شعرهای ترکی صائب هم سطح بالایی دارند
شاعری که رهبر شهید انقلاب او را از نوابغ شعر فارسی خواند
صائب تبریزی، شاعری که رهبر شهید انقلاب، او را در میان انگشتشمار شاعران درجهیک دوره طلایی ادبیات فارسی قرار میدهد؛ جایگاهی که نشان میدهد صائب فقط یک غزلسرا نبود، بلکه معمار یک تحول بزرگ در شعر فارسی بود.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، در تاریخ شعر فارسی، نامهای بزرگ کم نیستند؛ اما میان انبوه شاعران، تنها معدودی هستند که نه فقط شاعر، بلکه «سازنده یک جریان»اند. صائب تبریزی یکی از همان معدودهاست؛ شاعری که رهبر شهید انقلاب، او را در میان انگشتشمار شاعران درجهیک دوره طلایی ادبیات فارسی قرار میدهد؛ جایگاهی که نشان میدهد صائب فقط یک غزلسرا نبود، بلکه معمار یک تحول بزرگ در شعر فارسی بود.امروز دهم تیرماه، روز بزرگداشت میرزا محمدعلی صائب تبریزی است؛ شاعری که بسیاری معتقدند غزل فارسی را وارد مرحلهای تازه کرد؛ شاعری که میراثش هنوز کامل شناخته نشده و صدها هزار بیت از اشعارش همچنان در نسخههای خطی کتابخانههای استانبول باقیمانده است.
۳ MB
صائب در نگاه رهبر شهید انقلاب؛ شاعری در میان بزرگان کم تکراررهبر شهید انقلاب، در توصیف جایگاه شاعران دوره صفویه، تصویری متفاوت از عظمت آن عصر ارائه میدهند؛ دورانی که به تعبیر ایشان، «هزارها شاعر بودند که سرشان به تنشان میارزید». اما در میان آن جمع پرشمار، تنها نام چند شاعر بهعنوان قلههای آن دوره برجسته میشود؛ و صائب یکی از آنهاست.ایشان فرمودهاند: در بین صد شاعر خوب آن دوره، شاید بتوان ده شاعر درجه یک مثل صائب، کلیم، قدسی و نظیری نیشابوری پیدا کرد.همین تعبیر، بهخوبی نشان میدهد صائب در نگاه رهبر شهید انقلاب، نه صرفاً یک شاعر پرکار، بلکه یک چهره ممتاز و تعیینکننده در تاریخ شعر فارسی است.
از کوچ اجباری تا تولد یک اسطوره ادبیمیرزا محمدعلی صائب، حوالی سال ۱۰۰۰ هجری قمری در خانوادهای تبریزی متولد شد؛ خانوادهای که در جریان سیاست کوچ اجباری شاهعباس اول از تبریز به اصفهان منتقل شدند. این مهاجرت تاریخی، سرنوشت یکی از مهمترین شاعران ایران را تغییر داد.خانواده صائب در محله عباسآباد اصفهان ساکن شدند؛ جایی که بعدها به یکی از مراکز مهم پرورش این شاعر بزرگ بدل شد.سفرهایی که صائب را ساختروح ناآرام و جستوجوگر صائب، او را در جوانی راهی سفر کرد؛ از مکه و مشهد تا هرات، کابل و هند. سفر به هندوستان در سال ۱۰۳۴ هجری قمری، نقطه عطف زندگی ادبی او بود؛ سفری هفتساله که بسیاری معتقدند جهان ذهنی و تخیل پیچیده صائب در آنجا به اوج رسید.بازگشت او به ایران، با ورود به دربار صفوی همراه شد؛ جایی که به مقام ملکالشعرایی رسید و نامش بیشازپیش بر سر زبانها افتاد.
شاعری که غزل فارسی را از دربار به میان مردم آورداگر حافظ غزل را به اوج رساند، بسیاری معتقدند صائب آن را وارد مرحلهای تازه کرد.محمد اسماعیل شفیعپور، استاد ادبیات، صائب را مبتکر «اسلوب معادله» میداند؛ شیوهای که در آن شاعر، مسائل اجتماعی، اخلاقی و انسانی را با زبانی ساده اما استدلالی شاعرانه بیان میکند.همین ویژگی باعث شد شعر صائب از فضای رسمی و درباری فاصله بگیرد و به متن زندگی مردم نزدیک شود؛ اتفاقی که بعدها یکی از مهمترین ویژگیهای سبک هندی شد.۲۵۰ هزار بیت شعر؛ گنجینهای که هنوز منتشر نشده استصائب را کثیرالشعرترین شاعر عصر صفوی میدانند. از او تاکنون حدود ۷۴ هزار بیت در شش جلد به کوشش مرحوم محمد قهرمان گردآوری شده، اما این همه میراث او نیست.ابراهیم اقبالی، پژوهشگر ادبیات، میگوید: هنوز حدود ۲۵۰ هزار بیت از اشعار صائب بهصورت نسخههای خطی در کتابخانههای استانبول نگهداری میشود؛ گنجینهای عظیم که اگر منتشر شود، میتواند ابعاد تازهای از ذهن و زبان این شاعر را آشکار کند.
