مهمترین دژ باستانی خاورمیانه در اسارت اسرائیل
لبنان همانند ایران برای حفاظت از آثار تاریخی خود در جنگ، نشان سپر آبی را بر بناهای ارزشمند نصب کرده بود؛ اما اسرائیل این بار نیز به قلعه تاریخی شقیف که مهمترین دژ خاورمیانه است، رحم نکرد.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس: جنگ تنها جان انسانها را نمیگیرد؛ گاهی حافظه تاریخی ملتها را نیز هدف قرار میدهد. در تازهترین نمونه، ارتش اسرائیل روز یکشنبه اعلام کرد که کنترل قلعه تاریخی شقیف (بلفورت) در جنوب لبنان را در اختیار گرفته است.همزمان با انتشار این خبر، غسان سلامه وزیر فرهنگ لبنان هشدار داد که قلعه شقیف مستقیماً هدف قرار گرفته و آثار تاریخی جنوب لبنان در معرض تهدیدی جدی قرار دارند. هشدار او تنها درباره یک ساختمان سنگی نیست؛ بلکه درباره بخشی از حافظه تاریخی منطقه است که قرنها جنگ، حکومتها و تحولات سیاسی را از سر گذرانده و همچنان پابرجا مانده است.قلعه شقیف بر فراز صخرهای مشرف به دره لیتانی ساخته شده و از ارتفاعی حدود ۷۰۰ متر بر بخش وسیعی از جنوب لبنان و شمال فلسطین اشراف دارد. همین موقعیت استثنایی باعث شده است که این دژ در طول قرنها هم ارزش تاریخی و هم اهمیت نظامی خود را حفظ کند. مرکز میراث جهانی یونسکو این بنا را در فهرست آثار در انتظار ثبت جهانی قرار داده و آن را یکی از بهترین نمونههای باقیمانده از قلعههای قرون وسطایی خاورمیانه توصیف کرده است.
اهمیت موضوع تنها به لبنان محدود نمیشود. براساس کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و پروتکل دوم آن، آثار فرهنگی و تاریخی در زمان جنگ از حمایت ویژه حقوق بینالملل برخوردار هستند. کشورها و طرفهای درگیر موظفاند از حمله به این بناها یا استفاده نظامی از آنها خودداری کنند؛ بهویژه زمانی که یک اثر تحت سازوکار «حفاظت تقویتشده» قرار گرفته باشد.کارشناسان حقوق میراث فرهنگی معتقدند که قرار گرفتن یک اثر در فهرست حفاظت تقویتشده یونسکو به این معناست که هرگونه اقدام نظامی مرتبط با آن باید تحت سختگیرانهترین معیارهای حقوق بینالملل بررسی شود. با این حال تجربه دهههای اخیر نشان داده است که در بسیاری از جنگهای منطقه، میراث فرهنگی نیز به اندازه زیرساختها و مناطق مسکونی در معرض تهدید قرار گرفتهاند. کارشناسان میراث فرهنگی هشدار میدهند که نابودی یک بنای تاریخی تنها از بین رفتن چند دیوار و سنگ نیست؛ بلکه حذف بخشی از حافظه جمعی یک ملت و از دست رفتن سندی غیرقابل تکرار از تاریخ بشریت است.
در ایران نیز تجربه مشابهی وجود دارد. بر اساس اعلام مسئولان، در جریان جنگ تحمیلی سوم ۱۴۹ اثر تاریخی در معرض آسیب یا خسارت قرار گرفتند که در میان آنها پنج اثر ثبت جهانی وجود داشت که در تمامی آنها سپر آبی نصب شده بود.اکنون با تشدید نگرانیها درباره سرنوشت قلعه شقیف، بار دیگر این پرسش مطرح شده است که جامعه جهانی تا چه اندازه میتواند از میراث فرهنگی در میانه جنگها محافظت کند. دژی که قرنها در برابر حملات، محاصرهها و تغییر حکومتها دوام آورده، امروز بار دیگر در معرض تهدید قرار گرفته است؛ تهدیدی که فراتر از لبنان، متوجه میراث مشترک بشریت است.پایان پیام/#لبنان #ایران #جنگ 19:12 - 31 مه 2026