شاعری که میراث پدری‌اش را خرج شعر کرد
شعر برایش فقط واژه و وزن نبود، بلکه رسالتی برای حفظ فرهنگ، تربیت نسل تازه شاعران و ثبت میراث ادبی یک شهر بود. میرزا عباس خان شیدا عصرهای جمعه، خانه‌اش را به محفل بزرگ ادب اصفهان تبدیل می‌کرد و سال‌ها چراغ انجمنی را روشن نگه داشت که سوختش از سرمایه شخصی و موروثی‌اش تأمین می‌شد.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، کمتر پیش می‌آید شاعری پیدا شود که نه برای کسب شهرت و ثروت، بلکه برای زنده‌ماندن شعر و ادب، دارایی و ارثیه پدری‌اش را خرج کند؛ اما میرزا عباس خان شیدا از همان معدود چهره‌هایی است که شعر برایش فقط واژه و وزن نبود، بلکه رسالتی بود برای حفظ فرهنگ، تربیت نسل تازه شاعران و ثبت میراث ادبی یک شهر. مردی که عصرهای جمعه، خانه‌اش را به محفل بزرگ ادب اصفهان تبدیل می‌کرد و سال‌ها چراغ انجمنی را روشن نگه داشت که سوختش از سرمایه شخصی خودش تأمین می‌شد.در میان یادگارهای ماندگار او، کتاب «محرم نامه» همچون سندی ارزشمند از ادبیات آیینی اصفهان، هنوز نام شیدا را زنده نگه داشته است؛ مجموعه‌ای نفیس از مراثی عاشورایی که امروز نه فقط یک کتاب، بلکه بخشی از حافظه فرهنگی اصفهان به شمار می‌رود.میرزا عباس خان شیدا، ادیب، شاعر، خوشنویس و روزنامه‌نگار برجسته دوران مشروطه، از چهره‌های اثرگذار اصفهان در حوزه فرهنگ و ادب بود؛ شخصیتی که نه‌تنها در میدان سیاست و مطبوعات حضوری فعال داشت، بلکه با تأسیس انجمن ادبی «شیدا» و انتشار مجله «دانشکده اصفهان»، جریان تازه‌ای در حیات ادبی این شهر ایجاد کرد.
از مشروطه تا مطبوعات؛ شیدا در متن تحولات زمانهشیدا که در جوانی تحت‌تأثیر فضای آزادی‌خواهی و اندیشه‌های مشروطه قرار گرفته بود، فعالیت‌های سیاسی خود را خیلی زود آغاز کرد. هم‌زمان با شکل‌گیری انجمن‌های بلدیه در شهرهای مختلف، او در اصفهان به عضویت انجمن بلدیه درآمد و مسئولیت انتشار روزنامه «بلدیه اصفهان» را بر عهده گرفت.این روزنامه از نخستین نشریات شهری اصفهان بود که اخبار، مذاکرات و تحلیل‌های اجتماعی و سیاسی را منتشر می‌کرد؛ اقدامی که نشان می‌داد شیدا، تنها یک شاعر نبود، بلکه دغدغه آگاهی‌بخشی عمومی را نیز داشت.
انجمنی که از ارثیه شیدا نفس می‌کشیدشاید مهم‌ترین میراث‌فرهنگی شیدا، تأسیس انجمن ادبی «شیدا» در سال ۱۳۳۰ قمری باشد؛ محفلی که به یکی از ماندگارترین و پررونق‌ترین انجمن‌های ادبی اصفهان تبدیل شد.این انجمن هر هفته عصرهای جمعه در خانه شخصی شیدا برگزار می‌شد و بیش از صد شاعر و ادیب در آن حضور پیدا می‌کردند. نکته قابل‌توجه اما هزینه‌های این محفل بود؛ هزینه‌هایی که شیدا از جیب خود و حتی با فروش اموال موروثی پدرش تأمین می‌کرد.استاد جلال‌الدین همایی درباره آن روزها نوشته است: سال‌ها عصرهای جمعه در انجمن شعر شیدا حاضر می‌شدم؛ محفلی که شیدا با تمام وجود برای بقای آن تلاش می‌کرد.شیدا معتقد بود شعر نباید ابزار چاپلوسی و معاش باشد و همین نگاه، انجمن او را به محفلی جدی برای تربیت نسل تازه‌ای از شاعران بدل کرده بود.
