده موثر از این ظرفیت سبب کسب جایگاه ویژه قزاقستان در میان کشورهای منطقه خواهد شد و ظریب امنیتی این کشور را به مراتب افزایش خواهد داد.
در ادامه با گزارش وی از روند پروژه‌های اقتصادی کشور قزاقستان آشنا خواهیم شد.
توسعه اقتصادی پایدار نواحی حاشیه دریای خزر قزاقستان، از جمله آتیراو، منطقه أکتاو و مانگیستاو، در سال‌های آینده باید بر اساس رشد سیستماتیک اجزای آن و پیش از همه در بخش معدن- مواد خام پایه‌ریزی شود.
اقتصاد قزاقستان در سال‌های آینده، بنظر می‌رسد، با تکیه بر مواد خام خود را حفظ خواهد کرد. ارزش بالقوه منابع معدنی قزاقستان، اجازه می‌دهد تا بخش منابع معدنی- مواد خام را بعنوان پایه و اساس توسعه پایدار کشور در چشم انداز دراز مدت بررسی کنیم.
وجود پتانسیل عظیم منابع طبیعی سبب جایگاه ویژه قزاقستان در میان کشورهای صنعتی شده، و استفاده موثر از آنها، یکی از عوامل کلیدی در امنیت انرژی این کشور بشمار می‌آید.
این در حالی است که استخراج نفت و گاز بعنوان یکی از اولویت‌ها و جهت‌های سودآور در اقتصاد کشور باقی مانده است. در قزاقستان بیش از 200 معدن مواد هیدروکربنی با کل ذخایر قابل استخراج حدود 5.7 میلیارد تن نفت کشف شده است، که جایگاه او را در در میان ده کشور صادر کننده نفت در جهان تعیین می‌کند.
جدول 1 - ذخایر نفت کشورهارتبه در جهانکشورذخایردرصد از ذخایر جهانی
میلیارد بشکهمیلیارد تن1عربستان سعودی264,237,721,32ایران138,419,811,2
3عراق115,016,49,34کویت101,514,58,25امارات متحده عربی97,814,07,9
6ونزولا87,012,47,07روسیه79,411,36,48لیبی41,55,93,39قزاقستان39,85,73,2
10نیجریه36,25,22,711تمام اعضای اوپک934.7133,575,512تمام جهان1237,9176,8100,0
در حال حاضر، در میان کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، قزاقستان دومین کشور تولید کننده نفت بعد از روسیه می‌باشد، و از 90 کشور جامعه جهانی در بین 30 کشور اول قرار دارد. از لحاظ حجم تولید، صادرات محصولات و سهم در تولید ناخالص ملی، صنعت نفت و گاز قزاقستان جایگاه پیشرو را در میان بخش‌های دیگر در اختیار دارد (جدول 2).
جدول 2 - شتاب تولید نفت، از جمله میعانات گازی، و گاز طبیعی در قزاقستان
سال میلادی20112010200920082007200620052004
نفت و میعانات گازی، میلیون تن80,579,576,572,067,065,061,557,0
گاز طبیعی، میلیارد متر مکعب18,017.618,172,016,614,414,511,6
توضیح- این جدول توسط نویسنده با توجه به داده های شرکت نفتی ""KazMunaiGas تهیه شده است.
یک عامل مهم در شکلگیری بازار انرژی جمهوری قزاقستان گاز طبیعی می‌باشد، که میزان ذخایر اثبات شده آن 3 تریلیون مترمکعب برآورد شده است، و ذخایر بالقوه گاز طبیعی در قزاقستان 10 تریلیون مترمکعب تخمین زده می‌شود، که 90.2 درصد از آنها مربوط به منطقه حاشیه دریای خزر می‌باشد.
ذخایر گاز حساب شده دسته‌های صنعتی A+B+C1، در 94 حوزه متمرکز شده است، که مقدار آن حدود 1850.7 میلیارد مترمکعب برآورد می شود (جدول 3). ذخایر میعانات گازی در 42 حوزه مطالعه شده‌اند، جایی که در آن ذخایر باقی مانده دسته A+B+C1 در حدود 688.08 میلیون تن می‌باشد.
