سواد رسانهای؛ زرهی در برابر ترکشهای «فیکنیوز»
در شرایطی که اشتیاق عمومی برای شنیدن اخبار پیروزی نیروهای مسلح بالاست، رسول گلباخی، روزنامه نگار و کارشناس سواد رسانهای، از پدیده "مهندسی معکوس ادراک" توسط دشمن پرده برداشت. وی معتقد است شایعاتی که به کام مخاطب خوش میآیند، در واقع تلههایی برای القای حس دستبستگی و فرسایش اعتماد عمومی هستند و راه مقابله با این جنگ روانی را "درنگ در بازنشر" و "اعتبارسنجی منبع" میداند
به گزارش خبرنگار فارس، این روزها که عطر غیرت و غرور ملی در فضای کشور پیچیده، همه ما تشنه شنیدن اخبار ظفر نیروهای مسلح مقتدر و ملت عزتمند ایران هستیم. در میانه نبرد، شنیدن خبر موفقیت سربازان وطن، قند در دلمان آب میکند و شوق مخابره این شادی، در جانمان ریشه میدواند. اما دقیقاً در همین لحظات پرشور، «تله شایعات» پهن میشود؛ تلهای که نهتنها آگاهی، بلکه روان جامعه را هدف قرار داده است.سازندگان اخبار جعلی (Fake News)، روانشناسان خبرهای هستند. آنها میدانند جامعه هدف در انتظار چیست و همان آرزو را در قالب یک خبر «داغ» و «فوری» طراحی میکنند. شایعات معمولاً به کام ما خوش میآیند، چون آینهی تمامنمای خواستههای ما هستند. اما باید به هوش باشیم؛ اخبار جعلی با ساختاری هوشمندانه، حرفهای و در کالبدی رسمی ارائه میشوند تا مرز میان «واقعیت» و «خیال» را از بین ببرند.امروز با وجود گوشیهای هوشمند، همه دوست دارند نقش خبرنگار را بازی کنند؛ از نوجوان دبیرستانی که میخواهد نخستین منتشرکننده باشد، تا دلسوزانی که علیرغم عرق ملی بالا، متأسفانه سواد رسانهای پاینی دارند. یادمان باشد بازنشر یک خبر دروغ، حتی با نیت خیرخواهانه، بازی در زمین دشمن است. هر کلیک ما بر روی دکمه «بازنشر»، میتواند تیری باشد که ناخواسته به سمت انسجام ملی شلیک میشود.شایعات پیروزی شاید در وهله نخست مثل یک مسکن، حالِ مخاطب را خوب کنند، اما تبعات بعدی آن ویرانگر است.
وقتی شایعهای مبنی بر یک فتح بزرگ یا نابودی کامل حریف منتشر میشود، سطح انتظارات جامعه بهصورت غیرواقعی بالا میرود. زمانی که واقعیتِ میدان با آن شایعه بزرگ فاصله پیدا میکند، پیروزیهای واقعی و تدریجی، در سایه آن خبر دروغین، کوچک و بیاهمیت جلوه میکنند. اینجاست که «شادی کاذب» جای خود را به «یاس و ناامیدی» میدهد.یکی از خطرناکترین ابعاد فیکنیوزها، القای حس «بازندگی» و «وابستگی» است. شایعه با دستکاری در محاسبات ذهنی مردم، باعث میشود اقتدار درونی کشور زیر سؤال برود و حریف، بزرگتر و توانمندتر از آنچه هست، تصویر شود. هدف نهایی دشمن از این نوسانات هیجانی، کشتن مرجعیت خبری رسانههای رسمی و شناسنامهدار است تا در لحظات حساس، جامعه مرجع مطمئنی برای دریافت حقیقت نداشته باشد. چه باید کرد؟ در جنگ رسانهای، «تأمل» به اندازه «شجاعت» اهمیت دارد. برای آنکه در دام فیکنیوزها گرفتار نشویم:شناسنامه بخواهید:خبر را فقط از رسانههای معتبر و رسمی دنبال کنید.(خبرگزاری های رسمی خصوصاً رسانه ملی)درنگ کنید: قبل از بازنشر، چند ثانیه مکث کنید؛ آیا منبع دومی این خبر را تأیید کرده است؟هوشمند باشید: هرگاه خبری بیش از حد با احساسات شما (شادی یا خشم مفرط) بازی کرد، به اعتبار آن شک کنید.یادمان باشد؛ خبر جعلی مانند یک داروی نیروزای غیرمجاز است؛ در لحظه اول قدرت کاذب میدهد، اما روح و باور جامعه را بهمرور فرسوده میکند. بیایید با مراقبت از فضای ذهنی خود، پاسبانِ حقیقت باشیم.#شایعه #رسانه #جنگ #ادراک #خبرجعلی 15:08 - 8 فروردین 1405