پنبهکاران خراسان جنوبی در تنگنای مشکلات
پنبهکاران خراسان جنوبی با مشکلاتی چون خشکسالی و قطع برق چاههای کشاورزی، افزایش هزینهها و نوسانات قیمت مواجهند؛ علیرغم اینکه استان یکی از قطبهای تولید پنبه در کشور است، دلالی در بازار و ضعف در فرآوری موجب کاهش سود کشاورزان و تهدید بحران در این صنعت شده است.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، پنبه، به عنوان یکی از محصولات استراتژیک کشاورزی، در بسیاری از مناطق کشور از جمله خراسان جنوبی، نقش حیاتی در اقتصاد محلی و حتی ملی ایفا میکند.این استان با داشتن بیش از ۶ هزار هکتار سطح زیر کشت پنبه، یکی از قطبهای تولید این محصول در کشور به شمار میرود؛ اما در آستانه فصل برداشت پنبه، کشاورزان این منطقه با چالشهای متعددی روبرو هستند که از کمآبی و هزینههای بالای تولید تا بیثباتی قیمت و دخالت دلالان در بازار را شامل میشود. این مشکلات، هرچند سالهاست که پنبهکاران خراسان جنوبی را آزار میدهند، اما در فصل برداشت امسال شدت بیشتری یافتهاند. در این گزارش، به بررسی وضعیت تولید پنبه در خراسان جنوبی و چالشهای پیش روی کشاورزان این استان خواهیم پرداخت و نگاهی به راهکارهایی خواهیم داشت که ممکن است این مشکلات را کاهش داده و به بهبود شرایط پنبهکاران کمک کند.
از کودکی تا کشت طلای سفید در بشرویه فارس: لطفاً خودتان را معرفی کنید و از سابقهتان در زمینه کشاورزی و کشت پنبه بگویید. دنیایی: من علی دنیایی هستم، کشاورز اهل بشرویه. از کودکی در خانوادهای کشاورز بزرگ شدم و نزدیک به ۲۰ سال است که به صورت تخصصی پنبه میکارم؛ بشرویه بهعنوان قطب تولید پنبه در خراسان جنوبی شناخته میشود و ما اینجا به طلای سفید افتخار میکنیم.چالشهای کشاورزی پنبهفارس: با توجه به شرایط کنونی کشاورزی در خراسان جنوبی و کشت پنبه، وضعیت شما بهعنوان یک پنبهکار چگونه است؟دنیایی: وضعیت کشاورزی پنبه در استان خوب نیست؛ از یک طرف، هزینهها و قیمتهای بازار بیثبات هستند و از طرف دیگر، مشکلاتی مثل کمبود آب، افزایش هزینههای برداشت و عدم وجود نهادهای حمایتی مناسب، فشار زیادی به کشاورزان وارد میآورد. امسال سطح زیر کشت پنبهام ۲۰ هکتار است، ولی بهراحتی نمیتوانم هزینههای تولید را جبران کنم. قیمت خرید تضمینی پنبه پایین است و در نهایت سود اصلی به جیب دلالان میرود.قیمت خرید تضمینی؛ افزایش ناکافی در برابر هزینههای سرسامآورفارس: قیمت خرید تضمینی پنبه چگونه است؟دنیایی: قیمت خرید تضمینی هر کیلوگرم پنبه سال گذشته ۳۷ هزار تومان بود که امسال به ۴۴ هزار تومان افزایش پیدا کرده است؛ قیمت خرید تضمینی هنوز پایین است؛ بهطور کلی، این قیمتها نمیتوانند هزینههای کشاورزی را پوشش دهند؛ در سالهای گذشته نیز کشاورزان با مشکلات مشابه روبهرو بودند.قیمتهایی که توسط واسطه ها برای خرید پنبه تعیین میشود، بیشتر از نرخ تضمینی است، اما هنوز هم بهاندازهای که باید به کشاورزان پرداخت شود، نیست.
برداشت پنبه در سایه خشکسالیفارس: فصل برداشت پنبه امسال را چگونه ارزیابی میکنید؟ دنیایی: امسال فصل برداشت از ۱۵ مهر آغاز شده و تا پایان آذر ادامه دارد؛ با این حال، به دلیل خشکسالی و کمبود منابع آبی، میزان تولید کاهش یافته است.از طرفی هزینههای تولید، بهویژه سموم و کود، به شدت افزایش پیدا کرده و ما با سختیهای زیادی دستوپنجه نرم میکنیم.چالش برداشت مکانیزهفارس: چه چالشهایی در فرآیند برداشت و فروش پنبه دارید؟ دنیایی: یکی از بزرگترین مشکلات ما نبود دستگاههای برداشت مکانیزه است؛ برداشت دستی هزینه زیادی دارد و دستگاههای مکانیزه هم بسیار گران هستند. خوشبختانه عملیات تصفیه وش و تولید محلوج در کارخانجات پنبه پاک کنی شهرستان بشرویه انجام میشود.