جدول 3 - ذخایر گازی اثبات شده توسط کشورهاکشورذخایررتبه در جهان
تریلیون متر مکعبدرصدروسیه47,830,51ایران26,714,82قطر25,89,23عربستان سعودی6,34,14
ایالات متحده5,23,35ونزوئلا4.32,78قزاقستان3,01,218ترکمنستان2,91,221
ازبکستان1,91,12،4تمام جهان155,8100,0
صرفه‌نظر از روند مثبت در توسعه صنعت نفت و گاز، نباید از این واقعیت گذشت که سهم دولت در حجم کلی استخراج منابع نفت و گاز تنها در حدود 27 درصد می‌باشد.
بخش باقیمانده سهم تولید نفت متعلق به شرکت‌های خارجی است، که به طور عمده در جهات مختلف صادر می‌شوند، که باعث ایجاد مشکلات جدی در بخش تولید داخلی می‌شود.
با توجه به موارد فوق الذکر می‌توان نتیجه گرفت، که از موضع برنامه استراتژیکی، ما هنوز هم تکیه بر صادرات مواد خام داریم، و این، به نوبه خود، درآمد پایداری را از لحاظ ارزش برای دولت به ارمغان نمی‌آورد.
نزد ما هنوز برنامه کارآمدی برای ارتباط بین تمام اجزای واحدهای صنعت نفت و گاز شامل استخراج، پالایش و فرآوری، زیرساخت‌ها و صنایع مرتبط، بخش علمی – پژوهشی و آماده سازی پرسنل وجود ندارد. بدون تغییر این حالت، ما قادر به پیوستن به پیشتازان این صنعت نخواهیم بود، چراکه عرضه مواد هیدروکربنی خام با حجم بالا به مصرف کنندگان خارجی، رویکرد به جهتگیری مواد خام چه در توسعه و پیشرفت یک بخش مشخص، و چه اقتصاد کشور را تغییر نمی‌دهد.
با تجزیه و تحلیل توسعه بخش‌ها در مدت بیست سال اخیر، نمی‌توان به نفوذ شدید سرمایه خارجی، به خصوص شرکت‌های آمریکایی و چینی در بخش نفت قزاقستان، که در سال‌های اخیر مشاهده می‌شود، اشاره نکرد (جدولهای 4 و 5).
جدول 4 – ذخایر نفت خام با توجه به سهم شرکت‌های نفتی
شرکت هاذخایر نفتی، میلیارد تنسهم شرکت های چینی،%"Tengizchevroil"1,1-
"Karachaganak Petroleum Operating B.V."1,2-"KazMunayGas"0,231311,0
JS "CNPC-International Aktobe Petroleum"0,11094,5
JSC “Mangistaumunaigaz”0,11050,0"PetroKazakhstan Kumkol "0,06467,0
"TURGAI-PETROLEUM" JSC0,05050,0"Kazgermunai" JV0,03250,0
"Karazhanbasmuna" JSC0,05750,0"KazakhOil Aktobe" LLP0,04325,0
"North Buzachi"0,02975,0مجموع
اطلاعات موجود در جداول به وضوح نشان می‌دهند، که در اجرای پروژه‌های عمده نفت و گاز سهم قزاقستان هنوز بسیار ناچیز می‌باشد.
در این راستا، رئیس جمهور کشور مجبور به انجام اصلاحاتی در برخی از اسناد قانون گذاری شد، که طبق محتوای خود امتیازات قابل توجهی را به سرمایه گذاران خارجی شرکت کننده در فرایند استخراج نفت و گاز در حوزه‌های ذخایر معدنی کشور می‌دادند، که تا حدی ناقض منافع دولت بودند.
دربین مهمترین اصلاحات می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:
- اصلاحات در قوانین مالیاتی که شامل محاسبه مالیات بر صادرات نفت با توجه به سطح قیمت بازار بورس می‌باشد (سال 2003)؛
- قانون درباره حق اولویت دار دولت در خرید دارایی‌های فعال شرکت‌های نفتی در بازار ثانویه ( سال 2005)؛
- اصلاحات در قانون مربوط به استفاده از خاک، که به قراردادهای نفتی موجود، در صورتی که عملکرد سرمایه گذار تهدیدی برای امنیت ملی جمهوری قزاقستان محسوب شود، قدرت بازبینی می‌دهد (سال 2007).
باتوجه به تغییرات ایجاد شده، دولت در حال حاضر استراتژی جدیدی را محقق می‌سازد، که طبق آن، اولا: به تدریج دارایی‌های فعال خود را باز می‌گرداند، ثانیا: در هر طرح نفتی با سهم 50 درصد سهیم می‌باشد، و ثالثا:، تلاش دارد تاسیسات نفت و گازی در خارج از کشور را بدست آورد.
