پشت پرده سقط جنین؛ از قانون تا پیامدهای روانی
سقط جنین، معضلی با ابعاد قانونی، روانی و اجتماعی، همچنان چالشی برای خانوادهها و جامعه است؛ در حالی که کارشناسان بر پیامدهای جبرانناپذیر آن هشدار میدهند.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی؛ سقط جنین یکی از پدیدههای اجتماعی و پزشکی است که در بسیاری از جوامع بهویژه در کشورهای در حال توسعه، به عنوان یک معضل جدی مطرح میشود؛ این پدیده به دلایل مختلفی همچون مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی نگرشهای دینی و اخلاقی در جوامع مختلف رخ میدهد. در ایران، سقط جنین از نظر قانونی و شرعی محدودیتهایی دارد و انجام آن تنها در شرایط خاصی مجاز است، با این حال، سقط جنین عمدی همچنان یکی از مسائلی است که در برخی مناطق کشور از جمله خراسان جنوبی، به دلیل عوامل مختلف، به یکی از معضلات قابل توجه تبدیل شده است.در خراسان جنوبی، بهویژه در سالهای اخیر، این پدیده رشد چشمگیری داشته و نگرانیهای زیادی را در زمینه سلامت مادران، تهدیدات جمعیتی و تبعات اجتماعی به همراه داشته است. علل و عوامل مؤثر بر افزایش سقط جنینعواملی چون بارداریهای ناخواسته، مشکلات اقتصادی و اجتماعی، کمبود آگاهیهای عمومی و نبود دسترسی کافی به خدمات مشاورهای، از جمله دلایلی هستند که برخی از افراد را به اتخاذ چنین تصمیمی سوق میدهند. علاوه بر این، در برخی موارد سقطهای غیرقانونی، که در محیطهای غیر استریل و با استفاده از روشهای غیر پزشکی انجام میشود، به بحرانهای بهداشتی و سلامت برای زنان منجر میشود.بررسی راهکارهای مقابله با سقط جنین در خراسان جنوبیاین گزارش تلاش دارد تا با بررسی ابعاد مختلف پدیده سقط جنین در خراسان جنوبی، عوامل مؤثر در افزایش این پدیده، تأثیرات آن بر سلامت زنان و خانوادهها، همچنین اقدامات قانونی و پزشکی موجود برای مقابله با آن را مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهد.
همچنین، با تحلیل تجربیات و نظرات افراد متخصص و مسئولان در این زمینه، پیشنهاداتی برای کاهش میزان سقط جنین و ارتقای آگاهیهای عمومی ارائه خواهد شد.تعریف سقط جنین از منظر پزشکیفهیمه هزاری، یک متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ فوق تخصصی ناباروری در خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار فارس، سقط جنین را به عنوان فرآیندی تعریف کرد که باید پیش از ۲۰ هفته بارداری و قبل از آنکه جنین قدرت حیات پیدا کند، اتفاق بیفتد.وی افزود: سقط میتواند به صورت خود به خودی، درمانی یا غیرقانونی رخ دهد. سقطهای خود به خودی به از دست رفتن طبیعی جنین در سه ماهه اول بارداری گفته میشود، در حالی که سقطهای درمانی بر اساس تشخیص پزشکان متخصص و تایید پزشکی قانونی به دلایل پزشکی، مانند بیماری جنین یا مادر انجام میشود.خطرات و پیامدهای سقطهای غیرقانونیفهیمه هزاری با اشاره به سقطهای غیرقانونی، تصریح کرد: این نوع سقطها عمدی و بدون دلیل پزشکی است و اغلب توسط افراد غیرحرفهای و با استفاده از ابزار آلوده انجام میشود. این متخصص زنان و زایمان با بیان اینکه هرچه سن جنین بیشتر باشد، خطرات ناشی از سقط نیز افزایش مییابد، تأکید کرد: سقط جنین در هر مرحلهای از بارداری، چه قانونی و چه غیرقانونی، از نظر قانونی و شرعی غیراخلاقی است.وی افزود: بیشتر سقطهای غیرقانونی به دلیل حاملگیهای ناخواسته رخ میدهند، در حالی که باید بدانیم این حاملگی خدا خواسته بوده است.عوارض جسمی سقطهای غیرقانونیهزاری با اشاره به مهمترین عوارض سقط غیرقانونی، اظهار کرد: خونریزی شدید از جمله عوارض عمده این سقطها است که ممکن است منجر به آسیب به رحم و از دست دادن توان باروری شود.
