وقتی سبیل داشتن مجوز می‌خواست

تصور کنید برای خرید یک رادیوی ساده یا حتی داشتن سبیل روی صورتتان، باید راهی شهربانی می‌شدید و فرم پر می‌کردید. بوروکراسی پهلوی حتی به حریم شخصی‌ترین علایق مردم هم سرک می‌کشید.
گروه فرهنگ خبرگزاری فارس: در روزگاری که تجدد با چکمه‌های نظامی وارد ایران می‌شد، ساده‌ترین ابزارهای زندگی روزمره، از دوچرخه زیر پای جوانان تا امواج رادیو در کنج خانه‌ها، در بندِ «مجوز» و «تصدیق» بودند. دورانی که در آن حتی کوتاهی و بلندی موی صورت یک نظامی یا جابه‌جایی یک گیرنده رادیویی، نیازمند امضای «نظمیه» و «شهربانی» بود.

*هفت‌خوانِ تصدیق رادیو

دوران پهلوی اول، عصرِ «نظم آهنینی» بود؛ در آن سال‌ها، رفت و آمد از شهری به شهر دیگر داخل کشور خودتان بدون «جواز عبور» (پاسپورت داخلی) ممکن نبود و حتی لباس تن آدم‌ها هم باید طبق بخشنامه‌های متحدالشکل تنظیم می‌شد.همچنین در سال‌های ۱۳۰۵ تا ۱۳۵۰، زندگی مردم حتی در ساده‌ترین امور هم نیازمند «اجازه» بود؛ اگر کسی می‌خواست دوچرخه‌سواری کند، باید اول دفترچه و مجوز می‌گرفت، انگار کوچک‌ترین لذت‌ها و وسایل شخصی هم باید از فیلتر بوروکراسی عبور می‌کردند، اما عجیب‌ترین پرده این نمایش، همزمان با ورود تکنولوژی به ایران رقم خورد.
ساعت ۱۹ روز ۴ اردیبهشت ۱۳۱۹، وقتی اولین صدای رادیو در فضای تهران طنین‌انداز شد، دولت وقت به جای لبخندِ پیروزی، دفترچه‌های جریمه و پوشه‌های مجوز را باز کرد. رادیو یا همان «گیرنده»، نه یک وسیله سرگرمی که به چشم یک «ابزار امنیتی» دیده می‌شد. حسین اصغری، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، می‌گوید: «در آن سال‌ها، ذهنیت حاکم بر نظمیه، تکنولوژی را پیش از آنکه ابزار آگاهی بداند، وسیله‌ای برای جاسوسی یا تحریک افکار عمومی می‌پنداشت. دولت رضاخانی چنان بر کنترل افکار وسواس داشت که رادیو را مانند یک اسلحه گرم طبقه‌بندی کرده بود. شما نمی‌توانستید به مغازه الکتریکی بروید و یک گیرنده بخرید؛ این کار نیاز به تصدیق‌نامه عکس‌دار از شهربانی داشت. در واقع، دولت می‌خواست بداند چه کسی، در کدام خانه، به کدام موج گوش می‌دهد.»
این نظارت چنان لایه‌بردار و غریب بود که حتی اگر رادیو خراب می‌شد، صاحب آن حق نداشت شخصاً آن را به زباله‌دانی بیندازد. او باید به شهربانی می‌رفت، ابطال پروانه را اعلام می‌کرد و برای گیرنده جدید دوباره وارد پروسه اداری می‌شد. جالب‌تر اینکه نصب رادیو روی اتومبیل (که آن زمان اوج اشرافیت محسوب می‌شد) هم نیاز به مجوز جداگانه داشت. اصغری می‌گوید: «حتی اگر فردی قصد اسباب‌کشی به شهر دیگری را داشت، اولین کارش پس از تخلیه بار، معرفی خود و رادیویش به کلانتری محل جدید بود. این قانون که عمری دوساله داشت، نشان‌دهنده ترسی نهادینه از «صدای ناشناخته» بود؛ قانونی که رادیو را به کالایی لوکس و البته «دردسرساز» تبدیل کرده بود.»

