وقتی مرجع تقلید از روشنفکر دینی جلو میزند! / بازخوانی یک پارادوکس در پرونده مهریه
در ماجرای اخیر اصلاح قانون مهریه، شاهد جابجایی عجیب نقشها بودیم. در حالی که مراجع تقلید (مانند آیتالله سبحانی) و دستگاه قضا با استناد به «عقلانیت» و «مصلحت جامعه»، خواهان تغییر روش پرداخت از «عندالمطالبه» (فوری) به «عندالاستطاعه» (توانایی) برای حل معضل زندانیان هستند، محمد سروش محلاتیِ مدعی نواندیشی دینی، در قامت مخالف این اصلاح ظاهر شده است.این یادداشت به بررسی این تناقض میپردازد: چرا نویسنده کتاب «دین و دنیا» که در تئوری شعار میدهد «روشها قداست ندارد» و «باید احکام را با زمانه تطبیق داد»، حالا که نوبت به یک اصلاح واقعی و گرهگشا رسیده، با استدلالهای سنتی سینه چاکِ حفظِ یک روشِ ناکارآمد میشود؟تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر اینجا بخوانید.
استاندارد دوگانه در اصلاحطلبیاین پرونده، عیار «صداقت روششناختی» جریان مدعی نواندیشی دینی را آشکار میکند. اهمیت ماجرا در این است که نشان میدهد آیا موتور محرک اجتهاد این جریان، واقعاً «عقلانیت و حل مشکلات مردم» است یا «مخالفت سیاسی»؟وقتی یک متفکر، تغییرات ساختاری علیه حاکمیت را «عقلانی» میداند، اما اصلاحات قانونی توسط حاکمیت برای آزادی زندانیان را «تضییع حق» و «خلاف سنت» مینامد، نشاندهنده یک بحران روشی است. این رویکرد باعث میشود هزاران جوان به خاطر پاسکاری مشکلات به گردن «اقتصاد» و حفظ یک فرمول حقوقی غلط، در زندان بمانند.
کالبدشکافی سه خطای روشیاین یادداشت نشان میدهد که آقای محلاتی در دفاع از وضع موجود، دچار سه خطای بزرگ شده است:۱. پارادوکس مصلحت: در حالی که آیتالله سبحانی استدلال میکند «عقل» شرط غیرمقدور (پرداخت توسط ندار) را نمیپذیرد، آقای محلاتی به ظواهر متون فقهی (مانند شیخ انصاری) پناه میبرد.۲. فرار به اقتصاد: او میگوید مشکل از قانون نیست، از فقر است. این یک مغالطه برای فرار از اصلاح قانون است؛ زیرا تا درست شدن اقتصاد، نمیتوان تولید زندانی را تماشا کرد.۳. سپر حقوق زنان: دفاع از روشی (زندان) که پولی برای زن نمیشود، دفاع از حقوق زن نیست، بلکه دفاع از یک چرخه باطل انتقامگیری است.
سلسله نقدهای پروژه تنویراین یادداشت در ادامه بررسی تناقضات «نظر و عمل» در اندیشه سروش محلاتی منتشر میشود.تحلیل کامل، مستند و تفصیلی این موضوع را در مقاله جامع تنویر اینجا بخوانید.#سروش_محلاتی #مهریه #آیت_الله_سبحانی #عندالاستطاعه #تنویر #نقد_روششناختی
09:26 - 18 آذر 1404
1 واکنش
278 بازدید
