تبعات بسته شدن باب المندب در کنار تنگه هرمز برای اقتصاد جهانی
تلاقی بحران در دو گلوگاه راهبردی هرمز و بابالمندب، معادلات تجارت جهانی را وارد مرحلهای تازه کرده و احتمال بروز رکود تورمی در اقتصاد بینالملل را بهطور جدی افزایش میدهد.
گروه بینالملل خبرگزاری فارس، در حالی که تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران وارد سیامین روز خود شده است؛ دامنه درگیری، روزبهروز گستردهتر میشود. در این میان، تصمیم ایران برای بستن تنگه هرمز و همزمان اعلام آمادگی صنعا برای محدود کردن عبور کشتیها از بابالمندب، تجارت جهانی را با چالشی جدی روبهرو کرده است؛ چالشی که به توان اقتصاد جهانی در تحمل فشار همزمان بر انرژی و جابهجایی کالاها مربوط میشود و میتواند به بحرانی گسترده منجر شود.وبگاه تحلیلی الخنادق با مقدمه فوق در گزارشی نوشت که تنگه هرمز یکی از اصلیترین مسیرهای انتقال انرژی در جهان است؛ بهطوری که حدود یکپنجم نفت دنیا هر روز از این مسیر عبور میکند. به همین دلیل، هرگونه مشکل در این تنگه خیلی سریع روی قیمت نفت و وضعیت بازارها تأثیر میگذارد. در مقابل، بابالمندب مسیر مهمی در جنوب دریای سرخ است که به کانال سوئز میرسد و بخش بزرگی از کالاهایی که میان آسیا و اروپا جابهجا میشود از آن عبور میکند.به نوشته ابن وبسایت، آنچه شرایط را پیچیدهتر کرده، همزمانی اختلال در این دو مسیر مهم است. این موضوع باعث میشود مشکل فقط به تأخیر در ارسال کالاها محدود نشود، بلکه کل روند تجارت جهانی دچار اختلال شود. تجربه سال ۲۰۲۴ در دریای سرخ نشان داد که حتی بدون بسته شدن کامل مسیر، حمله به کشتیها و افزایش هزینه بیمه، باعث شد بسیاری از شرکتها مسیر خود را تغییر دهند. در نتیجه، رفتوآمد کشتیها از کانال سوئز کاهش یافت و بسیاری از آنها مسیر طولانیتر اطراف آفریقا را انتخاب کردند.
این تغییر مسیر پیامدهای قابل توجهی داشت. زمان سفر کشتیها بیش از ۱۰ روز طولانیتر شد، مصرف سوخت حدود ۴۰ درصد افزایش یافت و هزینه حمل کالا میان شرق آسیا و اروپا چند برابر شد. این تجربه نشان میدهد که حتی افزایش خطر در یک مسیر هم میتواند تجارت را مختل کند، چه برسد به اینکه یک مسیر بهطور کامل بسته شود. حال اگر چنین شرایطی همزمان با بسته شدن تنگه هرمز رخ دهد، اثرات آن بسیار گستردهتر خواهد بود.به نوشته الخنادق، بستن تنگه هرمز باعث کاهش عرضه انرژی و افزایش قیمتها شده است. از سوی دیگر، مشکل در بابالمندب باعث میشود انتقال همین منابع باقیمانده نیز گرانتر و سختتر شود. ترکیب این دو عامل، به افزایش قیمتها در بخشهای مختلف منجر میشود؛ از انرژی گرفته تا حملونقل و در نهایت قیمت کالاهایی که به دست مصرفکننده میرسد.در عین حال، طولانیتر شدن مسیرهای دریایی باعث میشود کشتیها مدت بیشتری در راه باشند و در نتیجه تعداد سفرهایی که میتوانند انجام دهند کاهش یابد. این مسئله به کمبود کانتینر و تأخیر در تحویل کالاها منجر میشود؛ موضوعی که در سال ۲۰۲۴ نیز بهوضوح دیده شد. در چنین شرایطی، شرکتها یا باید کالاهای بیشتری ذخیره کنند یا با خطر توقف تولید روبهرو شوند.طبق این گزارش، در این میان، کشورهای صنعتی بیشترین آسیب را میبینند، بهویژه اروپا که بخش زیادی از کالاهای مورد نیاز خود را از آسیا و از طریق کانال سوئز وارد میکند. هرگونه اختلال در این مسیر، صنایع مهمی مانند خودروسازی و تولید ماشینآلات را تحت تأثیر قرار میدهد. تجربههای گذشته نشان داده که حتی تأخیر کوتاه در رسیدن قطعات میتواند باعث توقف خطوط تولید شود.فرود نیروهای یمنی بر عرشه کشتی گلکسی لیدر در نوامبر ۲۰۲۳
در شرق آسیا نیز شرایط پیچیده است. این منطقه برای تأمین انرژی خود به منابعی وابسته است که از تنگه هرمز عبور میکنند و در عین حال برای صادرات کالاهایش به اروپا به مسیر دریای سرخ نیاز دارد. به همین دلیل، همزمان با مشکل در این دو مسیر، هم تأمین انرژی و هم صادرات این کشورها دچار اختلال میشود.کشورهای حوزه خلیج فارس هم با چالشی دوگانه روبهرو هستند. این کشورها از یک سو صادرکننده انرژی هستند و از سوی دیگر بخش زیادی از کالاهای مورد نیاز خود را وارد میکنند. بسته شدن تنگه هرمز صادرات آنها را محدود کرده و اختلال در بابالمندب واردات را دشوارتر میسازد. در همین حال، مصر نیز با کاهش درآمدهای کانال سوئز تحت فشار قرار میگیرد.در مجموع، به نوشته وبگاه الخنادق، «نشانهها حاکی از آن است که اقتصاد جهانی ممکن است همزمان با افزایش قیمتها، با کاهش رشد نیز روبهرو شود. افزایش هزینه انرژی و حملونقل، تولید و مصرف را کاهش میدهد و بیثباتی در روند تأمین کالاها، ریسک سرمایهگذاری را بالا میبرد. این وضعیت میتواند به شرایطی منجر شود که در آن هم قیمتها بالا میرود و هم رشد اقتصادی کند میشود».در نهایت، آنچه در تنگه هرمز و بابالمندب رخ میدهد، تنها یک بحران منطقهای نیست، بلکه چالشی برای کل اقتصاد جهانی است. این تحولات نشان میدهد که اقتصاد جهان تا چه اندازه به چند مسیر محدود وابسته است و هرگونه اختلال در این مسیرها میتواند پیامدهای گستردهای به همراه داشته باشد، بهویژه اگر تنشهای نظامی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.#بابالمندب#تنگه_هرمز#جنگ 17:50 - 10 فروردین 1405