در این مسیر در طول سال‌های 2005 تا 2009 گام‌های قابل توجهی برداشته شده است:
- بدست آوردن 16.81 درصد از سهام پروژه شمال دریای خزر؛
- بدست آوردن 50 درصد از سهام در طرح مشترک "Kazgermunai"؛
- بدست آوردن 33 درصد از سهام در شرکت سهامی “PetroKazakhstan”و 50 درصد - در پالایشگاه پتروشیمی " Shymkent" ؛
- بدست آوردن 50 درصد از سهام شرکت سهامی “Mangistaumunaigaz”؛
- بدست آوردن 100 درصد از سهام در پالایشگاه پتروشیمی Pavlodar.
دولت قزاقستان در قالب شرکت ملی "KazMunayGas" در حال حاضر کنترل شرکت ترمینال نفتی باتوم را بدست آورده، 100 درصد سهام شرکت هلندی "group Rumpetrol" را در اختیار دارد، که دارای 2 کارخانه در رومانی با ظرفیت کلی 15 میلیون تن نفت در سال، و بیش از 600 ایستگاه عرضه گاز و بنزین در کشورهای اروپایی می‌باشد. این سهام بستر لازم را آماده خواهد کرد، تا محصولات تولید شده از نفت قزاقستان بطور مستقیم در فرانسه، رومانی، بلغارستان و سایر کشورهای اروپایی به فروش برسند.
جدول 5 - شرکت کنندگان در اجرای مهمترین پروژه‌های نفت و گاز در قزاقستان
طرح هاسهم کشورها در طرح هاایالات متحدهقزاقستانچینروسیه
کنسرسیوم خط لوله خزر15%19%-31%خط لوله نفت "غرب قزاقستان - چین "-50%50%-
خط لوله گاز "قزاقستان - چین "-50%50%-
بهره برداری از حوزه تنگیز ، ذخایر، میلیارد تن50%20%-5,0%
بهره برداری از حوزه karachaganak17,5%10%-12,5%
بهره برداری از حوزه "Mangistaumunaigas"-50%50%-
بهره برداری از حوزه Kumkol-33%67%-پالایشگاه پتروشیمی Shymkent-50%50%-
توسعه و بهره برداری از منابع حوزه کاشاگان42,02%16,81%--
و با این حال، صرفنظر از اقدامات موفقیت آمیز دولت قزاقستان در افزایش حضور شرکت ملی در بخش نفت و گاز کشور، تعدادی از پروژه‌های سرمایه گذاری در سال‌های اخیر با حمایت مالی بخش بانکی چین انجام شده‌اند.
از جمله، حجم خطوط اعتباری از چین، که در 2-3 سال اخیر اختصاص داده شده است، حدود 13 میلیارد دلار آمریکا می‌باشد، اتحادیه چینی 11 درصد از اوراق بهادار شرکت سهامی تولیدی اکتشافی "KazMunayGas " را بدست آورده، بخاطر اعطای وامها توسط موسسات مالی چینی کارهای مربوط به ساخت کارخانه قیر، بازسازی پالایشگاه پتروشیمی آتیرائو، ساخت مجتمع پتروشیمی در نزدیکی شهر آتیرائو در حال انجام می‌باشد.
تمرکز قابل ملاحظه از لحاظ حجم ذخایر منابع هیدروکربنی در منطقه حاشیه دریای خزر، به خصوص با توجه به ساختارهای جدید این حوزه، به آن اهمیت ویژه‌ای در توسعه اقتصاد کشور می‌دهد.
طبق پیش بینی‌ها، استخراج نفت خام منطقه حاشیه دریای خزر در سال‌های 2015- 2018 از مرز 120 میلیون تن خواهد گذشت. رشد آن، در وهله اول، بخاطر کشف ذخایر شمال دریای خزر، بویژه کشف یکی از بزرگترین حوزه‌های مواد هیدروکربنی – کاشاگان می‌باشد، که ذخایر آن طبق ارزیابی های مختلف 6-9 میلیارد بشکه نفت می‌باشد.
