اگر آمریکا وجود نداشت دیپلماسی ما چگونه بود؟ اگر آمریکا نبود قطعاً سازمان ملل، تحریم، جنگ و ... نبود اما جنگ برای قدرت بیشتر بود شاید هم نبود قدرت توزیع می شد؛ سال گذشته نخستوزیر کانادا، صحبت بسیار مهمی انجام داد: که امریکا دیگر یگانه نیست. جهان میتواند بدون امریکا ادامه دهد.إظهار هذا الموضوع
الهیات جنگ و نفی فاعلیت مستقل
✍️حسین انجدانیریاضیات جنگ میگوید: نیروی انسانی متخصص، معادلات میدان را تغییر میدهد. در این منطق، هرچه آموزش، سازماندهی، مهارت عملیاتی و سرعت تصمیمگیری بیشتر باشد، امکان پیروزی نیز بالاتر میرود. این گزاره از حیث تدبیر ظاهری درست است، اما اگر در همان سطح بماند، حقیقت جنگ را بهتمامی توضیح نداده است. الهیات جنگ، از افقی عمیقتر سخن میگوید؛ افقی که در آن، انسان در میدان حاضر است، اما فاعل مستقل مطلق نیست. قرآن این حقیقت را در آیهای بنیادین در سورهی مبارکهی انفال بیان میکند: «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَٰكِنَّ ٱللَّهَ رَمَىٰ». شما نکشتید، بلکه خدا کشت؛ و تو نیفکندی آنگاه که افکندی، بلکه خدا افکند.
این آیه یکی از عمیقترین آیات در فهم نسبت انسان و قدرت الهی است. معنای آن این نیست که انسان در میدان بینقش است یا مسئولیتی ندارد؛ برعکس، انسان باید عمل کند، بجنگد، تدبیر کند و مسئولانه وارد صحنه شود. اما قرآن میخواهد توهم استقلال را از او بگیرد. انسان، فاعل بالذات نیست؛ او مجرای تحقق ارادهای برتر است. همین تمایز، مرز میان نگاه توحیدی و نگاه صرفاً مادی به جنگ است. در نگاه مادی، نتیجه فقط محصول توان انسانی است؛ در نگاه قرآنی، توان انسانی شرط لازم است، اما شرط کافی نیست. اثر نهایی، در دایره اذن الهی معنا پیدا میکند. از اینجا روشن میشود که الهیات جنگ، اسباب را نفی نمیکند؛ بلکه اسباب را در جای درست خود مینشاند. مؤمن باید نیروی انسانی تربیت کند، مهارت بیاموزد، نظم ایجاد کند و در میدان آماده باشد. اما در عین حال باید بداند که این ابزارها، خود سرچشمه اثر نیستند. اگر انسان همه چیز را به خود نسبت دهد، دچار غرور میشود؛ و اگر همه چیز را به اسباب تقلیل دهد، در برابر ضعف ظاهری مأیوس میگردد. قرآن میخواهد این دو آفت را درمان کند: نه غرور قدرت و نه یأس ناتوانی.
آیه ۱۷ سورهی مبارکهی انفال دقیقاً همین معنا را میسازد. ظاهر فعل به نبیّاکرم صلیاللهعلیهوآله نسبت داده شده است: «تو افکندی». اما بلافاصله، نسبت نهایی از انسان برداشته میشود: «بلکه خدا افکند». یعنی کنش انسانی واقعی است، اما اثر تعیینکننده از آن خداست. این همان نکتهای است که در الهیات جنگ، انسان را از خودبسندگی بیرون میآورد. او میفهمد که در میدان، تنها با ابزار و تخصص پیش نمیرود؛ بلکه با اتصال به حقیقت، نیت، و اراده الهی معنا مییابد. این نگاه، مسئولیت انسان را کم نمیکند؛ بلکه آن را سنگینتر میسازد. چون اگر انسان خود را صرفاً عامل فنی نداند، باید مراقب جهت، نیت و صدق عملش باشد. در الهیات جنگ، موفقیت فنی بدون حقانیت مسیر، کافی نیست. چهبسا کسی در ظاهر از نظر نظامی موفق شود، اما چون از مدار حق جداست، در حقیقت شکست خورده باشد. و چهبسا جمعی اندک، با نیتی خالص و اتکایی درست، اثرهایی پدید آورند که از محاسبات ظاهری فراتر رود. كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذْنِ اللَّه
این آیهی شریفه همچنین معنای شهادت و پیروزی را بازتعریف میکند. در منطق صرفا مادی، پیروزی یعنی غلبهی ظاهری و شکست یعنی از دست دادن میدان. اما در الهیات جنگ، معیار بالاتر است. ممکن است ظاهراً کسی از میان برود، اما از او جریانی از معنا، حیات و بیداری زاده شود که از بسیاری پیروزیهای نظامی ماندگارتر است؛ قیام سیدالشهداء علیهالسلام و شهادت آن حضرت با اصحاب و اولادش مصداق بارز این سخن است. از اینرو، جنگ در قرآن کریم فقط جنگ ابزارها نیست؛ جنگ ارادهها، نیتها و نسبتها با خداست. پس اگر ریاضیات جنگ میگوید نیروی انسانی متخصص، معادله را عوض میکند، الهیات جنگ میگوید: نیروی انسانی هرچه هم کارآمد باشد، تنها زمانی در مدار اثر حقیقی قرار میگیرد که به خدا متصل باشد. انسان واسطه است، نه مبدأ مستقل. دست او در کار است، اما قدرت نهایی از آن خداست. همین فهم، مؤمن را هم از غرور پیروزی حفظ میکند و هم از وحشت شکست. او میداند که در میدان، همه چیز به ید و قدرت الهی بسته است، و انسانها واسطههایی در مسیر تحقق اراده اویند. لذا تخصص و تدبیر لازماند، اما کافی نیستند. اثر، در نهایت، از آن خداست. و این، پاسخ عمیق قرآن به ریاضیات صرف جنگ است.ادامه دارد...
21:51 - 13 إبريل 2026
1 الإجابة
@arsam_javaherian14 إبريل 2026تعليقًا على