*پارادوکس ریش و سبیل؛ مجوز برای اصالت

با گذشت زمان و رسیدن به دوران پهلوی دوم، ارتش و نیروهای نظامی به نماد تجدد و آراستگی غربی تبدیل شدند. طبق آیین‌نامه‌های نظامی آن دوران، صورت تراشیده یک اصل تخطی‌ناپذیر بود. اما در این میان، یک سند تاریخی خودنمایی می‌کند: «مجوزِ سبیل»!
تصویری از کارت شناسایی یک افسر ژاندارمری وجود دارد که در آن به‌صراحت قید شده به دلیل تعلق خاطر وی به مرام «اهل حق»، اجازه دارد سبیل خود را نگاه دارد. پژوهشگر تاریخ در این باره معتقد است: «این یک پارادوکس آشکار در سیستم اداری آن زمان بود؛ سیستمی که از یک سو با مذهب و نمادهای سنتی (مثل ریش) مقابله می‌کرد و از سوی دیگر، در پیچ و خم بوروکراسی خود، برای اعتقادات خاص، «تبصره» صادر می‌کرد.»در حالی که بسیاری از مذهبی‌ها در ارتش مجبور بودند با هزاران ترفند یا توسل به پزشکان (برای گرفتن معافیت از تیغ زدن به دلیل حساسیت پوستی) ریش خود را حفظ کنند، صدور چنین مجوزی برای سبیل نشان‌دهنده آن است که «نظم دولتی» حتی بر تار و پود موی صورت شهروندانش هم سیطره داشت. این مجوزها بیش از آنکه حق انتخاب بدهند، یادآوری می‌کردند که «حتی سبیل شما هم تحت کنترل ماست». پایان پیام/#پهلوی #مجوز #دوچرخه #سبیل #روحانیت #رضاخان #رادیو
21:32 - 26 بهمن 1404
فرهنگ
تاریخ



12 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌حسین کاظمی‌
@user17702802721926 بهمن 1404
در پاسخ به
مظلوم وطنم که این اوباش دیکتاتور از نگهبانی اصطبل سفارت هلند رسید به پادشاهی!

تصویر نمایه‌ی ‌دکتر هادی طوماری‌
@Dr_h_toomari26 بهمن 1404
در پاسخ به
یادداشت| خطر از بیخ "آمریکا" گذشت!وزیر امور خارجه ایران امشب در رأس هیأتی برای انجام دومین دور مذاکرات هسته‌ای و برخی رایزنی‌های دیپلماتیک تهران را به مقصد ژنو ترک کرد.

نمایش گزارش


تصویر نمایه‌ی ‌9**8136‌
@user170910068747631313526 بهمن 1404
در پاسخ به
سلام خواهر خوبم ، خانوم نصراللهی ...سلسله پهلوی خیانت‌های بسیار زیادی انجام داداما دست برقضا ، این مواردی که شما فرمودید ازمعایب کارشون نبود! همین الان هم لباس ارتشدر نیروهای مختلف و در هر نیرو یکسان هستشاما در مورد رادیو ، کاش ما همین کار رو برای ایندستگاه منحوث ماهواره انجام میدادیم!