«محرم نامه»؛ نسخه‌ای نفیس از ادبیات عاشوراییدر میان آثار ماندگار شیدا، کتاب «محرم نامه» جایگاه ویژه‌ای دارد؛ اثری که به گردآوری اشعار آیینی و مراثی شاعران انجمن ادبی شیدا اختصاص‌یافته و در سال ۱۳۴۸ قمری در چاپخانه گل‌بهار اصفهان منتشر شد.محمود فروزبخش، کارشناس و اصفهان‌پژوه در گفت‌وگو با خبرنگار فارس درباره این اثر می‌گوید: محرم نامه یکی از نفیس‌ترین مجموعه‌های شعر آیینی اصفهان است که نسخه‌ای از آن امروز در کتابخانه آستان قدس رضوی نگهداری می‌شود.وی بیان می‌کند: این کتاب ۱۶۰ صفحه‌ای شامل اشعاری در وصف پیامبر اکرم(ص)، اهل‌بیت(ع)، واقعه عاشورا و شهدای کربلا است و نام شاعرانی چون محمدحسین صدر اصفهانی، شکرالله منعم، رجبعلی گلزار و جلال‌الدین همایی در آن دیده می‌شود.
کتابتی هنرمندانه؛ هر صفحه یک اثر خوشنویسییکی از ویژگی‌های برجسته «محرم نامه»، شیوه نگارش آن است. این اثر به خط نستعلیق توسط استاد حسن بدری‌اصفهانی کتابت شده و در هر صفحه، مصرع‌ها با نظمی خاص و آرایشی هنرمندانه قرار گرفته‌اند؛ موضوعی که آن را علاوه بر ارزش ادبی، به اثری هنری نیز تبدیل کرده است.فروزبخش در این باره تأکید می‌کند: محرم نامه فقط یک کتاب شعر نیست؛ سندی از هنر خوشنویسی و میراث‌فرهنگی اصفهان است.
شیدا؛ آخرین حلقه نستعلیق سنتی اصفهانشیدا در خوشنویسی نیز چهره‌ای کم‌نظیر بود. او شاگرد میرزا فتح‌الله جلالی بود اما در سال‌های پایانی عمر، به اعتقاد بسیاری از صاحب‌نظران، در برخی شیوه‌های خط حتی از استاد خود نیز پیشی گرفت.بسیاری او را آخرین بازمانده نسل سنتی خوشنویسی نستعلیق اصفهان می‌دانند؛ هنرمندی که شاگردان زیادی تربیت کرد و نقش مهمی در انتقال این هنر به نسل بعد داشت.
میرزا عباس خان شیدا در سال ۱۳۲۸ شمسی چشم از جهان فروبست و در تخت فولاد اصفهان، تکیه سیدالعراقین به خاک سپرده شد؛ اما میراث او، از انجمن ادبی شیدا تا «محرم نامه» و مجله «دانشکده اصفهان»، همچنان در حافظه فرهنگی اصفهان زنده است.امروز کارشناسان معتقدند بازخوانی و حتی تولید نسخه‌های صوتی از اشعار «محرم نامه» می‌تواند این گنجینه کمتر شناخته‌شده را دوباره به متن فرهنگ عاشورایی و ادبیات آیینی بازگرداند؛ گنجینه‌ای که روزگاری با عشق یک شاعر زنده ماند و هنوز می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های تازه باشد.#شعر‌و‌ادب #شاعر #شیدا #خوشنویسی #نستعلیق #تخت‌فولاد #محرم‌نامه #انجمن‌ادبی
08:29 - 12 تیر 1405