«بندر کاسپین» ظرفیتی که می‌تواند معادلات تجارت شمال ایران را تغییر دهد
بندر کاسپین در منطقه آزاد انزلی حالا دیگر صرفاً یک زیرساخت بندری در شمال کشور نیست؛ مجموعه‌ای از ظرفیت‌های بندری، ریلی و لجستیکی در این نقطه از گیلان شکل گرفته که می‌تواند این استان را به یکی از مسیرهای مهم تجارت ایران با کشورهای حاشیه دریای خزر و اوراسیا تبدیل کند.
به گزارش خبرگزاری فارس از رشت، گیلان به واسطه موقعیت جغرافیایی خود همواره یکی از دروازه‌های ارتباطی ایران با کشورهای شمالی بوده است؛ اما در سال‌های اخیر با توسعه زیرساخت‌های منطقه آزاد انزلی و به‌ویژه بندر کاسپین، این موقعیت جغرافیایی در حال تبدیل‌شدن به یک ظرفیت اقتصادی و ترانزیتی است.بندر کاسپین که از ابتدا با هدف تقویت تجارت دریایی و ایجاد پیوند میان حمل‌ونقل دریایی و ریلی احداث شد، امروز در نقطه‌ای قرار گرفته که اتصال آن به شبکه ریلی کشور، امکان انتقال کالا از مسیرهای بین‌المللی را فراهم کرده است.اهمیت این بندر زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم گیلان در شمال کشور، به دریای خزر دسترسی مستقیم دارد و از سوی دیگر می‌تواند از طریق شبکه ریلی و جاده‌ای، کالا را به مناطق مرکزی و جنوبی کشور منتقل کند.
کاسپین؛ حلقه اتصال دریا و ریل
یکی از مهم‌ترین اتفاقات برای بندر کاسپین، اتصال آن به شبکه ریلی کشور است؛ موضوعی که عملاً این بندر را از یک بندر صرفاً دریایی خارج کرده و امکان شکل‌گیری حمل‌ونقل ترکیبی را فراهم کرده است.با اتصال بندر به ریل، کالا می‌تواند از کشتی وارد بندر شده و بدون وابستگی کامل به حمل‌ونقل جاده‌ای، از طریق شبکه ریلی به مقصدهای مختلف منتقل شود.این مزیت در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که توسعه کریدورهای بین‌المللی و کاهش هزینه و زمان حمل کالا، به یکی از مهم‌ترین موضوعات رقابت اقتصادی میان کشورهای منطقه تبدیل شده است.ظرفیت ۱۰ میلیون تنی در برابر عملکرد بنادر شمالیهادی حق‌شناس استاندار گیلان، پیش‌تر با اشاره به ظرفیت بندر کاسپین گفته بود مجموع عملیات بندری استان‌های گیلان و مازندران در سال گذشته حدود ۶ تا هفت میلیون تن بوده، در حالی که بندر کاسپین به تنهایی قابلیت رسیدن به ظرفیت حداقل ۱۰ میلیون تن در سال را دارد.این اعداد نشان می‌دهد مسئله کاسپین تنها ساخت یک بندر جدید نیست؛ بلکه صحبت از ایجاد ظرفیتی است که در صورت فعال‌شدن کامل می‌تواند سهم قابل توجهی از تجارت شمال کشور را به خود اختصاص دهد.استاندار گیلان همچنین تأکید کرده است که بخشی از ظرفیت‌های ایجادشده در منطقه آزاد انزلی حتی برای مردم استان نیز ناشناخته مانده و باید این ظرفیت‌ها در سطح ملی معرفی شوند.
کریدورهای تجاری در مسیر گیلان
قرار گرفتن بندر کاسپین در مسیر ارتباطی ایران با کشورهای حاشیه دریای خزر، یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این بندر محسوب می‌شود.در سال‌های اخیر، توسعه روابط تجاری ایران با روسیه، قزاقستان و دیگر کشورهای اوراسیا، اهمیت بنادر شمالی کشور را افزایش داده است.از سوی دیگر، اتصال بندر کاسپین به شبکه ریلی، امکان پیوند آن با کریدورهای بزرگ حمل‌ونقل را فراهم کرده و می‌تواند گیلان را از یک مقصد تجاری داخلی به یک نقطه عبوری برای کالاهای بین‌المللی تبدیل کند.بندری با ظرفیت توسعه چندبرابریبندر کاسپین از ابتدا با ظرفیت بالایی طراحی شده است. بر اساس مشخصات اعلام‌شده، این مجتمع بندری دارای ۲۵ پست اسکله و ظرفیت تخلیه و بارگیری بیش از ۱۱ میلیون تن در سال است.به گفته سعید محمدی یکی از کارشناسان حوزه اقتصاد، این ظرفیت البته زمانی به یک مزیت اقتصادی واقعی تبدیل می‌شود که زیرساخت‌های مکمل آن، از خطوط ریلی و جاده‌ای گرفته تا انبارها، مراکز لجستیکی و صنایع پسکرانه، همزمان توسعه پیدا کنند.این کارشناس اقتصاد می‌گوید، در واقع، بندر به تنهایی نمی‌تواند موتور تجارت باشد؛ آنچه یک بندر را به هاب اقتصادی تبدیل می‌کند، زنجیره‌ای از زیرساخت‌هاست که کالا را از کشتی به ریل و جاده و سپس به کارخانه، انبار یا مقصد نهایی می‌رساند.
