شوراها مانند تيغ دو لبه عمل مي كنند
خبرگزاري فارس - گروه اجتماعي :شوراها به عنوان يكي از نهادهاي موثر در جامعه مدني در جلب مشاركت اجتماعي و توسعه كشور مانند يك تيغ دو لبه ، مي توانند هم عامل مشاركت دهنده و هم مانعي براي حضور مردم باشند.
براي بررسي نقش شوراها در جلب مشاركت اجتماعي و تاثير جناح ها در افزايش يا كاهش مشاركت مردم ،به سراغ چند نفر از كارشناسان رفتيم و نظر آنان را دراين زمينه جويا شديم :
علي رضا شايان مهر جامعه شناس و استاد دانشگاه آزاد اسلامي در رابطه با نقش شوراها در جلب مشاركت اجتماعي معتقد است : شوراها مانند يك تيغ دو لبه عمل مي كنند كه مي توانند هم عامل مشاركت دهنده و مانعي براي حضور مردم باشند. شورا به تنهايي خود عامل تقويت براي مشاركت مردم نيست، بلكه نحوه نگاه و نوع كاربردي كه از شوراها مي شود، مي تواند عملكرد شوراها را مثبت يا منفي كند كه در اساس شوراها در ساختار سياسي براي مشاركت مردم براي اداره امور طراحي شده اند.
محمد عليي جامعه شناس و استاد دانشگاه امام حسين (ع) شوراها و مشاركت مردم را دو طرف يك معادله توصيف مي كند و مي گويد : هر چه تناسخ ميان اين دو بيشتر باشد مشاركت افزايش مي يابد و انتقال نظرات در تصميم گيري ها ميسرتر مي شود.
او ادامه داد : در فرايند توسعه به ويژه در حالت اجتماعي اگر از بالا به پايين و شكل دستوري داشته باشد تداوم مشاركت در روند توسعه كاهش مي يابد اما انتقال افكار و نظرات از طريق شوراها مي تواند مشاركت را افراد را جلب كند.
يدالله اسلامي نماينده سابق مجلس شوراي اسلامي در اين رابطه مي گويد : مجراي قانوني واگذاري كار به مردم شوراها هستند و طبيعي است كه آشنا شدن با تنگناها ، مطالبات ، فرصت هاي مهم براي حل معضلات و سپرده شدن به مردم به صورت واقعي از پيامدهاي شوراها است كه فرهنگ سازي و نهادينه كردن شورا ها به عنوان يك امر مهم در راستاي توسعه كشور بايد مورد توجه قرار گيرد.
شايان مهر ارزيابي در مورد نحوه عملكرد شوراها و تاثير جناح گرايي ها مي گويد : شوراها در جهان سابقه طولاني دارند ، اين گونه نيست كه بگوييم در هيچ جا تجربه نشده اند و حالا براي اولين بار در ايران تجربه شده و اشكالاتي نيز دارند.
اين جامعه شناس تصريح كرد : شوراها در شهرستان ها و شهرهاي بزرگ و تهران بيشتر بعنوان ابزار حزبي و در راستاي معاملات اقتصادي و سياسي عمل كرده اند و هيچ گام موفقي در زمينه خواسته ها و مطالبات اجتماعي بر نداشته اند.
شايان مهر افزود : شوراها در اولين دور انتخابات بيشتر در جهت اهداف جبهه دوم خرداد عمل كردند و ديدم كه اين جناح نيز با وجود متهم كردن جناح مقابلش به بهره برداري از امكانات ، خودش هم مي تواند از شوراها رانت خواري و بهره برداري كند.
اين جامعه شناس با تاييد سياست چند جانبه گرايانه حكومت ايران گفت : چند جانبه گرايي زمينه را براي حضور نخبگان فراهم مي كند اما زماني اين چند جانبه گرايي توسط جناح ها و نهادهاي مختلف به سمت تمركز گرايي سوق مي يابد خود استبداد آفرين مي شود در حالي كه مي توان به سمت نخبه گرايي كه در حاضر متوقف شده حركت كرد.
اسلامي عضو مجمع نمايندگان ادوار مجلس شوراي اسلامي در پاسخ به اين سوال مي گويد : وقتي مي خواهيم به سمت يك فضاي آزاد حركت كنيم هم جامعه و هم كساني كه مي خواهند داخل نهادها فعاليت كنند ، بايد نسبت به نقشي كه مي خواهند ايفا كنند آگاهي پيدا كنند تا بتوانند در عمل به مطالبات ،متناسب با توانمندي ها با قدرت قانوني اشان پاسخ بدهند كه براي رسيدن به اين هدف به علت وجود تنگناها و محدوديت ها بايد راه طولاني طي كنيم.
او ادامه داد : حتي نهادهايي همچون مجلس به عنوان نهاد اصلي قانون گذاري با توجه به برخي ديدگاه هايي كه وجود دارد در تنگناها قرار مي گيرد و نمي توانند به تمام مطالبات پاسخ بدهد.