وی همچنین توضیح داد که استفاده از ابزار آلوده میتواند باعث انتقال عفونت از رحم به خون شده و حتی مرگ مادر را به دنبال داشته باشد. عوارض جسمی و روانی سقطهای غیرقانونیاین متخصص زنان نارسایی دهانه رحم، خونریزی مزمن و عفونتهای مداوم را از دیگر عوارض سقطهای غیرقانونی دانست و افزود: علاوه بر عوارض جسمی، آسیبهای روانی و اجتماعی نیز از پیامدهای جدی این نوع سقطها به شمار میروند.دکتر آزاده خزاعی، متخصص زنان و زایمان و فلوشیپ فوق تخصصی ناباروری و IVF در خراسان جنوبی نیز در گفتوگو با خبرنگار ما معتقد است که هرگونه سقط عمدی و غیرقانونی میتواند عوارض جبرانناپذیری برای مادر به همراه داشته باشد. وی با اشاره به اینکه سقط جنین قانونی تنها در شرایطی که تهدیدی برای سلامت جنین یا مادر وجود داشته باشد و با مجوز پزشکی قانونی انجام شود، توضیح داد: این نوع سقطها باید در بیمارستان و تحت نظارت دقیق پزشک و با تجویز دُز استاندارد دارو انجام شود.دکتر خزاعی گفت: ۴۵ درصد از سقطها عمدی یا غیرقانونی هستند و ۹۵ درصد از این سقطها در کشورهای در حال توسعه انجام میشود که این موضوع میتواند عواقب شدید بهویژه مرگ مادران به دنبال داشته باشد. سقط عمدی؛ عاملی مهم در مرگ مادرانوی خاطرنشان کرد که بین چهار تا ۱۳ درصد از مرگهای مادران به دلیل سقطهای عمدی و غیرقانونی رخ میدهد.دکتر خزاعی درباره خطرات سقط غیرقانونی گفت: این نوع سقطها معمولاً توسط افراد غیرمتخصص در محیطهای غیر استریل و با استفاده از داروهایی بیشتر از حد مجاز انجام میشوند که میتواند منجر به خونریزیهای شدید، عفونت و حتی مرگ مادر شود.
سن قانونی سقط جنین در ایرانوی همچنین افزود: سن قانونی برای سقط جنین در ایران ۱۸ هفته و ۶ روز است و سقط در سنین بالاتر بارداری، بهویژه در صورت غیرقانونی بودن، میتواند خطرات بیشتری به همراه داشته باشد. از جمله عوارض شایع سقطهای عمدی میتوان به عفونت و نارسایی کلیوی اشاره کرد.چسبندگیهای رحم؛ عوارض جدی سقطهای غیرقانونیدکتر خزاعی همچنین هشدار داد: یکی از عوارض بسیار جدی سقطهای غیرقانونی، چسبندگیهای رحم است که معمولاً بهواسطه استفاده از ابزارهای غیر استریل ایجاد میشود و میتواند به عواقب خطرناکی منجر شود.حجتالاسلام علی نسایی زهان، دادستان عمومی و انقلاب مرکز خراسان جنوبی، در خصوص ابعاد قانونی و قضائی سقط جنین اظهار داشت: سقط جنین از نظر قانونی و قضائی یک جرم است که بهویژه در صورتی که بدون مجوز قانونی انجام شود، با مجازاتهای سنگینی مواجه خواهد بود.مجازاتهای قانونی سقط جنین غیرقانونیوی افزود: طبق ماده ۵۶ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، سقط جنین جزو جرایم عمومی محسوب میشود و هرگونه اقدام غیرقانونی در این زمینه میتواند منجر به مجازاتهایی نظیر حبس، دیه، و حتی ابطال پروانه پزشکی شود.پایاندادن به حرفه پزشکی بهدلیل سقط غیرقانونیوی افزود: در مواردی که سقط جنین بهصورت غیرقانونی و بدون تشخیص پزشکی ضروری صورت گیرد، مجازاتهای شدیدتری در انتظار عاملان این کار خواهد بود؛ در صورتی که پزشکی اقدام به سقط جنین غیرقانونی کند، علاوه بر مجازاتهای قانونی، پروانه طبابت وی نیز باطل خواهد شد.
