عیار بندگی در هنگامهی پیروزی؛ «آفات فتح» از منظر قرآن کریم
✍️حسین انجدانیتاریخ جوامع و نهضتها، گواهی بر این حقیقت تلخ است که بسیاری از جبهههای حق، نه در کوران سخت نبرد، بلکه در سپیدهدم پیروزی و در فراغ بال پس از فتح، دچار فروپاشی شدهاند. «فتح» علیرغم شیرینی بیمثالش، حامل بذرهای خطرناکی است که اگر با پادزهر معنویت و بصیرت مهار نشوند، نهتنها دستاوردهای میدان را بر باد میدهند، بلکه پیروزمندان را به ورطهی سقوط میکشانند. قرآن کریم، به عنوان برترین و بهترین نقشهی راه مجاهدان، در سورهی مبارکهی انفال (آیات ۴۵ تا ۴۷)، دقیقترین توصیهها را برای لشکر فاتح و "انسان در تراز پیروزی" بیان فرموده است. این آیات، منشوری است برای ما که امروز در پیچ تاریخی منطقه و در آستانهی فتوحات بزرگ ایستادهایم.نخستین فرمان الهی در مواجهه با دشمن، «ثباتقدم» است: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا». در دنیای سیاست و نظامیگری، «ثبات» تنها به معنای فرار نکردن از تیررس دشمن نیست؛ بلکه به معنای متزلزل نشدن اراده در برابر فشارهای سنگین دیپلماتیک و رسانهای است. اما این پایداری فیزیکی و سیاسی، منبعی میخواهد و آن «ذکر کثیر» است: «وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ». مجاهد فاتح، کسی است که در اوج غرش موشکها و در داغترین میزهای مذاکره، حضور پروردگار را از یاد نمیبرد. ذکر خدا، مانع از آن میشود که ابزارهای مادی (سلاح و سیاست)، چشم بصیرت ما را کور کند. رستگاری (فلاح)، نه در صرف پیروزی نظامی، بلکه در گره خوردن «ثبات» با «ذکر» نهفته است.
آفت بزرگ لشکرهای فاتح، «دچار شدن به تفرقه» بر سر غنیمت یا چگونگی ادارهی پیروزی است. قرآن با قاطعیت دستور میدهد: «وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ». نزاع و درگیری درونی، به سرعت «فشل» و سستی درپی دارد. نکتهی ظریف قرآن در تعبیر «تَذْهَبَ رِيحُكُمْ» نهفته است. «ریح» به معنای باد، وزش و در معنای کنایی، همان «ابهت و شوکت» است. اگر در جبههی حق، صداهای گوناگون و متناقض شنیده شود و انسجام فرماندهی زیر سؤال برود، آن «هیبت رعبآوری» که بر دل دشمن سایه انداخته بود، از میان میرود. صبر و شکیبایی در برابر ناملایمات داخلی و اطاعت از ولیّ خدا، تضمینکنندهیِ ماندگاری این شوکت است؛ چرا که: «إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ».خطرناکترین آفات، «آفت اخلاقی» است. لشکری که احساس کند «خودش» به تنهایی فتح را رقم زده، در دامن شیطان سقوط کرده است. قرآن کریم به ما هشدار میدهد که مانند مشرکان مکه در جنگ بدر نباشیم: «وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ بَطَرًا وَرِئَاءَ النَّاسِ». آنها با مستی قدرت (بَطَر) و برای خودنمایی (رئاء) بیرون آمدند تا چشم جهانیان را خیره کنند، اما در نهایت ذوب شدند. فاتح حقیقی، در لحظهی پیروزی، سر به آستان بندگی میساید. غرور به قدرت و عُجب به توانمندیهای نظامی، آغاز کور شدن در مسیر نصرتهای الهی است. ما باید مراقب باشیم که در روایتگری فتوحات، جلال خداوند را فدای جلال خود نکنیم. اگر پیروزی ما را به سمت خودنمایی و «صدِّ سبیلِ الله» ببرد، تفاوتی با گردنکشان تاریخ نخواهیم داشت.
لذا امروز که جبههی مقاومت درحال تحمیل ارادهی خود بر نظم کهنه است، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی این منشور اخلاقی هستیم. سرداران ما در میدان و دیپلماتهای ما در اسلامآباد، باید بدانند که «ثبات قدم»، «هماهنگی حداکثری حول محور ولایت» و «پرهیز از غرور»، سه ضلع اصلی صیانت از خون شهداست. پیروزی نهایی از آن کسانی است که حتی در اوج قدرت، خود را محتاج هدایت الهی میبینند و اجازه نمیدهند «هواهای نفسانی»، شوکت اسلام را خدشهدار کند. ما با تکیه بر این آیات، به سوی افقهای روشن نظم نوین گام برمیداریم.
18:41 - 27 فروردین 1405
57.5k Views