عليي در مورد تاثير جناح ها در عملكرد شوراها معتقد است : جناح گرايي در كل و در برخي مسايل به طور اخص در عملكرد شوراها تاثير دارند. جناح ها مي توانند با همسو كردن عملكردشان در راستاي منافع ملي و محوريت قرار دادن آن در برابر ساير اهداف جناحي و فرعي قلمداد كردن آن ها در راستاي دستيابي به منافع مشترك ملي همگام با هم گام بردارند.
او تصريح كرد : اما اگر جناح ها منافع خودشان را مقدم بر منافع مردم بدانند نتيجه اي جز آنچه كه امروز در كشور شاهد آن هستيم نخواهد داشت.
اين جامعه شناس عملكر د ضعيف شوراها را عاملي تاريخي ذكر مي كند و مي گويد : با وجود مطرح شدن شوراها و مشاركت در اعتقادات مذهبي امان باز دريافت درستي از اين قضيه وجود ندارد و افراد ميل بيشتري به فعاليت هاي انفرادي دارند كه اين ريشه تاريخي دارد.
او تاكيد كرد : روحيه فرد گرايي نمي تواند عاملي باشد كه ما نهاد مشورتي و شورايي نداشته باشيم و لازم است كه آنها را تقويت كنيم تا جامعه و مردم با اصلاح ديدگاهشان دريافت هاي مثبت تري نسبت به شورا و مشاركت پيدا كنند.
علي عليي ادامه داد : كمي ظريفيت در پذيرش نظرا ت ديگران ، درگيري لفظي و فكري و نهايتا جدايي و عدم اعتقاد به اجماع و مشاركت در كنار مسائل سياسي و جناح گرايي ها از عمده دلايل موثر بر عملكرد ضعيف شوراها مي توان ياد كرد.
كارشناسان در مورد كاهش آمار شركت كنندگان در ثبت نام كانديداها به ويژه نقش كمرنگ نخبگان مي گويند : تا زماني كه ما در مسائل سياسي، علمي و كارشناسي عمل نكنيم و صرفا به شكل تبليغاتي عمل كنيم طبيعي است كه خيلي از نخبگان جامعه نمي توانند در جامعه حضور پيدا كنند.
شايان مهر با بيان اين مطلب افزود : در كشور هاي جهان سوم بر چسب زني و تهمت زني بسيار رايج است كه اين امر را در صحنه سياسي كشور خيلي راحت مي توان مشاهده كرد كه چگونه عده اي از افراد بزرگ مي شوند و عده اي ديگر كوچك كه اين نحوه كار به سود مردم تمام نخواهد شد.
نويسنده كتاب دائره المعارف تطبيقي تصريح كرد : با توجه به وضعيت موجود فكر مي كنم روشنفكران قدري دلسرد و دلزده شده اند و حتي نگاه هاي دقيق رفرميستي در شوراهاي دور اول ر ا هم تاييد نمي كنند و فكر مي كنم انتخابات با استقبال چنداني روبرو نشود ولي كساني كه توانسته اند در دور اول بهره برداري كنند در اين دور نيز مي توانند از اين موقعيت استفاده كنند.
شايان مهر علت اين امر را حضور مردم بر پاي صندوق برپايه احساسات عنوان كرد و گفت : راي هاي ما در صندوق ها عمدتا بر مبناي محاسبات دقيق علمي ، اقتصادي و سياسي نيست و بيشتر بر پايه احساساتمان است كه بر اين مبنا مي توان اشتباه يا درست عمل كرد.
اسلامي ،عضو مجمع نمايندگان ادوار مجلس نيز با مثبت ارزيابي كردن عملكرد شوراها تاكيد كرد : با يك بررسي اجمالي نمي توان گفت كه ثبت نام كنندگان كم بوده اند و اختلافات شوراي شهر تهران و شهرداري را نيز نمي توان مبناي محاسبه قرار داد.
اسلامي، تصريح كرد : به نظر من حتي اين اختلافات نشان دهنده اين است كه شوراها مي توانند مانع بروز يك سري از اشكالات و ايرادات شوند و اختلافات شوراهايي همچون شوراي شهر تهران باعث توجه بخش عمده مردم به نقش شوراها در مسايل اجتماعي و اقتصادي و شهري مي شود.
او افزود : نوع تبليغ و اطلاع رساني توسط رسانه ها به خصوص صدا و سيما و عملكرد ضعيف آن ها و تبديل نشدن شورا به نهاد واقعي و ساير مسائل ديگر مي تواند در كاهش تعداد ثبت نام كنندگان موثر باشد.
اسلامي در مورد نحوه فعال شدن حضور مردم در انتخابات شوراها گفت : اجراي قانون شوراها به طور تام ، اعطاء نقش واقعي به شوراها ، به رسميت شناختن مشاركت واقعي مردم ، ايجاد نكردن مانع در راه مشاركت عمومي ، همسو كردن فعاليت نهادهاي موازي از جمله راه كارهاي پررنگ كردن حضور مردم در عرصه انتخابات است
12:51 - 23 دی 1381
1 بازدید
1 پاسخ