برق و خشکسالی؛ بحرانهای بزرگ برای کشاورزان پنبهکارفارس: در این سالها، مشکلاتی مانند کمبود آب و تغییرات اقلیمی به شدت تأثیرگذار بوده است؛ شما در این شرایط چگونه توانستهاید زمینهای خود را مدیریت کنید؟دنیایی: خشکسالی در چند سال اخیر ضربه سختی به کشاورزی زده است. میزان آب چاههای کشاورزی کم شده و کشاورزان مجبور شدهاند سطح زیر کشت را کاهش دهند؛ در شرایط کمآبی و گرما، مدیریت آب بسیار سخت شده است.استفاده از روشهای آبیاری مدرن و صرفهجویی در مصرف آب برای من اولویت دارد؛ البته این کار نیاز به سرمایهگذاری بالا دارد و متاسفانه کشاورزان زیادی قادر به اجرای آن نیستند.به همین دلیل، محصولات ما بهدلیل کمبود آب کاهش پیدا کرده است و این مسئله هزینههای تولید را بالا میبرد.متاسفانه خاموشی برق چاه های کشاورزی به محصولات ما نیز خسارت وارد کرده است و بعضا تا 30 درصد محصول پنبه کاهش پیدا کرده است.نبود حمایتهای دولتیفارس: آیا شما در این زمینه حمایتی از سازمانهای جهاد کشاورزی و دیگر نهادهای دولتی دریافت کردهاید؟دنیایی: بهطور کلی، کمکی از سازمانهای دولتی نمیبینیم؛ تنها حمایتهایی که گاهی از طریق کودهای یارانهای میشود، اندک است. متاسفانه نهادهای دولتی بیشتر وعده میدهند تا اقدام عملی انجام دهند؛ این کمبود حمایتها باعث شده که کشاورزان خسته و ناامید شوند و تمایل به کشت محصولات دیگری پیدا کنند که هزینهها و ریسک کمتری داشته باشد.
راهکارهای حمایت از کشاورزان پنبهکارفارس: به نظر شما، چه اقداماتی میتواند وضعیت کشاورزان پنبهکار را بهبود ببخشد؟ دنیایی: اول از همه باید حمایت دولت افزایش پیدا کند؛ مثلاً با ارائه تسهیلات برای خرید دستگاههای برداشت مکانیزه و تأمین بذرهای باکیفیت. دوم، باید واحدهای فرآوری و ریسندگی در استان فعال شوند تا ارزش افزوده تولید پنبه نصیب خود کشاورزان شود. همچنین، بازنگری در نرخ خرید تضمینی و کنترل واسطهها از دیگر اقداماتی است که میتواند به کشاورزان کمک کند.
حمایتهای ضروری از کشاورزان پنبهکارفارس: اگر بخواهید پیشنهاداتی برای بهبود وضعیت کشاورزان پنبهکار بدهید، چه نکاتی را مطرح میکنید؟دنیایی: اولین مسئله، افزایش قیمت خرید تضمینی و بهبود شرایط بازار است؛ دولت باید قیمتهای منصفانهای برای خرید پنبه تعیین کند تا کشاورزان بتوانند هزینههای خود را پوشش دهند و درآمد مناسبی داشته باشند. در کنار آن، حمایتهای دولتی در زمینه تأمین آب، کود و سموم با کیفیت و ارزانتر میتواند به کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری کمک کند. همچنین، دولت باید برنامههای ویژهای برای توسعه فرآوری پنبه و ایجاد کارخانجات ریسندگی در داخل استان داشته باشد تا ارزش افزوده محصول در همین استان ایجاد شود و از خروج سرمایهها جلوگیری شود.پنبه، محصولی استراتژیک برای رونق استانفارس: با توجه به این همه مشکلات، آیا هنوز امیدوارید که آینده کشت پنبه در خراسان جنوبی روشن باشد؟دنیایی: بله، امید دارم که روزی مسئولان به این موضوع توجه بیشتری داشته باشند.پنبه یک محصول استراتژیک است که در بسیاری از صنایع کاربرد دارد؛ اگر حمایتهای لازم انجام شود، میتوانیم این صنعت را در استان رونق بخشیم و از ظرفیتهای آن بهرهبرداری کنیم.فارس: ممنون از وقتی که در اختیار ما گذاشتید. دنیایی: من هم از شما تشکر میکنم که صدای کشاورزان را به گوش مردم و مسئولان میرسانید.
پنبه، استراتژی اقتصادی خراسان جنوبیدر ادامهی گفتوگوی تفصیلی با کشاورز پنبهکار، محمدحسین اکبری، سرپرست سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی، به نقش حیاتی پنبه در اقتصاد و محیط زیست این استان اشاره کرد و گفت: پیشبینی میشود امسال ۱۴ هزار و ۲۱۰ تن پنبه از مزارع استان برداشت شود؛ پنبه که از دیرباز به عنوان طلای سفید شناخته میشود، یکی از محصولات استراتژیک خراسان جنوبی است و در بسیاری از شهرستانها از جمله بشرویه و سرایان منبع درآمد اصلی کشاورزان به شمار میرود.وی با اشاره به کاشت پنبه در ۶ هزار و ۴۳۰ هکتار از اراضی استان افزود: پنبه نقش مهمی در حفظ محیط زیست دارد. ریشههای این گیاه به تثبیت خاک کمک کرده و با جذب گرد و غبار و آلودگی، به بهبود کیفیت هوا کمک میکنند؛ با این حال، شرایط دشوار امسال از جمله افزایش دما و قطع برق چاههای کشاورزی، موجب کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی تولید شده است.اکبری ادامه داد: چهار هزار و ۳۰۰ بهرهبردار در استان مشغول تولید پنبه هستند و بشرویه بیشترین سطح زیرکشت را دارد؛ محصولات تولیدی به کارخانجات داخل استان و استانهای خراسان رضوی و قم ارسال میشوند.سرپرست سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با بیان اینکه این استان رتبه ششم تولید پنبه در کشور را دارد، اظهار کرد: ما برای حمایت از کشاورزان، تامین نهادههای تولیدی از جمله ۲ هزار و ۶۰۰ تن کود شیمیایی یارانهدار را در دستور کار قرار دادهایم و تمامی تلاش خود را برای حمایت از پنبهکاران پرتلاش استان به کار میگیریم.
16:40 - 11 آذر 1403