زباله؛ سفره حیاتوحش گرسنه!
تصورش را بکنید؛ در شبهای سرد زمستان، سکوت حاشیه شهر با صدای پاهای روباهها و شغالهایی میشکند که میان تپههای زباله به دنبال باقیمانده غذای انسان میگردند. این صحنه نه یک مستند، بلکه واقعیت امروز برخی شهرهاست؛ واقعیتی که کارشناسان محیطزیست درباره پیامدهای نگرانکننده آن هشدار میدهند.
خبرگزاری فارس_سمنان: زمستان تنها فصل سرما و بارش نیست؛ فصل آزمونی تازه برای تعادل شکننده میان انسان و طبیعت است. با کاهش دمای هوا و محدود شدن منابع غذایی در زیستگاههای طبیعی، حیاتوحش برای بقا ناگزیر به نزدیک شدن به سکونتگاههای انسانی میشود. در این میان، آنچه این جاذبه خطرناک را تقویت میکند، نه مهربانی انسان، بلکه پسماندهای رها شده و مدیریتنشدهای است که به سفرهای پرخطر برای حیوانات و تهدیدی بالقوه برای شهروندان تبدیل شده است.
زباله عامل جذب حیاتوحش به حاشیه شهرها
سعید یوسفپور، مدیرکل حفاظت محیطزیست استان سمنان با هشدار نسبت به پیامدهای رهاسازی غیراصولی زباله در حاشیه شهرها و روستاها، میگوید: فقدان مدیریت مناسب پسماند، موجب جذب گونههای حیاتوحش به مناطق مسکونی و افزایش مخاطرات برای شهروندان شده است.وی با اشاره به آغاز فصل سرما و کاهش شدید منابع غذایی در طبیعت، از شهرداریها، دهیاریها و مردم خواست در جمعآوری، انتقال و دفع پسماندها نهایت دقت را بهکار گیرند؛ اقدامی که به گفته او، برای جلوگیری از حضور گونههایی مانند روباه، شغال و دیگر جانوران در حاشیه شهرها در ماههای سرد سال ضروری است.
تغذیه دستی؛ مهربانیِ اشتباه
مدیرکل حفاظت محیطزیست استان سمنان همچنین نسبت به تغذیه دستی حیاتوحش هشدار داد و تأکید کرد: این کار، علاوه بر تهدید سلامت جانوران، میتواند امنیت عمومی را نیز با خطر مواجه کند.یوسفپور از شهروندان خواست در صورت مشاهده حیوانات وحشی در اطراف مناطق مسکونی، از نزدیک شدن، ایجاد تماس و غذا دادن به آنها خودداری کنند.
مردم تا ۴ ماه آینده از ورود به مناطق حفاظتشده پرهیز کنند
وی با اشاره به آغاز فصل زادآوری و افزایش حساسیت زیستی برخی گونهها، از مردم و طبیعتگردان خواست طی سه تا چهار ماه آینده از ورود به مناطق تحت حفاظت استان سمنان پرهیز کنند تا آرامش مورد نیاز حیاتوحش در این دوره حساس حفظ شود.مدیرکل حفاظت محیطزیست استان سمنان تأکید کرد: رعایت این محدودیت نه تنها به بقا و سلامت گونههای مختلف کمک میکند، بلکه باعث تداوم چرخه طبیعی حیات و پایداری بیشتر اکوسیستمهای منطقه در بلندمدت خواهد شد؛ این همکاری عمومی، گامی اساسی در راستای حفاظت از میراث طبیعی کشور و تضمین آیندهای غنی از تنوع زیستی برای نسلهای آینده است.
زباله «اکوسیستم جایگزین» انسانساخت
مریم احمدی، کارشناس محیط زیست میگوید: در استانهایی مانند سمنان، با آغاز زمستان پوشش گیاهی خشک میشود، منابع آب سطحی کاهش مییابد و جمعیت حشرات و جوندگان کوچک که غذای اصلی بسیاری از گوشتخواران مانند روباه و شغال هستند، افت محسوسی پیدا میکند؛ در چنین شرایطی، حیوان برای بقا ناچار به جستوجوی قلمروهای جدید میشود.به گفته او، اینجاست که زبالههای انسانی به عنوان یک «اکوسیستم جایگزین» عمل میکنند؛ چراکه پسماندهای غذایی، بهویژه مواد نشاستهای، پروتئینی و چرب، از نظر انرژی بسیار غنیتر از غذای طبیعی هستند. حیوان با یک محاسبه غریزی به این نتیجه میرسد که خطر نزدیک شدن به شهر، در برابر دسترسی به منبع غذایی دائمی و قابل پیشبینی، میارزد.احمدی تأکید میکند: مطالعات نشان میدهد در مناطقی با مدیریت ضعیف پسماند، احتمال مشاهده حیاتوحش در حاشیه شهرها بهطور محسوسی افزایش مییابد، اما اثر این موضوع فقط کمی نیست؛ بلکه کیفی نیز هست.وی میافزاید: زبالهها رفتار جانوران را تغییر میدهند؛ آنها را شبزیتر میکنند، قلمروگریزی را کاهش میدهند و ساختار اجتماعی گونههایی مانند شغال را تحت تأثیر قرار میدهند. این روند، چرخهای معیوب میسازد؛ وابستگی حیوان به غذای انسانی افزایش مییابد، تحمل آن به غذای طبیعی کاهش پیدا میکند و در نهایت تعارض با انسان تشدید میشود.این کارشناس با اشاره به نقش عواملی مانند تخریب زیستگاهها، توسعه جادهها و کمبود منابع آبی میگوید: پسماند تنها عامل جذب حیاتوحش نیست، اما نقش «تسهیلگر نهایی» را دارد. حتی اگر همه عوامل دیگر وجود داشته باشد، مدیریت اصولی زباله میتواند مانع ماندگاری حیوانات در نزدیکی شهر شود.
هشداری فراتر از زباله
در پایان باید تأکید کرد هشدار محیطزیست استان سمنان، صرفاً درباره مدیریت پسماند نیست؛ بلکه هشداری جدی برای بازنگری در نوع رابطه انسان با طبیعت پیرامون خود است. حضور حیوانات گرسنه در حاشیه شهرها، نشانهای از یک آشفتگی عمیقتر اکولوژیک است که ریشه در الگوی مصرف، سبک زندگی و مدیریت ناپایدار منابع دارد.حل این چالش، نیازمند عزمی سهجانبه است؛ اقدام سریع و فنی مسئولان برای ساماندهی پسماند، مسئولیتپذیری شهروندان در کاهش تولید زباله و دفع صحیح آن و احترام جمعی به حریم حیاتوحش بهعنوان همسایگانی که حق بقا دارند.تا زمانی که زباله ما، غذای آنها باشد، این داستان تلخِ نزدیکشدن حیاتوحش گرسنه به شهر و افزایش تعارضهای خطرناک، همچنان ادامه خواهد داشت.
22:00 - 7 دی 1404