امروز، وقتی ما شاهد افزایش توجه تجاری به بستر زیر دریا و بر روی فلات و در منطقه ساحلی حوزه دریای خزر هستیم، که بصورت نوعی "مسابقه" برای گرفتن سهم بیشتری در تقسیم بخش‌های آینده دار نفتی و گازی نمود پیدا کرده است، نیاز به حل دقیق مسائل مربوط به سهمیه استخراج - بطور کلی برای منطقه و بطور خاص برای هر کشور، مربوط به حجم مطلوب استخراج نفت با توجه به حجم پیش بینی شده آن - و یا خطوط لوله انتقال آن در زیر دریای خزر، و مربوط به ظرفیت ناوگان تانکر ضروری به نظر می‌رسد.
این در حالی است که باید، راه حلهای مستدل آنها باید تدوین شده و بصورت مستند در سطح بالا دولتی به شکل تفاهم نامه‌ها، کنوانسیون‌ها با مبنای حقوقی مشخص به تصویب برسند، که از لحاظ محتوای خود منافع همه شرکت کنندگان در توسعه منابع هیدروکربنی در این منطقه را برآورده نمایند.
"برنامه دولتی برای بهره برداری از بخش قزاقستانی دریای خزر"، سیستمی از پروژه‌های در مقیاس بزرگ برای توسعه و بهره برداری صنعتی تعدادی از حوزه‌های آینده دار ذخایر هیدروکربنی می‌باشد. مطابق با این برنامه در همان سال شرکت ملی نفت "KazMunayGas" زیرمجموعه تخصصی با نام شرکت سهامی نفت دریایی "KazMunayTeniz" را برای اجرای پروژه‌های نفت و گاز در بخش قزاقستانی دریای خزر و دریای آرال تاسیس کرد.
وظایف اصلی شرکت تازه تاسیس شامل اکتشاف و تخمین ظرفیت حوزه‌های جدید نفت و گاز، طراحی، راه‌اندازی و بهره برداری صنعتی از حوزه‌های نفتی و گازی، حمل و نقل و بازاریابی منابع هیدروکربنی می‌باشد.
فعالیت تولیدی مختلف از لحاظ ماهیتی، که توسط این شرکت انجام می‌پذیرد، حول اجرای پروژه‌های زیر متمرکز شده است:
1. پروژه شمال دریای خزر، که بهره‌برداری از حوزه‌های کاشاگان، اکتاتو ، کاوران ، کالامکاس ، کاشاگان جنوب غربی را شامل می‌شود، که در آن سهم شرکت سهامی نفتی "KazMunayGas" 16.81 درصد می‌باشد.
2. دو پروژه دیگر – بهره برداری از بخش‌های تیوب – کاراگان و آتش که در مرحله تجزیه و تحلیل و سنتز داده‌های زمین شناسی و ژئوفیزیک قرار دارد. موسسان آنها با سهم 50 درصدی شرکت سهامی نفتی "KazMunayTeniz" و “Lukoil Overseas Shelf B.V.” محسوب می‌شوند.
3. پروژه آتی دار بعدی آماده سازی و استخراج منابع هیدروکربنی، حوزه "Kurmangazy" محسوب می‌شود، که ذخایر آن در حدود 1 میلیارد تن نفت برآورد می‌شود. سهام داران این پروژه، شرکت سهامی "KazMunayTeniz" و شرکت سهامی عام "RN-Kazakestan" می‌باشند، که سهم برابر 50 درصدی را در اختیار دارند، و در حال حاضر مجموعه کارهای پیچیده زمین شناسی - اکتشافاتی، از جمله حفاری تعدادی چاه‌های اکتشافاتی را انجام می‌دهند.
4. تعداد دیگری از حوزه‌ها، که از لحاظ منابع هیدروکربنی آینده دار محسوب می‌شوند، مانند ژامبیل، آبای، ایساتای که در مرحله مطالعات اولیه از طریق انجام کارهای اکتشافاتی لرزه نگاری و زمین شناسی قرار دارند.
میزان موفقیت در اجرای چنین حجم چشمگیری از فعالیت‌ها، که نیاز به جذب میلیاردها دلار سرمایه، استفاده از آخرین دستاوردهای فنی و راه حلهای تکنولوژیکی، ایجاد شبکه گسترده تاسیسات زیرساختی را طلب می‌کند، در درجه اول، بستگی به درک آن مسئولیتی دارد، که بر عهده شرکت کنندگان در اجرای این پروژه‌ها، یعنی شرکت‌های نفتی داخلی و خارجی گذاشته می‌شود، و در این رابطه، با انجام تمام کارهای مورد نیاز در مهلت مقرر شده در قرارداد تحقق می یابد.