پیگرد قانونی فروش داروهای سقط جنیندادستان عمومی و انقلاب مرکز خراسان جنوبی همچنین به ماده ۶۱ قانون جوانی جمعیت اشاره کرد و گفت: این ماده قانونی تأکید دارد که حتی فروش داروهای سقط جنین، چه در فضای مجازی و چه بهصورت حضوری، باید تحت پیگرد قانونی قرار گیرد. حجتالاسلام نسایی زهان در پایان خاطرنشان کرد: این اقدامات قانونی بخشی از تلاشها برای حفظ حقوق مادران و جنینها و همچنین مقابله با سقطهای غیرقانونی است که میتواند تبعات جبرانناپذیری برای سلامت جامعه به همراه داشته باشد.آسیبهای روانی سقط جنین عمدی بر سلامت مادردکتر علی دستگردی، روانشناس مرکز مشاوره و خدمات روانشناسی در بیرجند، در گفتوگو با خبرنگار فارس اظهار داشت: سقط جنین عمدی میتواند آسیبهای جدی به سلامت روحی و روانی مادر وارد کند.دستگردی بیان کرد: گاهی خانوادهها به دلایل مختلف از جمله مشکلات اجتماعی یا اقتصادی تصمیم میگیرند از فرزندآوری خودداری کنند؛ این تصمیمات اغلب با عجله و بدون در نظر گرفتن پیامدها اتخاذ میشود و ممکن است به انتخابهای نادرستی همچون سقط جنین منجر شود.این روانشناس افزود: سقط عمدی علاوه بر پیامدهای جسمی، میتواند مشکلات روحی، روانی، اخلاقی، معنوی، شرعی و قانونی متعددی ایجاد کند که تأثیرات منفی جدی بر روابط خانوادگی و پایداری زندگی مشترک به جای میگذارد.سندروم پس از سقط جنین؛ افسردگی و اضطراب به دنبال سقط عمدیوی با اشاره به علائم "سندروم پس از سقط جنین" گفت: افسردگی، اضطراب، اختلالات خواب، احساس گناه، پشیمانی، مشکلات جنسی و چالش در روابط اجتماعی از جمله نشانههایی هستند که در بسیاری از مادرانی که تجربه سقط عمدی دارند، مشاهده میشود.
این روانشناس تاکید کرد: سندروم پس از سقط معمولاً با افسردگی و اضطراب شدید همراه است. اگر این علائم بیش از دو هفته ادامه داشته باشند، نیازمند درمان تخصصی و فوری هستند.تأثیرات هورمونی و روانی پس از سقط جنیندکتر دستگردی توضیح داد: تغییرات هورمونی پس از سقط، بهویژه کاهش ناگهانی هورمون پروژسترون، میتواند تحریکپذیری، اضطراب و افسردگی را تشدید کند. مادرانی که سابقه افسردگی در دوران بارداری دارند یا پیشتر تجربه سقط داشتهاند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به افسردگی پس از سقط قرار دارند.وی اضافه کرد: برخی زنان ممکن است پس از سقط بهطور موقت با توجیهات شخصی آرامش یابند، اما این احساس معمولاً کوتاهمدت است و در بلندمدت با اضطراب و احساسات منفی بیشتری همراه خواهد شد. این مشکلات ممکن است حتی در مراحل بعدی زندگی مانند دوران یائسگی یا سالمندی دوباره بروز کنند.این روانشناس همچنین اشاره کرد: آثار روانی سقط جنین میتواند در سالگردهای این رویداد تشدید شود و برای نوجوانانی که در سنین پایین دچار سقط میشوند، این تأثیرات به مراتب شدیدتر خواهد بود.مراحل واکنشهای عاطفی پس از سقط جنیندستگردی افزود: واکنشهای عاطفی پس از سقط معمولاً شامل مراحل انکار، خشم، افسردگی، احساس گناه و در نهایت پذیرش میشود. مادرانی که با سرزنش اطرافیان مواجه میشوند، ممکن است احساس گناه بیشتری را تجربه کنند.این روانشناس خاطرنشان کرد که افسردگی ناشی از سقط جنین حتی پس از تولد یک نوزاد سالم نیز ممکن است ادامه یابد. وی توصیه کرد که زنان برای بهبود شرایط روانی خود پس از سقط باید از حمایت همسر، خانواده و مشاوره روانشناسی بهرهمند شوند و از تصمیمگیری عجولانه برای بارداری مجدد پرهیز کنند.
