واکاوی کار فرهنگی؛ از«پیمانکاری دولتی» تا «جوشش مردمی»
✍️امیر عطاران - یک معلم ((کار فرهنگی ، کار مردمی است))این روزها که شاهد حضور چشمگیر و جوشش اراده مردم در صحنه‌های مختلف جامعه هستیم، فرصت مغتنمی است تا با بازنگری در فعالیت‌های فرهنگی، به مؤلفه‌ای حیاتی بپردازیم: «نظام‌بخشی به فعالیت‌های فرهنگی با رویکرد مردمی».این موضوع مهم و چالش‌انگیز، متأسفانه در سالهای اخیر کمتر مورد توجه قرار گرفت و همین بی‌توجهی و ضعف در حوزه‌ی مدیریت فرهنگی، آسیب‌های جدی و عمیقی را به فرهنگ عمومی جامعه وارد کرد. با واکاوی تاریخ انقلاب اسلامی، به‌وضوح درمی‌یابیم که پایه و اساس ایدئولوژی این نهضت، بر مبنای تفکری دینی، اعتقادی و راهبردی بنا شده است که در آن، «مردم» ستون مستحکم نظام محسوب می‌شوند.این انقلاب، ثمره پرورش‌یافتگانِ پایگاه‌های اصیلِ عبادی و اجتماعی همچون مساجد، هیئات و کانونهای فرهنگی است؛ توده‌های مردم که اگر از دل این سنگرها برنمی‌خاستند، جریان انقلاب با کندی و توقف مواجه می‌شد.در منطق انقلاب، مردم نه «سیاهی‌لشکر» و عناصری منفعل، بلکه بازیگران اصلی و سازندگان پیروزی بودند که آگاهانه جریان مبارزه با نظام استعماری را به راه انداختند. از این رو، تداوم این مسیر نیز تنها با مشارکت فعالانه و هوشمندانه مردم میسر خواهد بود.حقیقتِ «مدیریت فرهنگی» چیزی جز فراهم کردن بستر برای حضور پرشور و باشعور مردم در صحنه فعالیت‌های اجتماعی نیست؛ حضوری که عالی‌ترین پشتیبان آرمانهای انقلاب است. باید دانست که بدون تکیه بر ظرفیت‌های مردمی، فرهنگ نه‌تنها «مردمی» نمی‌شود، بلکه به امری «دستوری و نمایشی» تقلیل می‌یابد که به صورت «پیمانکاری» بر دوش ارگان‌های دولتی سنگینی می‌کند.
مردمی‌سازیِ فعالیت‌ها، یک ضرورتِ فرهنگی، تشکیلاتی و امری اجتناب‌ناپذیر است و اگر نسبت به نخبگان، فعالان فرهنگی، مؤسسات خودجوش، کانونهای مذهبی، مدارس و مساجد بی‌توجهی شود و توانمندیِ آن‌ها در ارتقای فرهنگ نادیده گرفته شود، فرهنگ از ماهیت اصیل خود خارج شده و به ساختاری صلب و دولتی تغییر شکل می‌دهد. نتیجه چنین رویکردی، نه‌تنها بروز چالش‌های عمیق در رفتارهای اجتماعی، بلکه ایجاد گسست و شکافی جبران‌ناپذیر میان حاکمیت و بدنه فرهنگی جامعه خواهد بود.امید است با درس‌آموزی از وقایع اخیر، در جهت ترمیم نظام فکری و مدیریت فرهنگی و همچنین انتقال صحیح آرمانهای انقلاب به نسل‌های آینده، گامی مؤثر در مسیر «مردمی‌سازی» تمام حوزه‌های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی برداشته شود.
13:15 - 1 مرداد 1405
12٫1k بازدید