مترجم «منشور کوروش» درگذشت
پرفسور عبدالمجید ارفعی، پژوهشگر و متخصص زبانهای باستانی اکدی و ایلامی و از آخرین بازماندگان مترجم خط میخی ایلامی در جهان، صبح امروز درگذشت.
گروه اجتماعی خبرگزاری فارس: استاد عبدالمجید ارفعی، از چهرههای شناختهشده مطالعات زبانهای باستانی در ایران، پس از سالها فعالیت علمی و پژوهشی، روز چهارشنبه ۶ اسفند دارفانی را وداع گفت.استاد ارفعی متولد ۹ شهریور ۱۳۱۸ در بندرعباس بود و به پاس یک عمر تلاش علمی در حوزه میراث فرهنگی، موفق به دریافت جایزه سرو ایرانی شد؛ جایزهای که به چهرههای اثرگذار این حوزه اعطا میشود.او از شمار اندک پژوهشگران ایرانی بود که بهطور تخصصی در زمینه زبانهای عیلامی و اکدی فعالیت میکرد و بخش قابلتوجهی از زندگی علمی خود را صرف بررسی، خوانش و برگردان اسناد و کتیبههای مربوط به دوران باستان نمود. با این حال، نام استاد ارفعی بیش از هر چیز با ترجمه فارسی منشور کوروش شناخته میشود؛ متنی بنیادین از دوره هخامنشی که برای نخستینبار به فارسی به قلم او ترجمه شد.سیدرضا صالحیامیری، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در پی درگذشت زندهیاد عبدالمجید ارفعی، ایرانشناس و پژوهشگر برجسته مطالعات تاریخی، با صدور پیامی این ضایعه را به جامعه علمی و فرهنگی کشور تسلیت گفت و تاکید کرد: نام و میراث علمی استاد ارفعی در حافظه تمدنی ایران ماندگار خواهد ماند.همچنین جبرئیل نوکنده، رئیس کل موزه ملی ایران، درگذشت استاد عبدالمجید ارفعی، ایلامشناس و پژوهشگر برجسته زبانهای باستانی ایلامی و اکدی را به جامعه علمی و دوستداران میراث فرهنگی ایران تسلیت گفت. وی همچنین از جایگاه ویژه استاد ارفعی در میان مترجمان خط میخی ایلامی جهان یاد کرد که بخشی از گلنبشتههای باروی تختجمشید با تلاش و دقت علمی او بازخوانی و ترجمه شده است.
علی دارابی، قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاون میراث فرهنگی نیز در پیام تسلیتی گفت: «درگذشت استاد فرهیخته و پژوهشگر نامآور، جناب آقای دکتر عبدالمجید ارفعی، موجب تأثر و اندوه عمیق جامعه علمی، فرهنگی و دوستداران میراث تمدنی ایران شد.این چهره ماندگار عرصه ایرانشناسی و ایلامشناسی، با سالها تلاش خستگیناپذیر در حوزه رمزگشایی و تبیین متون باستانی، نقشی بیبدیل در شناساندن ابعاد درخشان تاریخ و تمدن کهن ایران ایفا کرد.این استاد ایراندوست و خوشاخلاق، از مشاوران و رایزنان ستاد برگزاری همایش علمی کورش بزرگ (۱۳۹۵ – انجمن فرهنگی افراز) بود و در نشست «مطالعات صلح و ایران باستان» از پیشنشستهای این همایش، برای یاران افراز سخنرانی کرد.وی برای یادگیری زبان اوستایی، گاتهای پورداوود را سرمشق خود قرار داد و آن را نیز به خوبی فرا گرفت. پس از اخذ لیسانس زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، در مهر ۱۳۴۴ راهی آمریکا شد. به پیشنهاد پرویز ناتل خانلری و با استقبال استاد پورداوود، دو سال به آموزش مقدمات زبان اکدی پرداخت و سپس زبان ایلامی را از استاد هلک و زبان اکدی را از دیگر استادان آشورشناسی دانشگاه شیکاگو آموخت.در همان سالها، با گلنوشتههای ایلامی و کتیبههای تخت جمشید که به امانت نزد دانشگاه شیکاگو بود و توسط ریچارد هلک بررسی و ترجمه میشد، آشنا شد. هلک شبها کتیبههای خواندهشده را به ارفعی میداد تا آنها را از روی متن ترجمهشده بخواند. پس از مدتی، حتی کتیبههای نخوانده نیز به او سپرده شد.
این تجربه بعدها پایه و اساس کتاب «گلنوشتههای باروی تخت جمشید» شد. ارفعی نخستین ایرانی است که در این رشته تحصیل کرده و تنها متخصصی است که قادر به خواندن و ترجمه باقی کتیبههاست.در تیر ۱۳۵۳، ارفعی از رساله دکترای خود با عنوان «زمینههای جغرافیایی فارس بر اساس گلنوشتههای تخت جمشید» دفاع کرد و با مدرک دکترا به تهران بازگشت. سپس به همکاری با پرویز ناتل خانلری در فرهنگستان ادب و هنر ایران پرداخت.میوه این همکاری، بین سالهای ۱۳۵۴ تا ۱۳۵۷، گردآوری گنجینهای بینظیر از مجلات، مقالات و کتابها درباره تاریخ ایران و جهان، گلنوشتهها و خطوط خواندهشده بود که امروز در پژوهشکده علوم انسانی نگهداری میشود. ارزش دلاری این مجموعه در زمان خرید بین ۳ تا ۴ میلیون دلار بود و اکنون ارزشی بسیار فراتر یافته است.ارفعی همچنین سابقه همکاری با بنیادهای پژوهشی پارسه و پاسارگاد و بنیاد پژوهشی شوش را دارد. همکاری او با بنیاد پژوهشی پارسه و پاسارگاد، منجر به خوانده شدن کتیبههای خزانه تخت جمشید شد که در همان موزه نگهداری میشوند.او نخستین کسی است که فرمان کوروش (منشور کوروش) را با دقت و بر اساس مولاژی از اصل منشور و نسخهبرداری تازه، به فارسی ترجمه کرد.پایان پیام/
13:04 - 6 اسفند 1404