اگر در مورد نتیجه مورد انتظار درکل صحبت شود، آنگاه آن را نباید تنها از لحاظ ده‌ها میلیون تن نفت استخراج شده از حوزه دریای خزر و میلیاردها متر مکعب گاز برآورد کرد، بلکه باید راه حلهای اساسی مشکل حفظ محیط زیست، به خصوص دریای منحصر به فرد خزر را نیز در نظر بگیریم.
لیکن، علیرغم این واقعیت که اجرای برنامه‌های دولت در جهت مورد نظر در حال حرکت است، اما باید توجه داشت که این برنامه با تعدادی از مشکلات مواجه است، که مانع از اجرای وظایف برنامه ریزی شده در زمان مقرر شده می‌شود. در این راستا، اول از همه، باید شرایطی که در طول چند سال گذشته، حول مجموعه فعالیت‌های مربوط به توسعه و بهره برداری از حوزه کاشاگان بوجود آمده، تجزیه و تحلیل شوند.
تعویق مکرر مدت شروع طراحی و احداث آن، خود نیاز به انجام اصلاح کلی برنامه در تمام بخش‌های آن را بازگو می‌کند، چراکه شروع قابل پیش بینی استخراج نفت، که تقریبا" به سال‌های 2010-2011 تغییر پیدا کرده، به نوبه خود منجر به تغییر در مدت‌ها و حجم‌های عرضه مواد خام هیدروکربنی برای صادرات، برای پالایش و فرآوری، و برای پاسخگویی به نیازهای حوزه معیشتی- اجتماعی می‌شود.
در صورت اجرای برنامه‌هایی، که نیازمند به سرمایه گذاری چند میلیاردی برای تاسیس شرکت‌های جدید، که اغلب با امکانات گران قیمت تجهیز شده‌اند، احداث سازه‌های ارتباطاتی و ایجاد زمینه‌های لازم در بخش اجتماعی – معیشتی اقتصاد دارند، اولویت اول باید حل مسائل هماهنگی دقیق و مطمئن، و اتصال فعالیت‌های تمام سازمان‌های درگیر – وزارتخانه‌ها و ادارات، موسسات علمی – تحقیقاتی و طراحی، نهادهای محلی دولتی قرار گیرد، که اساس آن را اصل دستیابی به حداکثر نتایج اقتصادی تشکیل می‌دهد. به عبارت دیگر، باید عناصر اصلی روش سیستماتیک، در هنگام حل مجموعه وظایف با اهمیت میان بخشی، محقق شوند.
موثر ترین راه در این زمینه، که در شرایط واقعی می‌تواند تجسم اصول افزایش بازده اقتصادی تولید را از طریق حل اینگونه وظایف، از قبیل بهینه سازی ظرفیت شرکت‌های ایجاده شده، توجیه‌های فهرست مورد نیاز برای توسعه نیروهای کاری تولیدات، جهت‌ها و روش‌های استفاده از مواد خام، و غیره فراهم نماید، هماهنگی و اتصال منافع بخش‌های مختلف اقتصاد در مراحل اولیه طراحی راه حلهای پروژه‌ای محسوب می‌شود.
در ارتباط با این مسئله، در برنامه‌های توسعه، که ماهیت منطقه‌ای دارند، باید بین جنبه‌های متعدد مسائل اجتماعی - اقتصادی، فنی- تکنولوژیکی و زیست محیطی اتصال برقرار گردد.
توسعه هماهنگ و متعادل اقتصاد مناطق جدید بهره برداری از ذخایر بزرگ مواد خام معدنی و انرژی سوختی، تنها در شرایط رعایت منافع بخشی و منطقه‌ای امکان پذیر می‌باشد. و آنها به نوبه خود، باید بر اساس لحاظ منافع تمام بخش‌های صنایع تولیدی، که این منطقه برای آنها سرچشمه منابع اولیه خام قابل توجهی از لحاظ حجم محسوب می‌شود، عمل نمایند.
