فرونشست با باران دست از سر زمین بر میدارد
اکثر استانهای کشور با پدیده فرونشست زمین درگیرند؛ با این حال، یک مسئول محیطزیست میگوید که تداوم بارندگی و تغذیه آبخوانها میتواند از شدت این پدیده بکاهد.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس: آیا باران میتواند فرونشست زمین را متوقف کند؟ این پرسشی است که پس از بارشهای اخیر و افزایش آب در بسیاری از مناطق کشور بار دیگر مطرح شده است. هرچند اثر بارندگیها بر رودخانهها، تالابها و منابع آب سطحی بهسرعت قابل مشاهده است، اما آنچه در زیر زمین رخ میدهد به این سادگی قابل مشاهده و اندازهگیری نیست.علی بیتاللهی، مشاوره رئیس سازمان حفاظت محیطزیست به فارس میگوید که نخستین و ملموسترین اثر بارشها، افزایش منابع آب سطحی است. در بسیاری از مناطق کشور این تأثیر بهصورت کاملاً آشکار دیده میشود و بارندگیها موجب تغذیه رودخانهها، تالابها و سایر منابع آب سطحی شدهاند.وی میگوید که نزولات جوی تنها به منابع آب سطحی محدود نمیشوند و در بلندمدت میتوانند در تقویت منابع آب زیرزمینی نیز نقش داشته باشند. با این حال، این فرآیند زمانبر است و نمیتوان انتظار داشت که تنها چند هفته پس از وقوع بارندگیها، آثار آن در آبخوانهای زیرزمینی قابل اندازهگیری باشد.کارشناسان حوزه آب نیز معتقدند بخشی از آب حاصل از بارشها پس از نفوذ در خاک، بهتدریج به لایههای زیرین زمین راه پیدا میکند و در نهایت به تغذیه سفرههای آب زیرزمینی میانجامد. اما این روند بسته به شرایط زمینشناسی، نوع خاک، میزان بارش و عمق آبخوانها ممکن است ماهها یا حتی سالها زمان ببرد.
بیتاللهی با اشاره به همین موضوع میگوید که رسیدن آب باران به لایههای زیرزمینی و تأثیرگذاری بر منابع آب زیرزمینی، فرآیندی تدریجی است. افزون بر این، آمار و اطلاعات مربوط به سطح آبهای زیرزمینی نیز بهصورت مستمر و روزانه در دسترس نیست و در برخی مناطق کشور این اندازهگیریها سالانه یا حتی در بازههای زمانی طولانیتر انجام میشود.بیتاللهی معتقد است که در صورت تداوم شرایط بارشی و استمرار تغذیه آبخوانها، میتوان انتظار داشت آثار مثبتی بر کاهش روند فرونشست مشاهده شود. به بیان دیگر، بارندگیهای اخیر را باید فرصتی برای بهبود تدریجی وضعیت منابع آب کشور دانست؛ فرصتی که بهرهگیری از آن نیازمند مدیریت صحیح منابع آبی است.
در سالهای اخیر، فرونشست زمین به یکی از مهمترین چالشهای زیستمحیطی و زیرساختی کشور تبدیل شده است. برداشت بیرویه آب از سفرههای زیرزمینی، افت مداوم سطح آبخوانها و خشکسالیهای پیاپی موجب شدهاند بسیاری از دشتهای کشور با نرخهای نگرانکننده فرونشست مواجه شوند. پدیدهای که میتواند به تخریب اراضی کشاورزی، آسیب به جادهها، خطوط انتقال انرژی، ساختمانها و حتی آثار تاریخی منجر شود.به اعتقاد کارشناسان، اصلیترین عامل بروز فرونشست، کاهش ذخایر آب زیرزمینی است. زمانی که آب از میان منافذ خاک و لایههای زیرسطحی خارج میشود، ساختار خاک بهتدریج متراکم شده و سطح زمین نشست میکند. در چنین شرایطی، هر عاملی که بتواند به احیای آبخوانها و جبران بخشی از کسری منابع زیرزمینی کمک کند، میتواند در کاهش سرعت این روند مؤثر باشد.برخی کارشناسان نیز بر این باورند که بارشهای آرام و مستمر نسبت به بارندگیهای شدید و کوتاهمدت، نقش مؤثرتری در تغذیه آبخوانها دارند. زیرا در بارشهای سیلابی بخش قابل توجهی از آب بهصورت رواناب از دسترس خارج میشود، اما بارندگیهای تدریجی فرصت بیشتری برای نفوذ آب به خاک و رسیدن آن به لایههای زیرزمینی فراهم میکنند.
08:53 - 9 خرداد 1405
