نه جنگِ مطلق، نه مذاکراتِ مطلق
✍موسی آقایاریدر فضای پرالتهاب سیاست و روابط بینالملل، جوامع و دولت ها همچون تا حدی جامعه ما در دام دو نگاه افراطی گرفتار می شوند؛ گروهی جنگ را تنها راه حل مشکلات می دانند و گروهی دیگر مذاکره را یگانه نسخه نجات بخش معرفی میکنند. حال آنکه تجربه تاریخی و منطق سیاسی نشان می دهد هیچ یک از این دو رویکرد، به صورت مطلق، قادر به تأمین منافع ملی و تضمین امنیت پایدار نیست. از همین رو، گزاره نه جنگِ مطلق، نه مذاکراتِ مطلق را می توان تجلی عقلانیت راهبردی و واقع گرایی سیاسی دانستجنگ، هرچند در برخی شرایط به عنوان آخرین ابزار دفاع از استقلال، حاکمیت و امنیت ملی مطرح می شود، اما همواره با هزینه های سنگین انسانی، اقتصادی و اجتماعی همراه است. حتی پیروزی های نظامی نیز لزوما به معنای تحقق صلح پایدار یا حل ریشهای بحران ها نیست. از این رو، جنگ نباید به یک هدف یا راهبرد دائمی تبدیل شود؛ بلکه صرفا ابزاری استثنایی در شرایط خاص و اجتناب ناپذیر.در مقابل، مذاکره نیز اگرچه یکی از مهمترین ابزارهای حل اختلافات و مدیریت بحران ها به شمار می رود، اما هنگامی مؤثر خواهد بود که بر پایه احترام متقابل، توازن نسبی قدرت و اراده واقعی طرفین برای دستیابی به توافق شکل گیرد. مذاکره بدون پشتوانه قدرت و بدون ضمانت اجرا، به اتلاف زمان، افزایش فشارها و حتی تضعیف موقعیت ملی منجر شود. بنابراین، همان گونه که جنگ نباید مطلق انگارانه تقدیس شود، مذاکره نیز نباید به یک اصل غیرقابل نقد و همیشگی تبدیل گردد.
اصل اساسی در سیاست ورزی خردمندانه، ایجاد توازن میان قدرت و دیپلماسی است. کشوری موفق خواهد بود که از یک سو توان دفاعی و بازدارندگی خود را حفظ کند و از سوی دیگر، مسیرهای گفتگو و تعامل را برای کاهش تنش ها و تأمین منافع ملی باز نگه دارد. قدرت، پشتوانه دیپلماسی است و دیپلماسی، مکمل قدرت؛ هر یک بدون دیگری ناقص و کم اثر خواهد بود.بر این اساس، شعار نه جنگِ مطلق ، نه مذاکراتِ مطلق در حقیقت دعوت به عبور از هیجان زدگی و مطلق نگری و حرکت به سوی عقلانیت، تدبیر و واقع بینی است. در این نگاه، نه جنگ ارزش ذاتی دارد و نه مذاکره؛ بلکه ارزش هر دو در میزان موفقیت آن ها در حفظ امنیت، عزت، استقلال و منافع ملی سنجیده می شود. پس بنابراین، سیاست خردمندانه آن است که نه در برابر تهدیدهای آمریکا و اسرائیل منفعل باشیم و نه در برابر فرصت های گفتگو بی اعتنا. هنر حکمرانی و مدیریت راهبردی در تشخیص زمان مقاومت و زمان مذاکره نهفته است؛ زیرا هدف نهایی، نه جنگ است و نه مذاکره، بلکه تأمین مصالح عالی کشور و آیندهای امن و باثبات برای ایران عزیز است.
07:51 - 4 تیر 1405
22٫6k بازدید
