التماس دعا
چرا عرفات بیرون از حرم است
حضور در صحرای عرفات، گدایی در پشتِ درِ خانهی خداست و ورود به حرم، شرطِ ایستادن در بیرون است.این موضوع هم از نظر تاریخی و جغرافیایی و هم از نظر عرفانی و کلامی مورد توجه اندیشمندان اسلامی بوده است.در پاسخ به اینکه چرا صحرای عرفات یعنی محل وقوف در روز نهم ذیالحجه خارج از محدوده «حرم» همان مرزهای مقدسی که مکه را احاطه کردهاند قرار دارد، چند وجه تبیین شده است:
۱. زیباترین تعبیر در این باره، نگاه به زائر به عنوان «مهمان» است. امام صادق (ع) در روایتی به این موضوع اشاره فرمودهاند. گفته میشود که وقتی کسی به خانهی بزرگی دعوت میشود، ابتدا در آستانهی در و بیرون از عمارت اصلی میایستد تا اجازه ورود بگیرد.- عرفات، پشت درگاه خداست:حاجی با خروج از مکه و رفتن به عرفات، در واقع به پشتِ درِ حرم بازمیگردد تا با تضرع، گریه و معرفت، لیاقت ورود به حرم امن الهی را پیدا کند.- پاکی قبل از ورود: عرفات محل ریختن گناهان است. زائر باید در خارج از حرم خود را پاک کند تا وقتی برای طواف به داخل حرم و نزد کعبه بازمیگردد، لایق همسخنی و طواف خانهی خدا باشد.۲. نام عرفات از «عرفه» به معنای شناخت و ادراک میآید. از نظر فلسفه حج:- انسان ابتدا باید در خارج از حرم و در فضای باز و بیآلایش صحرا به خودشناسی و خداشناسی برسد.- این شناخت و معرفت مقدمهی «شعور» (مشعرالحرام) و سپس «عشق و فداکاری» (منا و قربانی) است. تا زمانی که این آگاهی در بیرون حاصل نشود، ورود به درونِ کعبه و حرم، ثمرهی کامل نخواهد داشت.۳. برخی مفسران معتقدند «حرم» محل تجلی خاص الهی و جایگاه تشریع است، اما «عرفات» تجلیگاه رحمت عام خداوند بر تمام بندگان حتی گنهکاران است. زائر در عرفات که مرز بازتری دارد، با هر سطحی از آلودگی پذیرفته میشود تا پس از شستوشوی روح در دعای عرفه، به محیط خاص و محدودتر «حرم» قدم بگذارد.
۴. در روایات تاریخی آمده است که وقتی حضرت ابراهیم (ع) مناسک حج را از جبرئیل میآموخت، در سرزمین عرفات بود که به او گفته شد: «عَرَفْتَ؟» آیا آموختی و شناختی؟ و او پاسخ داد: «بله». این سرزمین خارج از مرزهای اولیه حرم بود که توسط حضرت آدم یا ابراهیم (ع) نشانهگذاری شده بود تا مرز میان «عبادت عام» در بیابان و «عبادت خاص» در کعبه مشخص باشد.بیرون بودن عرفه از حرم، یک استراتژی تربیتی است؛ یعنی برای رسیدن به «مرکز» (کعبه)، ابتدا باید از «پیرامون» همان عرفات شروع کرد. باید در بیرون از مرزها توبه کرد و به شناخت رسید تا اجازه ورود به حریم خصوصی پروردگار صادر شود. به قول بزرگان: «عرفات، جایگاه گدایی پشت درِ خانه است و کعبه، سفرهی داخل خانه.»#عرفات#حکمت_های_حج#عرفان_عملی#زائر_خدا#معرفت_الهی#رضا_معممی_مقدم#سنت_حسنه_وقف
08:58 - 4 خرداد 1405