کاهش سطح آب خزر؛ تهدیدی که کاسپین را به فرصت تبدیل می‌کند
یکی دیگر از موضوعاتی که اهمیت بندر کاسپین را افزایش داده، کاهش سطح آب دریای خزر و تأثیر آن بر فعالیت برخی بنادر شمالی است.هادی حق‌شناس استاندار گیلان با اشاره به این موضوع گفته است در صورت ادامه کاهش سطح آب خزر، برخی بنادر شمالی کشور با مشکل مواجه خواهند شد و بندر کاسپین می‌تواند نقش جایگزین را ایفا کند.این موضوع سبب شده است که کاسپین از یک پروژه توسعه‌ای فراتر رفته و به عنوان بخشی از زیرساخت راهبردی تجارت دریایی کشور مورد توجه قرار گیرد.حلقه مفقوده؛ راه‌آهن رشت ـ آستاراسعید محمدی کارشناس حوزه اقتصاد در این خصوص معتقد است، با وجود ظرفیت‌های ایجادشده در بندر کاسپین، تکمیل شبکه ریلی و به‌ویژه راه‌آهن رشت ـ آستارا می‌تواند اثرگذاری این بندر را چند برابر کند.بر اساس گفته‌های محمدی، اتصال کاسپین به شبکه ریلی کشور، گام مهمی برای توسعه حمل‌ونقل ترکیبی بوده، اما تکمیل مسیر ریلی شمال ـ جنوب می‌تواند امکان انتقال گسترده‌تر کالا میان بنادر جنوبی، شمالی و کشورهای اوراسیا را فراهم کند.به این ترتیب، گیلان می‌تواند در میانه یک زنجیره بزرگ ترانزیتی قرار گیرد؛ زنجیره‌ای که از بنادر جنوبی ایران آغاز می‌شود، از طریق شبکه ریلی کشور به شمال می‌رسد و سپس به کشورهای حاشیه دریای خزر و اروپا متصل می‌شود.
کاسپین؛ فرصتی برای بازتعریف نقش گیلان
هادی حق‌شناس استاندار همچنین معتقد است، اگر قرار باشد بندر کاسپین به یک هاب واقعی تجاری تبدیل شود، توسعه فعالیت‌های صنعتی و لجستیکی در پسکرانه آن نیز ضروری است.سرمایه‌گذاری در انبارها، مراکز توزیع، صنایع تبدیلی، شهرک‌های صنعتی و واحدهای تولیدی می‌تواند موجب شود کالا تنها از گیلان عبور نکند، بلکه بخشی از ارزش افزوده آن نیز در استان ایجاد شود.این همان نقطه‌ای است که بندر می‌تواند از یک زیرساخت حمل‌ونقلی به موتور محرک اقتصاد گیلان تبدیل شود.گیلان سال‌هاست از ظرفیت جغرافیایی خود به عنوان یک مزیت اقتصادی سخن می‌گوید؛ اما بندر کاسپین، اتصال ریلی، منطقه آزاد و موقعیت استان در مسیر کشورهای اوراسیا، مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها را کنار یکدیگر قرار داده که می‌تواند این مزیت را به یک ظرفیت بالفعل تبدیل کند.اکنون مسئله اصلی، ایجاد زیرساخت نیست؛ بلکه استفاده حداکثری از زیرساخت‌های موجود است.
اگر مسیرهای ریلی و جاده‌ای تکمیل شود، ظرفیت بندر افزایش یابد، مراکز لجستیکی توسعه پیدا کند و دیپلماسی اقتصادی با کشورهای حاشیه خزر تقویت شود، بندر کاسپین می‌تواند از یک پروژه بندری به یکی از مهم‌ترین پیشران‌های اقتصادی گیلان و یکی از دروازه‌های تجارت ایران با اوراسیا تبدیل شود.بندر کاسپین امروز یک ظرفیت آماده بهره‌برداری است؛ ظرفیتی که میزان استفاده از آن می‌تواند تعیین کند گیلان در سال‌های آینده صرفاً یک استان ساحلی باقی بماند یا به یکی از قطب‌های تجارت و ترانزیت ایران در شمال کشور تبدیل شود.
15:09 - 5 شهریور 1405
2 بازنشر
7147 بازدید