صائب؛ شاعر عاشورا و مفاهیم دینیبخش مهمی از دیوان صائب، بازتاب ارادت عمیق او به اهلبیت(ع) و فرهنگ عاشوراست؛ اشعاری که کمتر موردتوجه قرار گرفتهاند اما نشاندهنده پیوند عمیق این شاعر با مفاهیم دینیاند.او در ابیاتی از خاک کربلا، مهر کربلا و ذکر خدا سخن میگوید؛ مضامینی که نشان میدهد جهان شعری او فقط محدود به تخیل و مضمونسازی نیست، بلکه ریشه در اعتقادات عمیق دینی نیز دارد.آبخوردن از مروت نیست در عاشور و توچشم میگون را ز خون خلق مستان کردهایمن و دو چشم تر و خاک کربلا صائبز عافیتطلبان سیر اصفهان تنهاگردی است خط یار که چون خاک کربلادر منزلت به خون دوعالم برابر استسبحهای کز خاک پاک کربلا سامان دهندبی تذکر بر زبان رشتهاش ذکر خداستچند روزی بود اگر مهر سلیمان معتبرتا قیامت سجدهگاه خلق مهر کربلاستدر کنار فارسی، صائب ۱۸ غزل به زبان ترکی آذری نیز سروده است؛ نکتهای که از تسلط او بر ادبیات ترکی حکایت دارد. بخشی از این غزلها استقبال از اشعار محمد فضولی است؛ شاعری که از بزرگان شعر ترکی در عصر صفوی به شمار میرود.
آرامگاهی که سالها در سکوت بودصائب تبریزی در ۸۶ سالگی درگذشت و در شهر اصفهان به خاک سپرده شد. آرامگاه او در اصفهان محله لنبان قرار دارد و این محله در زمان حیات او معروف به تکیه میرزا صائب بود. مقبره او در باغچهای در اصفهان در خیابانی که به نام او نامگذاری شده، قرار گرفته است.تا مدتها کسی از مکان آرامگاه او خبر نداشت. آنطور که جلالالدین همایی میگوید: در مهرماه ۱۳۰۱ شمسی (سال ۱۳۴۰ قمری) من در مزارات اصفهان مشغول جستجو و تحقیق بودم، با نشانیهای تاریخی بدین محل برخورد نمودم. در آن هنگام هیچ اثری از مزار و سنگ آرامگاه در باغ دیده نمیشد. به کمک باغبان در گوشهای به حفاری پرداختم و سنگ مزار شاعر بزرگ را از زیر تودههای خاک بیرون آوردم. بعد از آن، کمکم اهل ادب از محل آرامگاه صائب آگاهی یافتند.باغ صائب را اداره اوقاف در سال ۱۳۰۹ شمسی به نام موقوفه ثبت کرد. در سال ۱۳۴۲ هیئت مؤسسین انجمن آثار ملی، به اصفهان آمده و باتوجهبه علاقه دوستداران صائب و اعضای انجمن آثار ملی اصفهان، تصویب کردند آرامگاهی شایسته شأن این شاعر دانشمند به سبک و شیوه زمان او یعنی صفویه در این محل بنا گردد. ساخت این بنا پنجسال به طول انجامید و در سال ۱۳۴۷ شمسی گشایش یافت. روز ۱۰ تیرماه بهعنوان روز بزرگداشت این شاعر نامگذاری شده است.
صائب تبریزی، شاعری بود که به تعبیر بسیاری از پژوهشگران، توانست شور مولانا، روانی سعدی و استحکام حافظ را در شعر خود به هم پیوند بزند و غزل فارسی را وارد مرحلهای تازه کند؛ میراثی که هنوز هم در ذهن و زبان دوستداران ادب فارسی جاری است.امروز دهم تیرماه، به نام روز بزرگداشت صائب تبریزی ثبت شده است؛ روزی برای یادآوری شاعری که با نوآوری، پرکاری و نگاهی عمیق به زندگی و جامعه، غزل فارسی را وارد مرحلهای تازه کرد و میراثی ماندگار برای ادبیات ایران بر جای گذاشت.#صائبتبریزی #شاعر_غزلسرا #سبکهندی #رهبر_شهید #شعرفارسی
17:16 - 10 تیر 1405
2 پاسخ
@Mahoor1 ساعت پیشدر پاسخ بهبر جنگ و صلح اهل جهان اعتبار نیستچون صلح میکنند، مهیای جنگ باش#صائب#مذاکره #جهاد#مثلیلایبایعمثلیزید