این در حالی است که تمام طیف گسترده مشکلاتی، که درهنگام توسعه بخش نفت و گاز بوجود می‌آیند، باید به موقع و طی مراحل حل شوند- از لحظه آغاز فعالیت‌های اکتشاف زمین شناسی و اکتشاف ذخایر تا راه‌اندازی و بهره برداری از حوزه و ساخت تاسیسات فرآوری منابع هیدروکربنی. چنین استراتژی ممکن است با موفقیت در فرایند تشکیل خوشه‌های (مجتمع های) پتروشیمی بر اساس روش سیستماتیک تحقق یابد.
شرایط پیش نیاز برای این امر بطور واقعی در منطقه خزر وجود دارد، جایی که در آن، در درجه اول، حجم زیادی از ذخایر نفت و گاز وجود دارد، و در درجه دوم، در سال‌های اخیر ظرفیت‌هایی برای فرآوری و پالایش نفت و گاز راه اندازی شده اند،
ثالثا، به اندازه کافی زیرساخت ها توسعه یافته‌اند. همه اینها کمک به ساخت یک سیستم بزرگ بهم پیوسته برای مواد خام، منابع انسانی و مالی صنایع در محدوده مجتمع می‌کند، که از لحاظ جغرافیایی در چهار منطقه غربی واقع شده‌اند.
علاوه بر این، اجرای طرح مجتمع دقیقا در اینجا شرایط مورد نیاز را برای احیای چنین تاسیسات عظیم فراوری نفت و گاز و پتروشیمی را ایجاد می‌کند، مانند کارخانه تولید پلاستیک (شهر آکتاو)، شرکت سهامی تولید "پلی پروپیلن" و پالایشگاه (شهر آتیرائو)، و کارخانه‌های پالایش گاز نووااوزنسکی (Novouzensky) و ژاناژول (Zhanazhol GPP).
در این میان، مجتمع جدید پالایشگاه نفت بعنوان هسته مرکزی این مجتمع بشمار می‌آید، که در اطراف خود تولید محصولات مورد نیاز این تاسیسات را متمرکز کرده، و از لحاظ فن آوری قادر است از مواد خام نفت و گاز ورودی طیف وسیعی از محصولات جدید را بیرون دهد، که استفاده از آنها در فرایندهای بعدی اجازه می‌دهد انواع گسترده‌ای از محصولات با ارزش افزوده و قابل رقابت در بازارهای داخلی و خارجی را تولید نمایند.
نمونه این طرح باید اولین مجتمع پتروشیمی یکپارچه در منطقه آتیرائو (در نزدیکی بخش Karabatan) شود، که از مناطق صنعتی مرتبط ارگانیک تشکیل شده، و مواد خام اولیه برای آنها گاز دریافتی از حوزه‌های تنگیز و کاشاگان می‌باشد.
در آنها بتدریج تاسیسات تولیدی و زیرساختی مجتمع پتروشیمی برای تولید هیدروکربن‌های معطر (آروماتیک) مستقر خواهند شد.
در نزدیکی منطقه تولیدی " Tengizchevroil" ساخت واحد جدید تفکیک گاز پیش بینی شده است، در منطقه صنعتی شهر آتیرائو شرکت‌های جدید کسب و کار کوچک و متوسط مستقر می‌شوند، که تولید محصولات نوآورانه پتروشیمی با ارزش افزوده بالا را سازماندهی خواهند کرد.
در اینجا هم باید تولید واکنش دهنده‌های شیمیایی برای شرکت‌های پتروشیمی در نظر گرفته شود.
وظیفه اصلی مجتمع یکپارچه پتروشیمی، تولید مهمترین ترکیبات برای پتروشیمی، یعنی پلی اتیلن و پلی پروپیلن می باشد، که مواد خام برای تمام صنایع تولیدی جدید و موجود در این منطقه محسوب می‌شوند. این کار در نهایت اجازه می‌دهد پتروشیمی قزاقستان با سیستم جهانی تولید و بازاریابی ادغام شود.
لیکن، اگر به موضوع استفاده از ظرفیت‌های کشور از موضع دیگری و دقیقا، از موضع استفاده بهینه منابع طبیعی از جمله نفت و گاز پرداخته شود، آنگاه باید به موارد زیر اشاره نمود. تمام تلاش شرکت‌های نفتی، که در راستای اجرای پروژه‌های در ارتباط با آماده سازی برای راه‌اندازی و بهره برداری مستقیم از ذخایر نفت و گاز در قزاقستان سمت و سوق داده شده‌اند، عملا یک هدف - یعنی استخراج با شتاب سریع منابع هیدروکربنی را دنبال می‌کنند.