پیشنهادات روانشناس برای بهبود روانی پس از سقطدر پایان، وی تاکید کرد: همدلی، پرهیز از سرزنش، حمایتهای عاطفی و استفاده از مشاورههای تخصصی میتوانند به مادران کمک کنند تا از این بحران عبور کنند و آرامش روانی خود را بازیابند.دکتر مجید شایسته، معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند نیز در گفتوگو با خبرنگار ما گفت: سال گذشته، با تلاش نیروهای مراکز جامع سلامت و خانههای بهداشت شهری و روستایی، ۱۳۰ مادر باردار از تصمیم به سقط جنین منصرف شدند که این اقدام منجر به تولد نوزادان شد.دکتر شایسته اذعان داشت: مشاوره به مادران باردار از بدو تشکیل پرونده در مراکز بهداشت آغاز میشود و تا پایان دوران بارداری ادامه مییابد.وی افزود: از ابتدای امسال، ۶ جلسه کارگروه سقط در دانشگاه برگزار شده که منجر به تصویب ۷۴ مصوبه شده است؛ تاکنون ۹۰ درصد این مصوبات اجرایی شده و مابقی در دست اقدام هستند.
مشاوره و محدودیتهای جدید قانونی در توزیع اقلام پیشگیریشایسته با اشاره به همکاری مراکز بهداشت با مرکز مردمی «نفس» در خراسان جنوبی، تصریح کرد: این مراکز، علاوه بر ارائه مشاورههای انصراف از سقط، اجازه تجویز یا توزیع اقلام پیشگیری از بارداری را ندارند؛ این وظیفه، مطابق قانون جوانی جمعیت، تنها بر عهده پزشکان است.وی همچنین درباره غربالگری دوران بارداری خاطرنشان کرد: اکنون این مسئولیت به عهده متخصصان زنان است و مراقبان سلامت وظیفه ارجاع مادران باردار به پزشکان متخصص را بر عهده دارند.تغییرات در فرآیند سقط قانونی و افزایش درخواستهاراضیه احمدی، مسئول کمیته سقط جنین در پزشکی قانونی خراسان جنوبی هم با بیان اینکه تمام مجوزهای سقط در استان از مرکز بیرجند صادر میشود، گفت: از زمان ابلاغ قانون جوانی جمعیت در سال ۱۴۰۰، فرآیند سقط قانونی تغییر کرده و تصمیمگیری نهایی به قاضی سپرده شده است.وی افزود: در پنج ماه نخست امسال، ۵۹ مورد درخواست سقط قانونی ثبت شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته، با ۵۳ درخواست، افزایش ۱۱.۳ درصدی داشته است. از این تعداد، سال گذشته ۳۳ مورد و امسال ۴۳ مورد منجر به صدور مجوز سقط قانونی شده است.احمدی با تاکید بر دقت و سرعت در بررسی پروندههای مربوط به سقط قانونی بیان کرد: سقط قانونی تنها با معرفی متخصصان متعهد گروه زنان و بر اساس تشخیص اندیکاسیونهای جنینی انجام میشود و تمامی مراحل با حساسیت بالایی پیگیری میشود.
