این «قلعه» در بشقاب ساخته میشود
لحظهای که کاچی را در بشقاب پهن میکنند و با قاشق، «قلعه»یی در دل آن میسازند، نفسگیر است. این حفره، میزبان کشک ساییده و پیاز داغ و نعنای معطر با قورمه طلایی پر میشود تا این میراث اصیل را به اوج لذت برساند.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، زمستان که از راه میرسید و نسیم سرد برفپوشان، کویر مرکزی ایران را در آغوش میگرفت، بوی خاصی در فضای شهر کویری «زواره» میپیچید. بویی که حکایت از گرما، انرژی و سنتهای دیرینه داشت.در این ایام، بازار خرید آرد، کشک ساییده محلی و گوشت در این شهر کویری داغ میشد، چرا که فصل پخت «کاچی زواره»، غذایی اسطورهای و مقوی که سالهاست سفرههای اهالی کویر را رنگین میکند، فرارسیده بود.و اما امروز این غذای سنتی و مقوی فقط مختص زمستان نیست بلکه بخش اعظمی از سفرههای دورهمی و خانوادگی در این دیار با پخت کاچی همراه است که سبب دلگرمی و صلهرحم هم میشود و مردمان این دیار را بیشتر با آیینها و سنتهای دیرین خود پیوند میزند.
کاچی، نه یک دسر، بلکه یک وعده کاملشاید نام «کاچی» به گوشتان خورده باشد و در نقاط مختلف ایران این غذای سنتی را بهعنوان دسر یا عصرانه میشناسند، اما کاچی زواره روایتی متفاوت دارد. محمدرضا شواخی زواره، کارشناس فرهنگی، درباره این غذا میگوید: کاچی زواره با کاچی سایر مناطق ایران تفاوت زیادی دارد. اینجا کاچی یکی از وعدههای غذایی اصلی محسوب میشود که در گذشته بیشتر بهعنوان صبحانه سرو میشد، اما امروز بهعنوان ناهار و شام هم در سفرهها حضور دارد.این غذای محلی که مختص منطقه زواره و روستاهای اطراف است، منبع سرشاری از ویتامین، پروتئین و کلسیم است. ویژگی بارز کاچی زواره، توانایی آن در گرم نگهداشتن بدن در سرمای خشک و شدید کویر است، بهطوریکه اگر در روز کاچی خورده شود، معمولاً تا شب احتیاج به غذای دیگری نیست.
سنتها نوعی غذای روح هستنددر شبهای سرد کویر، مادربزرگم با صدایی ملایم و چشمانی پر از خاطرات به سراغ ما میآمد و میگفت: بچههایم، امروز باید یاد بگیرید که چگونه کاچی را بپزیم، چون این غذا نهتنها شکم را سیر میکند، بلکه روح را با گرمای سنتهای ما پر میکند.مادربزرگ که دستهایش پر از چینوچروک روزگار بود، همیشه میگفت: وقتی من بچه بودم، پدرم به من یاد داد که چگونه کاچی پخته میشود. پدرم میگفت: این قلعهای که در وسط سینی کاچی میسازیم، نماد زندگی ماست. مثل کویر، گرم و سخت، اما درونش پر از دلگرمی و محبت است.هر بار که کاچی زواره را میخورم، احساس میکنم که مادربزرگم در کنارم است و با صدایی آرام میگوید: بچههایم، این غذا نهتنها برای سیرشدن است، بلکه برای این است که ما را به هم پیوند دهد. هر قلعهای که پر میشود، یادآور این است که ما در کویر، با هم زندگی میکنیم.
هنر ساخت «قلعه» در بشقابپخت کاچی زواره خود آدابورسوم خاصی دارد. مواد اصلی این غذا شامل آرد ذرت خوشهای یا گندم و ذرت بلال، گوشت گوسفند یا جگر، کشک و نعناع داغ است. ابتدا آرد را کمکم در آب جوش ریخته و مدام هم میزنند تا گلولهای نشود و سپس مانند برنج ۴۵ دقیقه تا یک ساعت دَم میگذارند.اما جذابترین بخش این غذا، زمان سروکردن آن است. وقتی کاچی پخته شد، آن را در سینی بزرگی پهن کرده و وسط آن را با قاشق باز میکنند. به این حفره یا دایره وسط بشقاب در اصطلاح محلی «قلعه» میگویند. درون این قلعه، ابتدا کشک ساییده ریخته شده و سپس نعناع داغ معطر که با پیاز، زردچوبه، قورمه و روغن دنبه آماده شده را روی آن میریزند.روش خوردن کاچی هم خود یک فرهنگ اصیل است چراکه باید با انگشت یا قاشق از حاشیههای بشقاب برداشته و داخل «قلعه» زده و سپس میل کرد. این عمل آنقدر ادامه مییابد که سرانجام نوبت به خوردن خودِ قلعه پر از کشک و نعناع داغ میرسد.برای لذتبردن کامل از این غذای سنگین و مقوی، نکات قابلتأملی وجود دارد. کارشناسان توصیه میکنند در حین خوردن کاچی و حتی تا چند دقیقه بعد از آن آب ننوشید، زیرا ممکن است باعث دلدرد شود. همچنین بهتر است دو ساعت بعد از خوردن کاچی، یک عدد انار ترش یا ملس مصرف شود تا هضم این غذای مقوی تسهیل شود.
سایر شاهکارهای آشپزی زوارهغذاهای سنتی زواره تنها به کاچی محدود نمیشود. در کنار این غذای پادشاهی، خوراکیهای دیگری هم در این خطه کویری طرفداران زیادی دارند از جمله:نان کوفته، غذایی ساده اما مقوی که از نان خشک، سبزیجات، پیاز و گاهی گردو تشکیل شده و در هاونسنگی کوبیده میشود. این غذا معمولاً با دوغ یا ماست سرو میشود.اشکنه، سوپی ساده با آب، گوجه و سیرداغ که بسیار مقوی و گرمکننده است.سوروک، نوعی نان یا شیرینی سرخکرده که از آرد گندم، آب و روغن تهیه میشود. در تهیه خمیر آن از سبزی و پیازچه تازه یا کنجد استفاده شده و با ماست و دوغ خورده میشود. سوروک سرشار از ویتامینهای A، B، D و املاح معدنی مانند آهن و منیزیم است.اگر در فصل زمستان به شهرهای کویری، بهخصوص شهر تاریخی و کویری زواره سفر کردید، خوردن کاچی را بههیچوجه از دست ندهید. غذایی که نهتنها شکم را سیر میکند، بلکه روح را با طعم اصیل فرهنگ ایرانی، اسلامی گرم میکند و خاطرهای فراموشنشدنی از سفر به کویر مرکزی ایران برایتان رقم میزند.#قلعه #کاچیزواره #ادابورسوم #سنتهایقدیم #شبهایکویر 07:53 - 27 بهمن 1404