این کاملا طبیعی است، که در هنگام حل این مشکل، خارج از دایره منافع این شرکت‌های در حال توسعه حوزه‌های نفتی قرار می‌گیرد:
1. افزایش سطح استفاده منطقی از مواد خام استخراجی از طریق استفاده کامل از محصولات همراه و بازاریابی بعدی آنها، که می‌تواند بازده بالا در بهره برداری از ذخایر حوزه را تضمین نماید؛
2. طراحی توجیه‌های فنی- اقتصادی، که با راهکارهای بازاریابی و فروش ترکیبات شیمیایی جامد خارج شده بلامصرف، از جمله گوگرد بسیط، که در قلمرو مجاور با حوزه‌های استخراجی جمع می‌شوند، مرتبط می‌باشد؛
3. سازماندهی عرضه پایدار نفت خام به پالایشگاه‌های پتروشیمی قزاقستان با تامین حداقل 80 درصد مواد خام آنها؛
4. اجرای پروژه‌های ساخت شرکت‌های جدید فرآوری نفت و گاز و پتروشیمی، که بر استفاده یکپارچه از ذخایر مواد خام حوزه های دریایی متمرکز شده‌اند.
مشکل تشکیل مجتمع‌ها در صنعت نفت، در نیاز به ایجاد زنجیره‌های تولیدی مرتبط، از فعالیت‌های زمین شناسی و اکتشاف تا پالایش ترکیبات هیدروکربنی استخراجی و بازاریابی محصولات تجاری خلاصه می‌شود.
امکان واقعی شکلگیری مجتمع ها، که بر اساس استفاده از منابع نفت و گاز بنا نهاده می‌شوند، در مناطق غربی قزاقستان وجود دارد.
اولین مجتمع ممکن است با توجه به پتانسیل موجود صنعتی و علمی در منطقه آتیرائو تشکیل شده باشد. با لحاظ این مطلب که حوزه‌های نفتی و گازی در بخش قزاقستانی دریای خزر بزودی راه اندازی و به بهره برداری صنعتی خواهند رسید، باید در زمان مناسب اینجا زنجیره بخش‌های مرتبط و صنایع وابسته - استخراج نفت و گاز، پالایش و پتروشیمی نفت ایجاد شوند به طوری که نفت و گاز حوزه‌های جدید از همان سال‌های نخست تولید بطور موثر و جامع مورد استفاده قرار گیرند.
مجتمع دوم باید بر پایه ظرفیت‌های موجود مربوط به استخراج نفت (حوزه‌های" Mangistau" و "Buzachi" )، مربوط به فرآوری منابع هیدروکربنی (کارخانه تولید مواد پلاستیکی، پالایشگاه گاز قزاقستان، و در چشم انداز آتی – مجتمع پتروشیمی " Mangistau") شکل گیرد.
و مجتمع سوم باید بر اساس استفاده از میعانات گازی حوزه "Karachaganak"، و پس از آن، بر مواد اولیه خام، که در آینده از حوزه‌های جدید منطقه جنوب غربی قزاقستان – "Teplovsko"، "Tokarevskaya" و ساختارهای دیگر استخراج خواهند شد، متمرکز شود.
شکلگیری حداقل این سه مجتمع، که از ارتباطات مورد نیاز، چه از لحاظ استخراج و استفاده در فرآیندهای فرآوری مواد خام، و چه از لحاظ زیرساختی‌هایی که باید ساخته شوند، (ماشین سازی صنعت نفت، خدمات اجتماعی، خطوط حمل و نقل نفت، پشتیبانی علمی و فنی، و غیره) برخوردار می باشند، اجازه می‌دهند به تدریج اهداف یکپارچه در توسعه اجتماعی - اقتصادی مناطق محقق شوند.
توسعه صنایع زیرساختی فرآوری و پتروشیمی نفت، اولا، بخاطر افزایش نیازهای خود به منابع هیدروکربنی اولیه، و ثانیا، به دلیل این واقعیت که محصولات نهایی این صنایع - از مواد هیدروکربنی منفرد تا مواد پلیمری، یکی از اقلام سودآور صادراتی محسوب می‌شوند، که تقاضای رو به رشد آنها در بازار جهانی گواه این مطلب است، برای جمهوری قزاقستان لازم می‌باشد.
انتهای پیام/م
14:46 - 3 مهر 1391
2 بازنشر
2 بازدید
1 پاسخ