راهاندازی مرکز نفس برای جلوگیری از سقطهای غیرقانونیسرهنگ هاشم هیهات، رییس بسیج جامعه پزشکی خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرنگار ما از راهاندازی مرکز مردمی «نفس» بهمنظور پیشگیری از سقط جنینهای سالم خبر داد و گفت: این مرکز از سال گذشته در استان فعالیت خود را آغاز کرده و دفتر اصلی آن در درمانگاه شهدا بیرجند قرار دارد.وی با اشاره به آمار روزانه هزار سقط جنین در کشور اظهار داشت: تنها پنج درصد از این موارد، قانونی و ارادی هستند و مابقی، سقطهای غیرقانونی محسوب میشوند.وی یادآور شد: مرکز نفس بیرجند از زمان تأسیس تاکنون موفق به منصرف کردن ۱۱ مادر از تصمیم به سقط شده است و مشاورههای لازم به این افراد ارائه شده است.حمایتهای جامع برای پیشگیری از سقطمدیر مرکز نفس خراسان جنوبی با بیان اینکه این مرکز با هدف کمک به خانوادههایی که به دلایل مختلف به سقط جنین روی میآورند ایجاد شده، گفت: در این طرح، با همکاری پزشکان متخصص زنان، مادرانی که قصد سقط جنین دارند شناسایی و به مرکز نفس معرفی میشوند. در این مرکز، با ارائه حمایتهای روانی، اجتماعی و اقتصادی، تلاش میشود خانوادهها برای حفظ فرزند خود تشویق شوند.وی بر لزوم اطلاعرسانی درباره قوانین، مقررات و پیامدهای ناشی از سقط غیرقانونی تأکید کرد و افزود: پنج درصد از مرگ مادران به علت سقط غیرقانونی رخ میدهد که این امر اهمیت آگاهیبخشی به خانوادهها را دوچندان میکند.
سقط جنین، معضلی اجتماعی و خلاف شرع اسلامحجتالاسلام سید محمدباقر اسدی، مسئول پاسخگویی به مسائل شرعی دفتر نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی، سقط جنین عمدی را عملی خلاف شرع اسلام دانست و گفت: سقط جنین گاهی به دلایل مختلفی همچون مشکلات روانی مادر، مشکلات اقتصادی، حفظ آبرو، مسائل اخلاقی یا فرزند نامشروع انجام میشود، اما در هر صورت این موضوع به عنوان یک معضل اجتماعی مطرح است.وی افزود: ترس از مشکلات اقتصادی، در واقع ناشی از عدم توکل به خداست، در حالی که روزی هر فرزند از سوی خداوند تضمین شده است.ضرورت آگاهیبخشی درباره احکام شرعی سقط جنینوی بر اهمیت ترویج فرهنگ فرزندآوری تاکید کرد و گفت: اگر احکام مربوط به سقط جنین عمدی در جامعه به درستی تبیین شود و مردم از تکالیف دینی خود آگاه شوند، هیچگاه چنین اقداماتی را انجام نخواهند داد.مسئول پاسخگویی به مسائل شرعی دفتر نماینده ولی فقیه در خراسان جنوبی توضیح داد: در صورتی که پزشک در سقط عمدی جنین دخالت کند، دیه بر عهده او خواهد بود، و اگر پدر یا مادر این کار را انجام دهند، باید دیه پرداخت کنند.
دیه و مسئولیت حقوقی در سقط عمدی جنینوی ادامه داد: از لحظهای که نطفه شکل میگیرد، جنین موجود زندهای است که در حال رشد است؛ بر اساس منابع فقهی، برای هر ۲۰ روز پس از تشکیل نطفه، دیهای مشخص تعیین شده است؛ به طوری که برای ۲۰ روز اول، معادل ۲۰ مثقال طلا و برای هر ۲۰ روز بعدی، ۲۰ مثقال طلا به دیه اضافه میشود؛ در صورت سقط جنین در چهار ماهگی، دیه به اندازه یک انسان کامل خواهد بود.حجتالاسلام اسدی سقط جنین عمدی را گناه کبیرهای توصیف کرد و گفت: حتی اگر پدر و مادر از دیه گذشت کنند، دیه به اجداد جنین تعلق میگیرد و در صورت دسترسی نداشتن به وارث دوم، باید از طرف او صدقه داده شود.وی با تاکید بر اینکه سقط جنین، حتی اگر به صورت غیرقانونی انجام شود، از نظر شرعی حرام است، افزود: در شرایط خاص، اگر نطفه پیش از چهار ماهگی تشکیل شده باشد و پزشک متخصص و آگاه به مسائل شرعی تشخیص دهد که جنین ناقصالخلقه است و نگهداری آن برای والدین دشوار است، سقط ممکن است مجاز باشد؛ اما پس از چهار ماهگی، هیچ مرجعی اجازه سقط نمیدهد، مگر در صورتی که ادامه بارداری جان مادر را به خطر اندازد یا تهدیدی برای هر دو نفر باشد.#سقط_جنین#سقط_عمدی#معضل_اجتماعی#سقط_غیرقانونی#ناباروری#تاثیرات_هورمونی#چسبندگی_رحم
09:29 - 9 آذر 1403
2 پاسخ