ماهیت جنگ با ایران؛ از دفاع مقدس ملی تا دفاع امت اسلامی
✍️دکتر مرتضی امیری نژادسیاست خارجی ایالات متحده آمریکا در قبال دولتهایی که آنها را «دشمن» یا «تهدید» تعریف میکند، غالباً در یک سهگانه راهبردی قابل تحلیل است: تحمیل تسلیم یا تجزیه، مذاکره هدایتشده و در نهایت جنگ مستقیم یا نیابتی. این سه روش نه جدا از هم، بلکه در یک طیف و گاه بهصورت ترکیبی بهکار گرفته میشوند تا نظم مطلوب واشنگتن را تحمیل کنند.❇️ ۱. تسلیم و تجزیه؛ مهندسی فروپاشی از دروندر این الگو، هدف اصلی تغییر رفتار یا ساختار سیاسی یک کشور بدون ورود به جنگ پرهزینه است. ابزارها شامل تحریمهای فلجکننده، فشار اقتصادی حداکثری، جنگ رسانهای، حمایت از اپوزیسیون و گاه دامنزدن به شکافهای قومی–سیاسی است. نمونههایی چون فروپاشی ساختاری در یوگسلاوی یا بیثباتسازی در لیبی پس از مداخله غرب، در ادبیات انتقادی بهعنوان الگوی «تجزیه از درون» تحلیل میشوند. در این چارچوب، «تسلیم» به معنای پذیرش نظم مطلوب واشنگتن است؛ حتی اگر به قیمت تضعیف حاکمیت ملی و تجزیه کشور تمام شود. اما در مورد ایران، تابآوری ملت و هوشمندی نظام، این سناریو را ناکام گذاشته است.
❇️ ۲. مذاکره؛ دیپلماسی مشروط و ابزار فشارمذاکره در منطق آمریکا غالباً ادامه جنگ با ابزار سیاسی است. گفتگو زمانی فعال میشود که طرف مقابل تحت فشار اقتصادی یا امنیتی قرار گرفته و آماده امتیازدهی باشد. توافقهایی نظیر برجام نشان داد که مذاکره میتواند همزمان میدان چانهزنی و میدان رقابت روایتها باشد. در این رویکرد، میز مذاکره نه پایان تقابل، بلکه شکلی از مدیریت آن است؛ امتیاز در برابر امتیاز، زیر سایه تهدید بازگشت فشار. اما وقتی طرف مقابل، مذاکره را نه برای تسلیم، بلکه برای رفع ظلم و احقاق حق میبیند، این ابزار نیز کارایی خود را از دست میدهد.❇️ ۳. جنگ؛ آخرین یا پرهزینهترین گزینهوقتی دو مسیر پیشین به نتیجه مطلوب نرسد یا محاسبه هزینه–فایده اجازه دهد، گزینه نظامی فعال میشود؛ چه بهصورت تهاجم مستقیم، چه در قالب جنگهای نیابتی و ائتلافی. جنگ برای واشنگتن ابزاری جهت بازطراحی موازنه قواست، اما تجربههای دو دهه اخیر نشان داده که هزینههای انسانی، مالی و اعتباری آن میتواند سنگین و فرسایشی باشد. امروز ما شاهد گذار از جنگ کلاسیک به جنگ ترکیبی هستیم؛ جنگی که در آن دشمن با ترور شخصیتها و شهادت رهبران، تلاش دارد اراده ملت را بشکند.❇️ نتیجهگیری راهبردی: امت اسلامی در برابر ائتلاف استکباراین سهگانه را باید در چارچوب «مدیریت تهدید» فهم کرد: فشار برای تسلیم با هدف تغییر رفتار، مذاکره برای تثبیت دستاورد فشار و جنگ برای تحمیل نتیجه نهایی. با این حال، تحولات نظام بینالملل و ظهور قدرتهای جدید، کارآمدی این الگو را با چالش مواجه کرده است.
در جهانی چندقطبی، هزینههای جنگ افزایش یافته، تابآوری اقتصادی کشورها بیشتر شده و افکار عمومی جهانی نسبت به مداخلات نظامی حساستر است. مهمتر از همه، ماهیت جنگ با ایران تغییر کرده است، این جنگ دیگر «دفاع مقدس ملی» نیست که تنها مرزهای جغرافیایی ایران را هدف بگیرد؛ بلکه به «دفاع امت اسلامی» تبدیل شده است. شهادت رهبر فرزانه انقلاب، حضرت آیتالله خامنهای (ره)، و حملات موشکی به عمق سرزمینهای اشغالی، نشان داد که ملت ایران و محور مقاومت، دیگر بازیگر منفعل در این سهگانه نیستند.آینده این سهگانه بیش از گذشته به «قدرت نرم»، ائتلافسازی مستقل و رقابتهای فناورانه گره خورده است. اکنون با وحدت و هوشیاری امت اسلامی، توازن قوا به نهایی تغییر کرده و پیروزی نهایی، نزدیکتر از همیشه به نظر میرسد.
00:35 - 18 اسفند 1404