ارزیابی ریسک در سناریوی تنگه هرمز
✍️سعید سپاهی تحلیل امنیتیسناریوی مطرح شده برای عملیات محدود علیه جزایر ایرانی در تنگه هرمز، مبتنی بر یک خطای محاسباتی در دکترین بازدارندگی است. طراحان این عملیات در تلاشند تا با تعریف یک درگیری کنترلشده، ایران را در میدانی وارد کنند که موازنه قوا به نفع تواناییهای تکنولوژیک و کلاسیک آنهاست با این حال، این سناریو سه متغیر کلیدی را نادیده میگیرد که پتانسیل آن را دارد تا «ماتریس تهدید» را به طور کامل معکوس کرده و ابتکار عمل را به ایران واگذار کند.۱. آسیبپذیری «مرکز ثقل داخلی»: هرگونه عملیات نظامی که تمامیت ارضی ایران را هدف قرار دهد، به طور خودکار «جبهه داخلی» را به عنوان یک مرکز ثقل استراتژیک فعال و مستحکم میکند. این انسجام، آسیبپذیری اصلی ایران در برابر یک جنگ فرسایشی بلندمدت را پوشش داده و ظرفیت بسیج نیرو و تابآوری ملی را به شکل تصاعدی افزایش میدهد. این امر، محاسبات دشمن برای بهرهبرداری از فشارهای اجتماعی-اقتصادی را از درجه اعتبار ساقط میکند.۲. فعالسازی دکترین «انکار منطقه»: پیچیدگی جغرافیایی خلیج فارس، بستر ایدهآل برای دکترین نبرد نامتقارن ایران است. اجرای سناریوی اشغال یا محاصره، نیروهای آمریکایی را از وضعیت حفاظتشده در پایگاههای دوردست، به موقعیت آسیبپذیر در یک «میدان کشتار»تحت اشراف کامل اطلاعاتی و آتشباری ایران منتقل میکند. این تغییر وضعیت، فرصتی بینظیر برای وارد آوردن تلفات انسانی گسترده (اسیرگیری و انهدام نیرو) فراهم میآورد که در شرایط فعلی به دلیل فاصله عملیاتی، برای ایران دشوار است.
۳. گسترش افقی نبرد و حذف «مناطق امن»: این سناریو، مشروعیت لازم برای شکستن قواعد درگیری و گسترش افقی آن به زیرساختهای حیاتی کشورهای متخاصم را به ایران اعطا میکند. هدف قرار دادن نقاط استراتژیک اقتصادی و صنعتی مانند رأسالخیمه و دیگر هابهای لجستیکی، صرفاً یک اقدام تلافیجویانه نیست، بلکه یک استراتژی برای فلج کردن توان پشتیبانی دشمن و افزایش تصاعدی هزینه جنگ برای متحدان منطقهای آمریکاست. این اقدام، مفهوم «منطقه امن» را برای هر کشور مشارکتکننده در تجاوز از بین برده و اتحاد شکننده آنها را فوراً فرو میپاشد. ارزیابی نهایی:عملیات محدود در تنگه هرمز، یک تله تاکتیکی برای ایران نیست؛ بلکه یک گشایش استراتژیک است که به ایران اجازه میدهد از لاک بازدارندگی دفاعی خارج شده و با استفاده از سه اهرم فوق، موازنه امنیتی منطقه را به شکلی برگشتناپذیر به نفع خود تغییر دهد ریسک اصلی این سناریو متوجه ایران نیست، بلکه متوجه پایداری حضور نظامی آمریکا و بقای رژیمهای متحد آن در منطقه است.
01:23 - 22 مارس 2026