تصویر نمایه‌ی ‌شِوی SHEVY‌
@SHEVY26 بهمن 1404
در پاسخ به
━━━━༻﷽༺━━━━نقاشی تازه‌ام جنگنده اف ۲۲ هست، برای دیدن همه‌ی نقاشی‌ها به پروفایلم سر بزن𓅰 𓅬 𓅭 𓅮 𓅯𓂃 ꧁𓊈𒆜 ‎‎@SHEVY 𒆜𓊉꧂

تصویر نمایه‌ی ‌عمار مهدوی‌
@Ammarmahdavi26 بهمن 1404
در پاسخ به
🌴درخواست راه اندازی موتور جستجو ملی قدرتمند در فضای مجازیhttps://farsnews.ir/user176833631165/1768652156770969995🌱حمایت از محاکمه رضا ربع پهلوی در دادگاه های بین المللیhttps://farsnews.ir/user176833631165/1768512766837940597
موتور جستجوی ملی راه اندازی کنید
مطالبه

موتور جستجوی ملی راه اندازی کنید

در حالیکه دشمن در فضای مجازی و رسانه بر جوانان ما تسلط دارد و در بزنگاه ها مشکلاتی را برای ما بوجود می آورد داشتن موتور جستجوی قوی و بزرگ ملی یک ضرورت است. آمریکا، «گوگل» دارد؛ چین، «بایدو» دارد و روسیه نیز «یاندکس» دارد. چرا ما نباید موتورجستجوی قوی و در سطح جهانی داشته باشیم؟ در شأن کشورمان نیست که تا این اندازه، وابسته به گوگل آمریکایی باشد. تجربه این ایام نشان می دهد که باید به صورت جدی وارد عمل شویم. تجربه موفق پیامرسانهایی مثل ایتا و روبیکا نشان دهنده راه و ترسیم آینده ی موفق در این زمینه خواهد بود.

شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی کشور

1000
پیگیری از مسئول مربوطه
10٬000
پیگیری از عالی ترین مسئول

@user17266002562526 بهمن 1404
در پاسخ به
باور کردنی نیست خرید رادیو مجوز میخواسته عجب ولی ممنوعیت ویدویو و ماهواره و فیلترینگ و استارلینگ و سانسور نبودن سینمای بین المللی و این چیزا باورمون میشه و یادمون نرفت ۲۰ سال پیش رییس جمهوری داشتیم که وعده انتخاباتیش این بود که مشکل مدل موی جوانان

@user17295689645726 بهمن 1404
خداوندا بااین انقلاب اسلامی چه منتی برمانهادی منت قدردانی وسپاسگزاری راازاین ملت دریغ مدار و درودو رحمت بیکرانت را نثار روح بلند و ملکوتی امام راحلمان گردان

تصویر نمایه‌ی ‌gol mol‌
@golbonmol26 بهمن 1404
در پاسخ به
ثبت داشتن رادیو و تلویزیون و اثبات پرداخت شارژ ماهانه برای این وسایل هنوز هم تو بعضی کشورای اروپایی (مثلا اتریش)‌هست و هیچ جای دنیا صدا و سیما مجانی نیست.برید ببینید چطور شده که الان هر کسی می تونه تو فضای مجازی بشه رسانه موساد و کسی کاری اش نداره!

@user170909997314719118326 بهمن 1404
در پاسخ به
تمام این کارها در دوره جمهوری اسلامی هم بوده و هست الان یک نظامی اجازه ندارد ریشش را بتراشد ماهواره ممنوع است اینترنت ممنوع است ویدیو زمانی ممنوع بود اگر میخواهید نقد کنید عیوب واقعی را نقد کنید چه در دوران شاه و چه جمهوری اسلامی و نقد باید منصفانه باشد هم عیب را بگو هم حسن که مخاطب قانع شود

@user170910028614246714927 بهمن 1404
در پاسخ به
میشه بکشین بیرون و‌بگین خودتون چه کردین .والا همه مفسیدن اقتصادی راست راست راه میرن وبرا مملکت نسخه می نویسن .بعد هی از شاه گور به گور شده می گین .نکنه جرات اعدام ندارن ...بسه دیگه

تصویر نمایه‌ی ‌سروش محمودیان‌
@mahmudiyan27 بهمن 1404
خودمحمدرضا شاه فراری بدون اجازه انگلیس حق نداشت رادیو گوش کند خاصه رادیو المان خخخخ